Research Article

İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları

Volume: 14 Number: 24 June 15, 2026
EN TR

İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları

Abstract

Cami “toplayan bir araya getiren” anlamlarına gelmektedir. İslâm’ın bidayetinden bu yana camiler birçok toplumsal fonksiyonu icra etmesinin yanında eğitim-öğretim faaliyetlerinin yapıldığı yerler de olmuştur. Camiler Allah’ın anıldığı, kulluğun ifa edildiği, namaz haricinde orada bulunmanın, tefekkür etmenin ibadet sayıldığı mekânlardır. Camide bulunmanın güzel hallerinden biri i‘tikâftır. İ‘tikâf Ramazan Ayı’nın son on gününde Müslümanların camide inzivaya çekilme, halvet ve uzlet tecrübesini yaşamasıdır. Mu‘tekiflerin bu ibadeti yerine getirirken zorlandıkları hususlar, caminin fiziki şartlarının i‘tikâf için uygun olup olmadığı ve düzenlenmesi gereken kısımların araştırılması önemlidir. Bu kapsamda araştırmanın temel problemi camilerin i‘tikâf ibadeti için uygun olup olmadığının tespitidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım tercih edilmiştir. Çalışmada ulaşılan sonuçların başlıcaları şunlardır: Camiler i‘tikâf ibadeti açısından çoğunlukla yetersiz olduğundan, camilerin mimari olarak geliştirilmesi gerekmektedir. İtikâfta mazeretsiz dışarı çıkılması uygun görülmediğinden mu‘tekiflerin tüm ihtiyaçlarını camide karşılaması ve kollektif şuuru tesis edecek şekilde mekânın düzenlenmesi esastır. Mu‘tekiflerin ibadetlerini rahat şekilde yapılabilmeleri açısından şu hususlar öne çıkmaktadır. Bunlar uyku için portatif mekânsal düzenlemelerin yapılması, yemek için alternatif pratik çözümler sunulması, kolay ulaşılabilir mutfak bulundurulması, ısı şartlarının yazın serin, kışın sıcak olacak şekilde düzenlenmesi, mekanın temiz bulundurulması için müftülüklerden ve yerel yönetimlerden destek alınması, tuvalet ve banyonun erişilebilir olması, özellikle gençlerin i‘tikâfa özendirilmesi ve teşvik edilmesi konusunda kamu/özel kurum ve kuruluşları ile sivil toplum örgütlerinin destek vermesi, proje tabanlı çalışmalar yapılması, i‘tikâf ibadeti konusundaki yayınların çeşitlendirilmesi, internet imkanı sunulması, sağlık hizmeti verilmesi, güvenlik önlemleri alınması, başvuru işlemlerinin kolaylaştırılması, kadın cemaatin i‘tikâf imkanlarının iyileştirilmesidir. Araştırmanın sonuçlarına bağlı olarak, Diyanet İşleri Başkanlığı, din görevlileri, MEB Din Öğretimi Genel Müdürlüğü, Sivil toplum kuruluşları ve özel sektör tarafından i‘tikâfa dair yapılabileceklerle ilgili öneriler sunulmuştur.

Keywords

References

  1. Acar, Ali Kemal. “Postmodern Dönemde Bir Cami Kurgulamak”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/1 (2023), 201-224.
  2. Alacapınar, Füsun. “Effectiveness of Project-Based Learning”. Eurasian Journal of Educational Research 32/1 (2008), 17-34.
  3. Algül, Hüseyin - Çetin, Osman. İslam Tarihi. 4 Cilt. İstanbul: Gonca Yayınları, 1997.
  4. Aslan, Enes. Ankara Camilerinde Modern Yaklaşımlar. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  5. Aslan, Zübeyir. “Mescidin Fıkhî Hükümleri”. Genç Mütefekkirler Dergisi 2/2 (2021), 352-403.
  6. Ay, Mustafa Fatih. “İmkan ve Sınırlar, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Bağlamında Cami Rehberliği Hizmeti”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 21/1 (2021), 79-103.
  7. Ayten, Ali. Din ve Sağlık; Kavram, Kuram ve Araştırma. İstanbul: Marmara Akademi Yayınları, 2018.
  8. Basid, Abdul. “I’tikaf Therapy as an Effort to Prevent Terrorism: A Study of Al-Qurtubi’s İnterpretation of QS. Al-Baqarah”. AL QUDS: Jurnal Studi Alquran Dan Hadis 6/3 (2022), 947-964.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

January 1, 2026

Acceptance Date

June 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 24

APA
Gül, A. (2026). İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları. Van İlahiyat Dergisi, 14(24), 84-105. https://doi.org/10.54893/vanid.1853723
AMA
1.Gül A. İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları. Van İlahiyat Dergisi. 2026;14(24):84-105. doi:10.54893/vanid.1853723
Chicago
Gül, Ali. 2026. “İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân Ve Sınırlılıkları”. Van İlahiyat Dergisi 14 (24): 84-105. https://doi.org/10.54893/vanid.1853723.
EndNote
Gül A (June 1, 2026) İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları. Van İlahiyat Dergisi 14 24 84–105.
IEEE
[1]A. Gül, “İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları”, Van İlahiyat Dergisi, vol. 14, no. 24, pp. 84–105, June 2026, doi: 10.54893/vanid.1853723.
ISNAD
Gül, Ali. “İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân Ve Sınırlılıkları”. Van İlahiyat Dergisi 14/24 (June 1, 2026): 84-105. https://doi.org/10.54893/vanid.1853723.
JAMA
1.Gül A. İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları. Van İlahiyat Dergisi. 2026;14:84–105.
MLA
Gül, Ali. “İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân Ve Sınırlılıkları”. Van İlahiyat Dergisi, vol. 14, no. 24, June 2026, pp. 84-105, doi:10.54893/vanid.1853723.
Vancouver
1.Ali Gül. İ‘tikâf İbadetinde Camilerin İmkân ve Sınırlılıkları. Van İlahiyat Dergisi. 2026 Jun. 1;14(24):84-105. doi:10.54893/vanid.1853723


Creative Commons License
Van İlahiyat Dergisi - Van Journal of Divinity Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.