Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Yapay Zekâ Destekli Metin Üretimine İlişkin Öğretici ve Öğrenici Görüşleri

Year 2025, Volume: 5 Issue: Özel Sayı, 20 - 37, 31.12.2025

Bilge Bağcı Ayrancı , Yasemin Alcan

https://doi.org/10.5281/zenodo.17835085

Abstract

Yapay zekâ robotları; dil öğretimi süreçleri üzerinde sahip olduğu içerik, kapsam, yeterlilik ve etkiyi gün geçtikçe genişleten araçlar arasında yer almaktadır. Bu yönüyle özellikle içerik üretiminin elzem olduğu yabancı dil öğretim süreçlerinde bu araçlardan etkili şekilde faydalanılmasını sağlayacak araştırmaların gerçekleştirilmesi ihtiyaç hâline gelmektedir. Sözü edilen bu çerçevede araştırmada, pek çok alanda sıklıkla kullanıldığı bilinen ChatGPT ve Gemini adlı iki farklı yapay zekâ robotunun Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılabilecek seviyeye uygun okuma metni oluşturabilme yeterliliğinin öğrenici ve öğreticilerden alınan görüşler doğrultusunda karşılaştırmalı şekilde incelenmesi hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 10’u öğretici; 10’u A2 seviyesindeki öğrenici olmak üzere 20 katılımcı oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak öğretici ve öğreniciler için oluşturulmuş iki farklı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. İfade edilen formlarla elde edilen veriler, betimsel analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma neticesinde, ChatGPT ve Gemini yapay zekâ robotlarından Gemini’nin öğrenici ve öğreticiler tarafından daha başarılı bulunduğu, ancak her iki robotun da seviyeye özgü tüm gereklilikleri sağlayabilecek metin üretimini tam anlamıyla gerçekleştiremediği belirlenmiştir. İfade edilen bu neticeden hareketle yapay zekâ desteğiyle oluşturulan metinlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretimi süreçlerinde kullanılması hususunda seçici olunması ve gerekli durumlarda amaca uygun düzenlemelerin yapılması gerektiği belirtilebilir.

Keywords

Okuma metinleri , öğrenici görüşleri , öğretici görüşleri , yabancı dil olarak Türkçe öğretimi , yapay zekâ

Ethical Statement

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Rektörlüğü Eğitim Araştırmaları Etik Kurulu, Tarih: 06.05.2024, Sayı: 529679

Supporting Institution

Bu çalışma için herhangi bir kurumdan finansal destek alınmamıştır.

Teacher and Learner Opinions on Artificial Intelligence-Assisted Text Production in the Teaching Turkish as a Foreign Language

Abstract

Artificial intelligence robots are among the tools that are increasingly expanding their content, scope, adequacy, and impact on language teaching processes. In this regard, it has become necessary to conduct research that supports the effective use of these tools, particularly in foreign language teaching processes where content production plays a central role. Within this framework, the study aimed to comparatively examine the capacity of two widely used artificial intelligence robots, ChatGPT and Gemini, to generate reading texts suitable for use in teaching Turkish as a foreign language, based on the opinions of both learners and teachers. To achieve this goal, the phenomenological design, one of the qualitative research approaches, was adopted. The study group consisted of 20 participants: 10 teachers and 10 learners at A2 level. Two different semi-structured interview forms developed for teachers and learners were used as data collection tools in the study. The data obtained from the forms were analysed using descriptive analysis techniques. The research concluded that, of the ChatGPT and Gemini artificial intelligence robots, Gemini was found to be more successful by learners and teachers; however, it was determined that neither robot could fully achieve text production that meets all level-specific requirements. Based on these findings, it can be argued that the use of AI-generated texts in Turkish language teaching processes as a foreign language should be selective, and appropriate adjustments should be made where necessary.

Keywords

Artificial intelligence , learner opinions , reading texts , teacher opinions , teaching Turkish as a foreign language

Ethical Statement

Aydın Adnan Menderes University Rectorate, Educational Research Ethics Committee, Date: 06.05.2024, Number: 529679

Supporting Institution

No financial support was received from any institution for this study.

