ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2)

Zemire Gulcalı

ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2)

Abstract

Çağdaş Uygurcada fiillerin cümledeki işlevi çoğu zaman yüklemdir; bu yüklem fiillerin şekilleri çeşitlidir: bazen şahıs, bazen hâl-zaman, bazen de meyil (tarz) bakımından farklılaşır. Uygurcadaki yüklem fiiller önce meyil, yani cümledeki eylemin söyleniş tarzına göre farklılaşarak Meyil kategorisi’ni şekillendirir; bunlardan bazıları yine hâl (kip) ve zaman yönünden farklılaşarak Hâl-zaman kategorisi’ni ortaya çıkarır; bütün bunlar yine şahıslara göre ayrılarak Şahıs kategorisi’ni oluşturur. Uygurcada fiillerin toplam 13 çeşit meyil kategorisi mevcuttur. Bunlardan sadece beşi zaman kategorisi ile birleşerek Hâl-zaman kategorisi’ni oluşturur. Çağdaş Uygurcada Geçmiş zaman, Şimdiki zaman ve Gelecek zaman kavramı vardır. Bu yazıda Şimdiki zamanın kipleri birer birer ele alınır ve Türkiye Türkçesindeki Şimdiki zaman ekleri ile karıştırarak hangi biçiminin TürkiyeTürkçesinde olduğu, hangisinin de olmadığı ortaya çıkarılır.

Keywords

Çağdaş Uygurca,Türkiye Türkçesi,Fiillerin Hâl-Zaman Kategorisi,Şimdiki Zaman

References

BANGUOGLU Tahsin (1995). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
ERGIN Muherrem (1962). Türk Dil Bilgisi. Istanbul: Istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
GÜLSEVIN Gürer (1997). “Türkiye Türkçesinde Zaman ve Kip Çekiminde Birleşik Yapılar Üzerine”. VIII. Milletler Arası Türkoloji Kongresi. Istanbul 1999, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten: s. 215-224.
Çağdaş Uygur Dili (Hazirqi Zaman Uyğur Tili) 1, 2, 3. (2010). (Haz. Arslan Abdulla Tehur, Abdurehim Arahman, Yari Ebeydulla). Ürümqi: Şinciang Xalq Neşriyati.
GULCALI Zemire (2016). “Çağdaş Uygurcada Fiillerin Hâl-Zaman Kategorisi ve Türkiye Türkçesiyle Karşılaştırılması: 1. Ötken zaman/Geçmiş zaman”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 2016, S. 8. s.122-155.
KORKMAZ Zeynep (1992). Gramer Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
KORKMAZ Zeynep (2009). Türkiye Türkçesi Grameri, Şekil Bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
LEINONE Leslie R. (1956). A Handbook of The East Turki Language. National Security Ageney.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Zemire Gulcalı This is me

Publication Date

December 1, 2017

Submission Date

August 1, 2017

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2017 Number: 10

IZ

https://izlik.org/JA63WN36ML

Cite

RIS / Bibtex

APA

Gulcalı, Z. (2017). ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 10, 113-143. https://izlik.org/JA63WN36ML

AMA

1.Gulcalı Z. ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2017;(10):113-143. https://izlik.org/JA63WN36ML

Chicago

Gulcalı, Zemire. 2017. “ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2)”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, nos. 10: 113-43. https://izlik.org/JA63WN36ML.

EndNote

Gulcalı Z (December 1, 2017) ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 10 113–143.

IEEE

[1]Z. Gulcalı, “ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2)”, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 10, pp. 113–143, Dec. 2017, [Online]. Available: https://izlik.org/JA63WN36ML

ISNAD

Gulcalı, Zemire. “ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2)”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 10 (December 1, 2017): 113-143. https://izlik.org/JA63WN36ML.

JAMA

1.Gulcalı Z. ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2017;:113–143.

MLA

Gulcalı, Zemire. “ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2)”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 10, Dec. 2017, pp. 113-4, https://izlik.org/JA63WN36ML.

Vancouver

1.Zemire Gulcalı. ÇAĞDAŞ UYGURCADA ‘FİİLLERİN HÂL-ZAMAN KATEGORİSİ’ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİYLE KARŞILAŞTIRILMASI (2). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi [Internet]. 2017 Dec. 1;(10):113-4. Available from: https://izlik.org/JA63WN36ML