Research Article

CENGİZ HAN'IN TAOCU KEŞİŞ CH'ANG CH'UN'A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME

Volume: 5 Number: 9 June 29, 2022
EN TR

CENGİZ HAN'IN TAOCU KEŞİŞ CH'ANG CH'UN'A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Cengiz Han, ticaret yapmak amacıyla batıya, Harzemşahlara gönderdiği tüccarların öldürülmesi üzerine (1218) Harzemşahlar üzerine bir sefere çıkmıştır. Batı Seferi adıyla bilinen bu sefer sırasında, Çin’de bulunan ve Taocu bir keşiş olan Ch’iu Ch’u-chi’ye bir mektup göndermiş, onu yanına davet etmiştir. Çoğunlukla Ch’ang Ch’un yani Ebedi Bahar adıyla bilinen bu keşiş de yaşlılığına rağmen Cengiz Han’ın bu çağrısına uymuş ve uzun bir yolculuğa çıkmıştır. Nihayetinde Cengiz Han ile Afganistan’da buluşmuş ve onunla birkaç görüşme yapmıştır. Cengiz Han’ın bu keşişi yanına çağırmasındaki en önemli ve kişisel nedeni, ölümsüz olmak istemesidir. Hatta Ch’ang Ch’un ile yaptıkları birinci görüşmede ona yönelttiği ilk soru, ölümsüzlük için bir ilacı olup olmadığıdır. Fakat keşiş, ona böyle bir ilacı olmadığını söylemiştir. Moğol Hanı ve Taocu keşiş arasındaki bu görüşmenin bir diğer nedeni de devlet yönetimi, özellikle Çin’in yönetimi konusunda, bilgi ve yardım elde etmektir. Çünkü Çin, bozkır devlet yönetimine göre çok daha karışık bir sisteme sahiptir. Cengiz Han, herhangi bir dilde okuyamamış veya yazamamıştır. Yani bu mektup kendisi tarafından yazılmamıştır. Fakat onun için özel bir öneme sahip bu keşişe gönderilen mektubun yazılmasında büyük bir hassasiyet gösterdiği kesindir ve büyük ihtimalle bu konuyla bizzat ilgilenmiştir. Bu mektupta Cengiz Han, kendisi, düşünceleri, etrafındaki Moğolları ve Asya’nın geneli hakkında kısa da olsa çeşitli bilgiler vermiştir. Burada, mektupta yazılanlara dair kısa bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.

Keywords

Cengiz Han, Moğollar, Ch’ang Ch’un, Çin, Mektup

References

  1. Abudukelimu, Bumairimu, Çin Kaynaklarına Göre Taozim, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.
  2. Aiken, Maxwell E. ve Wei Lu, “Historical Instances of Innovative Accounting Practices in the Chinese Dynasties and Beyond”, Accounting Historians Journal, Cilt: 20, Sayı: 2, Yıl: 1993, ss. 163-186.
  3. Beck, B. J. Mansvelt, “The Fall of Han”, The Cambridge History of China , (Ed. Denis Twitchett ve John K. Fairbank), Cilt: 1, Cambridge University Press, Cambridge, 1986, ss. 317-376.
  4. Bretschneider, Emil, “Moğol İmparatorluğu Devri”, (Çev. Kürşat Yıldırım), Çin Kaynaklarında Türkistan Şehirleri, (Yay. Haz. Kürşat Yıldırım), Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2013.
  5. Bretschneider, Emil, Mediaeval Researches from Eastern Asiatic Sources: Fragments Towards the Knowledge of the Geography and History of Central and Western Asia from the 13th to the 17th Century, Cilt: 1, Kegan Paul, Trench, Trubner & Co. Ltd., Londra, 1910.
  6. Cahen, Claude, Osmanlılardan Önce Anadoluda Türkler, (Çev. Yıldız Moran), E Yayınları, İstanbul, 1979.
  7. Carpini, Johann de Plano, Moğolistan Seyahatnamesi (1245-1247), (Çev. Ergin Ayan), Gece Kitaplığı Yayınevi, Ankara, 2015.
  8. Cengiz İmparatorluğu Hakkında İlk Tarih Kayıtları: Meng Ta pei lu ve Hei Ta shi lu, (Çev. Ankhbayar Danuu), (Yay. Haz. Mustafa Uyar), Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2012.
  9. Ch’un, Ch’ang, Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı, (Çev. Gülşah Hasgüçmen), Kronik Kitap, 2. Baskı, İstanbul, 2020.
  10. Chang, Ruth H., “Understanding Di and Tian: Deity and Heaven from Shang to Tang Dynasties”, Sino-Platonic Papers, (Ed. Victor H. Mair), Cilt: 108, Pennsylvania Üniversitesi, Philadelphia, 2000.
APA
Budak, M. A. (2022). CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 47-64. https://izlik.org/JA43XT93NY
AMA
1.Budak MA. CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME. AUSBD. 2022;5(9):47-64. https://izlik.org/JA43XT93NY
Chicago
Budak, Muhammed Ali. 2022. “CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME”. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 5 (9): 47-64. https://izlik.org/JA43XT93NY.
EndNote
Budak MA (June 1, 2022) CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 5 9 47–64.
IEEE
[1]M. A. Budak, “CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME”, AUSBD, vol. 5, no. 9, pp. 47–64, June 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA43XT93NY
ISNAD
Budak, Muhammed Ali. “CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME”. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 5/9 (June 1, 2022): 47-64. https://izlik.org/JA43XT93NY.
JAMA
1.Budak MA. CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME. AUSBD. 2022;5:47–64.
MLA
Budak, Muhammed Ali. “CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME”. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 5, no. 9, June 2022, pp. 47-64, https://izlik.org/JA43XT93NY.
Vancouver
1.Muhammed Ali Budak. CENGİZ HAN’IN TAOCU KEŞİŞ CH’ANG CH’UN’A GÖNDERDİĞİ MEKTUBA DAİR BİR DEĞERLENDİRME. AUSBD [Internet]. 2022 Jun. 1;5(9):47-64. Available from: https://izlik.org/JA43XT93NY