Research Article

Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi

Volume: 5 Number: 9 October 1, 2023
EN TR

Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi

Abstract

Anadolu’da geçmişte yaşanan ortamsal ve toplumsal sistemlerdeki ani kesintiler ve değişimler bu durumun sebeplerinin araştırılmasına neden olmuştur. Bu çalışma, MS 7. yüzyılın ortalarında Beyşehir İskân Dönemi’nin (BİD) Anadolu’da sonlanmasında etkili olan faktörleri ve bu faktörlerin sosyo-ekolojik değişimlerle ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için tarihsel ve arkeolojik veriler, iklimsel kayıtlar ve ortamsal değişimlere dair fosil polen verileri bir araya getirilerek dönemin koşulları ve bu dönemin sonlanmasına etki eden faktörler analiz edilmiştir. Ekonomik gelişimin ve askeri güvenliğin yüksek olduğu 3.-6. yüzyıllardaki refah dönemi MS 7. yüzyıldan itibaren sonlanmıştır. Orta Bizans Dönemi’ni kapsayan bu dönemde oluşan güvensiz koşullar nedeniyle araziler ve yerleşmeler terk edilmiş ve tarımsal faaliyetler önemli ölçüde zayıflamıştır. Arazilerin terk edilmesi sonucunda ormanlar gelişmiş ve step vejetasyonu azalmıştır. Nüfusun azaldığını gösteren yerleşme verileri Anadolu’da bu dönemde yerleşme düzeninde önemli bir kırılmayı gösterir. Nüfus ve yerleşme sayısının azalmasına ek olarak polen verileri bu dönemde tarım rejiminin değiştiğini göstermektedir. Bölgeye göre ürün tipleri ve oranları farklılaşmakla beraber Anadolu’nun pek çok yerinde insanlar özellikle bağcılık ve zeytin yetiştiriciliği yerine tahıl tarımı ve hayvancılık faaliyetlerine yönelmişlerdir. Böylece güvensiz koşullar tarım tipinin yerleşik tarımdan göçebe tarıma dönüşmesine neden olmuştur. BİD’nin sonlanmasında etkili olan potansiyel etmenlerden iklim değişimleri, depremler, salgın hastalıklar ve savaşlara dair verilerin değerlendirilmesi sonucunda savaşların ve Anadolu üzerine gerçekleştirilen Arap akınlarının bu dönemi sona erdiren temel faktör olduğu belirlenmiştir.

Keywords

References

  1. Baillie, M. G. L. (1994). Dendrochronology raises questions about the nature of the AD 536 dust-veil event. Holocene, 4, 212-217. https://doi.org/10.1177/095968369400400211
  2. Baird, D. (2004). Settlement expansion on the Konya plain, Anatolia: 5th–7th centuries AD. W. Bowden, L. Lavan, & C. Machado, (Eds.), In Recent research on the late antique countryside (Late Antique Archaeology 2) (pp. 219–246). Brill.
  3. Bakker, J., Paulissen, E., Kaniewski, D., Poblome, J., De Laet, V., Verstraeten, G., & Waelkens, M. (2013). Climate, people, fire and vegetation: new insights into vegetation dynamics in the Eastern Mediterranean since the 1st century AD. Climate of the Past, 9(1), 57-87. https://doi.org/10.5194/cp-9-57-2013
  4. Banaji, J. (2007). Agrarian change in Late Antiquity: Gold, labour, and Aristocratic dominance. Oxford Classical Monographs. Oxford University Press.
  5. Bikoulis P., Elton H., Haldon J. F., & Newhard J. M. L. (2015). Above as below: application of multiple survey techniques at a Byzantine church at Avkat. K. Winther-Jacobsen & L. Summerer (Eds.), In Landscape and Settlement Dynamics in northern Anatolia in the Roman and Byzantine Period (pp. 101–117). Geographica Historica 32, Franz Steiner Verlag.
  6. Biltekin, D., Eriş, K. K., Çağatay, M. N., Akçer Ön, S., & Bal Akkoca, D. (2018). Late Pleistocene–Holocene environmental change in eastern Turkey: multi-proxy palaeoecological data of vegetation and lake-catchment changes. Journal of Quaternary Science, 33(5), 575-585. https://doi.org/10.1002/jqs.3037
  7. Bottema, S., & Woldring, H. (1984). Late Quaternary vegetation and climate of Southwestern Turkey. Part II. Palaeohistoria, 26, 123-149.
  8. Bottema, S., Woldring, H. (1990). Anthropogenic indicators in the pollen record of the Eastern Mediterranean. S. Bottema, G. Entjes-Nieborg, & W. van Zeist (Eds.), In Man's Role in the Shaping of the Eastern Mediterranean Landscape (pp. 231-264). Balkema.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environment and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 1, 2023

Submission Date

July 18, 2023

Acceptance Date

August 21, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 5 Number: 9

APA
Ören, A. (2023). Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi. Uluslararası Sosyal Bilimler Ve Eğitim Dergisi, 5(9), 695-724. https://izlik.org/JA68XX54ES
AMA
1.Ören A. Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi. USBED. 2023;5(9):695-724. https://izlik.org/JA68XX54ES
Chicago
Ören, Aziz. 2023. “Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin Sonlanmasında Etkili Olan Faktörlerin Analizi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Ve Eğitim Dergisi 5 (9): 695-724. https://izlik.org/JA68XX54ES.
EndNote
Ören A (October 1, 2023) Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi 5 9 695–724.
IEEE
[1]A. Ören, “Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi”, USBED, vol. 5, no. 9, pp. 695–724, Oct. 2023, [Online]. Available: https://izlik.org/JA68XX54ES
ISNAD
Ören, Aziz. “Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin Sonlanmasında Etkili Olan Faktörlerin Analizi”. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi 5/9 (October 1, 2023): 695-724. https://izlik.org/JA68XX54ES.
JAMA
1.Ören A. Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi. USBED. 2023;5:695–724.
MLA
Ören, Aziz. “Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin Sonlanmasında Etkili Olan Faktörlerin Analizi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Ve Eğitim Dergisi, vol. 5, no. 9, Oct. 2023, pp. 695-24, https://izlik.org/JA68XX54ES.
Vancouver
1.Aziz Ören. Anadolu’da Beyşehir İskân Dönemi’nin sonlanmasında etkili olan faktörlerin analizi. USBED [Internet]. 2023 Oct. 1;5(9):695-724. Available from: https://izlik.org/JA68XX54ES

www.dergipark.org.tr/usbed

Editor in Chief:  Prof. Dr. Aytekin DEMİRCİOĞLU