Research Article
BibTex RIS Cite

Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri

Year 2017, Issue: 10, 81 - 103, 01.12.2017

Abstract

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren Sincan'ın güneyinde yerli
Uygurlar tarafından Çağataycadan geliştirilen yeni bir yazı dili oluşmuştur.
Doğu Türkçesi diye adlandırılan bu dil, Çağatayca ile Yeni Uygur Türkçesi
arasında bir geçiş evresi gibidir. Söz konusu Türk dili, Klasik Çağataycadan
özellikle leksik ve fonetik açılardan farklılıklar gösterir. Şüphesiz bu
değişikliğin asıl sebebi, bu Türk diliyle yazılan eserlerin büyük bir kısmının
halk edebiyatı ürünleri olmasıdır. Halktan kişiler tarafından kaleme alınan
bu ürünlerde söz varlığı ve ses bilgisi açısından birçok ağız özelliği tespit
etmek mümkündür.
Bu çalışmada bugün İsveç'te Lund Üniversitesi Kütüphanesi Jarring
Koleksiyonunda yer alan Türkçe on meslek risalesinin ses bilgisi özellikleri
tespit edilmeye çalışılmıştır. Ele alınan risale nüshaları, büyük oranda on
dokuzuncu yüzyıl sonlarıyla yirminci yüzyıl başlarında Kaşgar, Yarkend ve
Hoten gibi merkezlerde halktan kişilerce kaleme alınmıştır. Çokça ağız
özelliğini barındıran bu metinlerin ses bilgisi açısından değerlendirilmesi,
hem diyalektoloji hem de Türk dili tarihi açısından önem arz etmektedir.
Çalışmada, meslek risalelerinde tespit edilen ses olayları risale
nüshalarından alınan örneklerle farklı başlıklar altında ortaya konulmuş ve
bu ses olaylarının hangi Uygur ağzında olduğu dipnotlarda belirtilmiştir. 

References

  • ALİYEVA Minara (2013). Lobnor Ağzı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • ALYILMAZ Semra (2011). Risâle-i Mûze-dûzluk (İnceleme-Metin-Dizin). Ankara: Elik Yayınları.
  • ARGUNŞAH Mustafa (2013). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
  • ARZİEV R. (2006). Uygur Tili. Almatı: Mektep Neşriyatı.
  • ATA Aysu (1997). Nâsırü’d-dîn bin Burhânü’d-dîn Rabgûzî Kısasü’l-Enbiya Peygamber Kıssaları II Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • BANGUOĞLU T. (2007). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • BODROGLİGETİ; ANDRAS J. E. (2001). A Grammar of Chagatay. Münih: Lincom Europa.
  • CLAUSON Gerard (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. London: Oxford University Press.
  • COŞKUN Mustafa Volkan (2014). Özbek Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • DENY Jean (2013). Türk Dili Gramerinin Temel Kuralları Türkiye Türkçesi. (Çev. Oytun Şahin). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • DOĞAN Levent (2014). Uygur Türkçesi Grameri. Edirne: Parafiks Yayınevi.
  • ECKMANN Janos (1979). “Harezm Türkçesi”. Târîhî Türk Şîveleri. (Ed.: Mehmet Akalın) Ankara: Sevinç Matbaası.
Year 2017, Issue: 10, 81 - 103, 01.12.2017

Abstract

References

  • ALİYEVA Minara (2013). Lobnor Ağzı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • ALYILMAZ Semra (2011). Risâle-i Mûze-dûzluk (İnceleme-Metin-Dizin). Ankara: Elik Yayınları.
  • ARGUNŞAH Mustafa (2013). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit Yayınları.
  • ARZİEV R. (2006). Uygur Tili. Almatı: Mektep Neşriyatı.
  • ATA Aysu (1997). Nâsırü’d-dîn bin Burhânü’d-dîn Rabgûzî Kısasü’l-Enbiya Peygamber Kıssaları II Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • BANGUOĞLU T. (2007). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • BODROGLİGETİ; ANDRAS J. E. (2001). A Grammar of Chagatay. Münih: Lincom Europa.
  • CLAUSON Gerard (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. London: Oxford University Press.
  • COŞKUN Mustafa Volkan (2014). Özbek Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • DENY Jean (2013). Türk Dili Gramerinin Temel Kuralları Türkiye Türkçesi. (Çev. Oytun Şahin). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • DOĞAN Levent (2014). Uygur Türkçesi Grameri. Edirne: Parafiks Yayınevi.
  • ECKMANN Janos (1979). “Harezm Türkçesi”. Târîhî Türk Şîveleri. (Ed.: Mehmet Akalın) Ankara: Sevinç Matbaası.
There are 12 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Journal Section Research Article
Authors

Serkan Çakmak

Publication Date December 1, 2017
Submission Date August 1, 2017
Published in Issue Year 2017 Issue: 10

Cite

APA Çakmak, S. (2017). Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi(10), 81-103.
AMA Çakmak S. Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. December 2017;(10):81-103.
Chicago Çakmak, Serkan. “Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 10 (December 2017): 81-103.
EndNote Çakmak S (December 1, 2017) Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 10 81–103.
IEEE S. Çakmak, “Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri”, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 10, pp. 81–103, December 2017.
ISNAD Çakmak, Serkan. “Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 10 (December 2017), 81-103.
JAMA Çakmak S. Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2017;:81–103.
MLA Çakmak, Serkan. “Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 10, 2017, pp. 81-103.
Vancouver Çakmak S. Uygurca Yazılmış Meslek Risalelerinin Ses Özellikleri. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2017(10):81-103.