DEVLETLER HUKUKU BAĞLAMINDA 1951 CENEVRE MÜLTECİ SÖZLEŞMESİ VE ÇEKİNCE KOYULAMAYAN MADDELERİ

Sığınmacı, mülteci ve ülkesi içinde yerinden edilmiş kişi sayısının gün ve gün arttığı, bu tür bir sorunu çözme anlamında farklı enstrümanların ön plana çıkarılamadığı günümüz dünyasında, 1951 Cenevre Mülteci Sözleşmesi 70. yılını doldurmuş, yenilenmeyi beklemektedir. Sözleşmenin çekince (rezerv) koyulamayan maddelerinin açıklanıp analiz edileceği kısımları anlatmadan önce, Cenevre Mülteci Sözleşmesi’nin temelini oluşturan kavramsal yapının tarihsel ve hukuksal sürecine değinmek gerekmektedir. Sözleşmenin 42. maddesinde bahsedilen ve çekince koyulamayan bölümlerine atıf yapan 1, 3, 4, 16/1, 33, 36-46. (dahil) maddeler sırasıyla anlatılacak, kimi konu başlıkları detaylandırılacaktır. Mülteci tanımını anlatan 1. madde; ayrımcılık yasağına vurgu yapan, mültecilerin dini vecibelerini yerine getirme hakkından söz eden ve mahkemelere açık erişimden bahseden 3, 4 ve 16/1. maddeler; sözleşmeye taraf ülkelerin Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Topluma karşı sorumluluklarının anlatıldığı 36-46. (dahil) maddeler açıklanacak ve yaşanmış örnek vakalarla detaylandırılacaktır. Özellikle mülteci tanımı ve geri-göndermeme ilkesi perspektifinde kimi analizler yapılacak, sözleşmeye taraf ülkelerin uygulama örnekleri sunulacaktır. Ayrıca, belirtilmesi gereken literatürdeki eksikliklerden birisi de, bugüne kadar mülteci tanımının sosyolojik, hukuksal ve siyasal (teorik) sınıflandırmasının bir bütün olarak sunulmaması, bu çalışmada bunun giderilmeye çalışılacak olmasıdır. Sonuç ve değerlendirme kısmında ise, Cenevre Mülteci Sözleşmesi’nin çekince koyulamayan maddelerinin eksik yönleri ve ne tür bir değişimle düzeltilebileceği anlatılacaktır.

In today's world, where the number of asylum seekers, refugees and internally displaced persons is increasing day by day and different instruments cannot be brought to the forefront in terms of solving such a problem, the 1951 Geneva Refugee Convention has completed its 70th year and is waiting to be renewed. Before explaining the parts of the Convention that cannot be made reservation will be explained and analysed, it is necessary to mention the historical and legal process of the conceptual structure that forms the basis of the Geneva Refugee Convention. Articles 1, 3, 4, 16/1, 33, 36-46 (including), which refer parts of the Convention referred to in Article 42 and exclude reservation, shall be explained in order, and some of the topics shall be elaborated. Article 1, which describes the definition of a refugee; Articles 3, 4 and 16/1, which emphasize the prohibition of discrimination, the right of refugees to perform their religious duties and open access to the courts; Articles 36-46 (including), which describe the responsibilities of the contracting parties to the Convention to the United Nations and the International Community, shall be explained and detailed with the case studies that have taken place. In particular, some analyses will be made in the perspective of the definition of refugees and the principle of non-refoulement, and examples of application of the countries party to the convention will be presented. In addition, one of the deficiencies in the literature that needs to be mentioned is that the sociological, legal and political (theoretical) classification of the definition of refugee has not been presented as a whole so far, and this will be tried to be eliminated in this study. In the conclusion and evaluation part, the deficiencies of the articles of the Geneva Refugee Convention that exclude reservation and what kind of change can be corrected will be explained.