Research Article

DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ

Volume: 30 Number: 3 December 19, 2025
EN TR

DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ

Abstract

Diş dibinde oluşan gerilmeler, dişlinin dayanıklılığı ve ömrü açısından kritik öneme sahiptir. Yüksek gerilmeler, erken yorulma ve hasara yol açabileceğinden, bu gerilmelerin doğru analiz edilmesi gereklidir. Bu çalışmada, düz dişli çarklarda diş dibi gerilmelerini azaltmak amacıyla gerilme giderme deliklerinin konumlandırılması sonlu elemanlar yöntemiyle incelenmiştir. Oluşturulan dişli geometrileri, ANSYS Workbench’te analiz edilmiştir. Çalışma üç aşamada gerçekleştirilmiştir: İlk olarak, tek delik için delik çapı ve merkez uzaklığı parametreleri beş ve üç farklı seviyede değerlendirilerek 15 model analizi yapılmıştır. İkinci aşamada, çift delik için delik çapı, diş dibi dairesine uzaklık ve merkez açısı üç seviyede incelenmiş, toplam 27 analiz gerçekleştirilmiştir. Son aşamada ise, optimum delik konfigürasyonu üzerinde farklı kesici takım uç yarıçaplarının gerilme üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Analiz sonuçları, delik çapı ve merkez uzaklığının artmasının gerilme değerlerini belirgin şekilde yükselttiğini ortaya koymuştur. Çift delik senaryolarında, deliklerin diş dibinden belirli bir uzaklığa konumlandırılması ve geniş merkez açıları gerilme azaltımını desteklemiştir. Kesici takım uç yarıçapı değişiminin ise gerilme giderme performansı üzerinde anlamlı etkisi olmadığı bulunmuştur. Sonuç olarak incelenen üç senaryo için de açılan gerilme giderme deliklerinin gerilme düşüşü üzerinde belirgin bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir.

Keywords

References

  1. Abu-Hamdeh, N.H. ve Alharthy, M. (2014). Application of finite element to spur gear stress reduction using stress relieving feature, Applied Mechanics and Materials, 575, 296–299. doi:10.4028/www.scientific.net/amm.575.296
  2. Babalık, F.C. ve Çavdar, K (2018) Makine elemanları ve konstrüksiyon örnekleri, Dora, Bursa.
  3. Cavdar, K., Karpat, F. ve Babalik, F. C. (2004). Computer aided analysis of bending strength of involute spur gears with asymmetric profile, Journal of Mechanical Design, 127(3), 477–484. doi:10.1115/1.1866158
  4. Costopoulos, TN. ve Spitas V. (2009). Reduction of gear fillet stresses by using one-sided involute asymmetric teeth, Mechanism and Machine Theory, 44,(8), 1524-1534. doi:10.1016/j.mechmachtheory.2008.12.002.
  5. DIN3990 (1987) – Calculation of load capacity of cylindrical gears: Calculation of tooth strength.
  6. Chavan, U.J., Shitole, J.S. ve Kathale, S.S. Analysis and optimization of contact stresses in spur gear using finite element analysis, International Journal of Engineering Research & Technology, 13(3), 1-6. doi:10.17577/IJERTV13IS030212
  7. Doğan, O., Yılmaz, T. G. ve Karpat, F. (2018). Farklı parametrelere sahip evolvent düz dişli çarkların sonlu elemanlar yöntemi ve grafik metot ile gerilme analizi, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33, 1493–1504. doi:10.17341/gazimmfd.416445
  8. Francesco, GD. ve Marini S. (2007) Asymmetric teeth: Bending stress calculation, Gear Technology, 24: 52-55.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Automotive Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 11, 2025

Publication Date

December 19, 2025

Submission Date

July 21, 2025

Acceptance Date

October 13, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 30 Number: 3

APA
Doğan, O., & Kamer, M. S. (2025). DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 30(3), 1011-1026. https://doi.org/10.17482/uumfd.1747135
AMA
1.Doğan O, Kamer MS. DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ. UUJFE. 2025;30(3):1011-1026. doi:10.17482/uumfd.1747135
Chicago
Doğan, Oğuz, and Muhammed Safa Kamer. 2025. “DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 (3): 1011-26. https://doi.org/10.17482/uumfd.1747135.
EndNote
Doğan O, Kamer MS (December 1, 2025) DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 3 1011–1026.
IEEE
[1]O. Doğan and M. S. Kamer, “DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ”, UUJFE, vol. 30, no. 3, pp. 1011–1026, Dec. 2025, doi: 10.17482/uumfd.1747135.
ISNAD
Doğan, Oğuz - Kamer, Muhammed Safa. “DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30/3 (December 1, 2025): 1011-1026. https://doi.org/10.17482/uumfd.1747135.
JAMA
1.Doğan O, Kamer MS. DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ. UUJFE. 2025;30:1011–1026.
MLA
Doğan, Oğuz, and Muhammed Safa Kamer. “DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, vol. 30, no. 3, Dec. 2025, pp. 1011-26, doi:10.17482/uumfd.1747135.
Vancouver
1.Oğuz Doğan, Muhammed Safa Kamer. DÜZ DİŞLİ ÇARKLARDAKİ GERİLME GİDERME DELİKLERİNİN OPTİMUM KONUMUNUN BELİRLENMESİ. UUJFE. 2025 Dec. 1;30(3):1011-26. doi:10.17482/uumfd.1747135

Announcements:

30.03.2021-Beginning with our April 2021 (26/1) issue, in accordance with the new criteria of TR-Dizin, the Declaration of Conflict of Interest and the Declaration of Author Contribution forms fulfilled and signed by all authors are required as well as the Copyright form during the initial submission of the manuscript. Furthermore two new sections, i.e. ‘Conflict of Interest’ and ‘Author Contribution’, should be added to the manuscript. Links of those forms that should be submitted with the initial manuscript can be found in our 'Author Guidelines' and 'Submission Procedure' pages. The manuscript template is also updated. For articles reviewed and accepted for publication in our 2021 and ongoing issues and for articles currently under review process, those forms should also be fulfilled, signed and uploaded to the system by authors.