References

• Akkaya, N. ve Şengül, L. (2023). Sohbet robotları (chatbots) ve yabancı dil eğitimi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi (58), 2988-2999. https://doi.org/10.53444/deubefd.1340781
• Altıntop, M. (2023). Yapay zekâ/akıllı öğrenme teknolojileriyle akademik metin yazma: Chatgpt örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(46), 186-211.
• Altun, E. ve Seferoğlu, S. S. (2024). Eğitimde yenilikçi bir yardımcı: Sohbet robotlarının öğretimdeki yeri ve geleceğiyle ilgili bir inceleme. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 481-514. https://doi.org/10.17679/inuefd.1397735
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayınevi.
• Çınar Yağcı, Ş. ve Aydın Yıldız, T. (2023). ChatGPT, yabancı dil öğrencisinin güvenilir yapay zekâ sohbet arkadaşı mıdır? RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (37), 1315-1333. https://doi.org/10.29000/rumelide.1407539
• Gümüş, Y. E. ve Kocabıyık, Y. (2023). Yapay zekâ teknolojisi yaratıcı yazarlığa karşı: Dijital çağda yaratıcı yazarlığın dönüşümü. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(4), 1178-1191. https://doi.org/10.7456/tojdac.1323219
• Hismanoğlu, M. (13-14 Ekim 2023). Yabancı dil öğreniminde ve öğretiminde sohbet robotlarının kullanımı. İNÖED Second International Conference “Dijital Era in Foreign Language Education”. Ankara, Türkiye.
• İskender, H. Z., Tokul, S. ve Çevirme, H. (21-24 Mayıs 2024). Türkiye'de yabancı dil öğretimi ve yabancılara Türkçe öğretiminde yapay zekâ: Bilimsel çalışmaların incelenmesi. XI. International Eurasian Educational Research Congress. Kocaeli Üniversitesi, Türkiye.
• Kara, C. (21-22 Ağustos 2024). Yapay zeka API’lerinin yabancı dil eğitiminde kullanımı: Rusça metinlerde interaktif kelime analizi için web uygulaması tasarımı. EJONS 17. Uluslararası Kongresi "Yapay Zeka ve Toplum: Teoriden Pratiğe". Konya, Türkiye.
• Karakuş, A. (2023). Social studies and artificial intelligence. International Journal of Eurasian Education and Culture, 8(24), 3079-3102. http://dx.doi.org/10.35826/ijoecc.1813
• Katı, T. N. ve Can, U. (2024). Yapay zekâ ile üretilen metinlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma becerisine yönelik kullanılabilirliği: ChatGPT-3.5 örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 538-569. https://doi.org/10.17679/inuefd.1415303
• Kaya, S. (2024). Yapay zekâ çağında Walter Benjamin’i yeniden okumak: Dijital yeniden üretilebilirlik çağında sanat eseri. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 13(25), 77-100.
• Koçyiğit, A. ve Darı, A. B. (2023). Yapay zekâ iletişiminde ChatGPT: İnsanlaşan dijitalleşmenin geleceği. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 427-438. https://doi.org/10.30692/sisad.1311336
• Özçakmak, H. (2023). Türkçe öğretiminde mobil öğrenme fırsatları. H. E. Çocuk (Ed.), Türkçe öğretim teknolojileri: Vizyon, çağdaş uygulamalar ve dijital materyal tasarlama içinde (s. 71-94). Nobel Yayıncılık.
• Sarıgül, K. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ve öğreniminde kullanılabilecek yapay zekâ uygulamaları. H. Muşmal ve E. Koç (Ed.), Türk dili ve kültürü araştırmaları içinde (s. 104-115). Palet Yayınları.
• Şimşek, C. ve Yaşar Örge F. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğreticilerinin metin sadeleştirmeye ve sadeleştirilmiş metinlere yönelik görüşleri. International Journal of Language Academy, 11(2), 404-426. 10.29228/ijla.70054
• Tekin, N. (2023). Eğitimde yapay zekâ: Türkiye kaynaklı araştırmaların eğilimleri üzerine bir içerik analizi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 387-411.
• Turing, A.M. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, (59), 433–460.
• Uçar, S. (2023). Eğitimde yapay zekâ dönemi: ChatGPT kullanımın faydaları ve olası zorlukları. S. Karabatak ve M. Karabatak (Ed.), Eğitim ve Bilim-2023/3 içinde (s. 7-16). Efeakademi Yayınları.
• Yıkar, G. (2023). Farsça dil eğitiminde yapay zekâ (Al) destekli çeviri ve metin üretme üzerine bir değerlendirme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (36), 1204-1221. https://doi.org/10.29000/rumelide.1369151
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Zileli, E. N. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğreniminde ChatGPT örneği. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 42-51. https://doi.org/10.47770/ukmead.1296013