Research Article

İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu

Volume: 1 Number: 1 June 30, 2021
  • Vefa Taşdelen

İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu

Abstract

Felsefenin en büyük çağrılarından biri hiç kuşkusuz Sokrates’in dilinde ifade bulan “kendini bil” çağrısıdır. “Kendimi araştırdım” diyen Herakleitos’a kadar geri götürülebilecek olan bu çağrı, düşünce tarihi içinde insanın kendini arayışının, kendine yaptığı yolculuğun en açık ifadesidir. Çağlar, felsefeler, dinler ve Osmanlı’nın son dönem aydınlarından Ahmet Mithat kendini bilmeyi “hikmetin başı” (re’s-i hikmet) olarak tanımlamıştır. Sadece felsefede, düşüncede kendisine bir yer bulmakla kalmayıp ahlâk ve din dilinde, gündelik hayatta ve halk bilgeliğinde de belirgin yer tutan “kendini bilme”, bu makalede, varoluşun anlamının sorgulanması süreci olarak inziva, insanın kendine yaptığı bir yolculuk, bir anlam arayışı olarak değerlendirilecek ve felsefe tarihinden örneklerle ele alınacaktır. Bu örneklerden ilki, Samsatlı Lukianos’un bazı oyunlarında ve Dostoyevski’nin Yeraltından Notlar isimli eserinde görülen “her şeyin boş olduğu” anlayışıdır. İkinci tür inziva, Nietzsche’nin Zerdüşt Böyle Buyurdu ve Albert Camus’nün Sisyphos Söyleni isimli eserinde ortaya çıkar: “Her şey boş, ama her şeyin boş olduğunu söylemek de boş!” Üçüncü tür inziva örneği ise yine her şeyin boş olduğunu söyler, ancak bunu anlamı ve değeri ortaya çıkarmak adına söyler. O, “her şey boş” derken şunu söylemek ister aslında: “varlığı keşfet!” İnzivanın bu türüne edebiyat ve felsefe tarihinden pek çok eser örnek gösterilebilir. Platon’un, “mağara metaforu”nda ortaya koyduğu bilinç durumu, inziva hâlini aydınlatır; “asıl” ve “gölge” olanı netleştirir. Ferîdüddin Attâr, Mantık al-Tayr’da yine bir yadsıma süreci içinde, geçici ve kalıcıyı birbirinden ayırarak, öze doğru yapılan içsel yolculuğu betimler. Bu inziva türünde, geçicinin, değişkenin, oluş ve bozuluş içinde olanın bilincine sahip bir bilge tipi ortaya çıkar. Saflaşma, paranteze alma mutlak tözü açık hâle getirir: Boşluk doluluğa perdedir. Boş denilen hayat, aslında sanıldığı gibi boş değildir. Bakmasını bilirsen sana sonsuz değerde görünür, yaşamasını bilirsen seni sonsuzluğa ve aşkın benliğe götürür. İnziva yenilenmenin ve zihinsel dönüşümün, bakmayı ve görmeyi yeniden öğrenmenin yöntemidir.

Keywords

References

  1. Ahmet Mithat (2016). Ben Neyim? Hikmet-i Maddiyeye Müdafaa. İstanbul: Dergah Yayınları.
  2. Camus, Albert (1988). Sisyphos Söyleni. (Çev. Tahsin Yücel). İstanbul: Adam Yayınları.
  3. Dostoyevski, Fyodor (1989). Yeraltından Notlar. (Çev. Mehmet Özgül). İstanbul: Adam Yayınları.
  4. Dostoyevski, Fyodor (1989). Karamazov Kardeşler IV. (Çev. Nihal Yalza Taluy). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  5. Ferîdüddin Attâr (1990). Mantık al-Tayr I. (Çev.: Abdulbaki Gölpınarlı). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  6. Kierkegaard, Sören (1992). Either / Or (Tr. Alastair Hannay). London: Penguin Books, ss. 243-376.
  7. Nietzsche, Friedrich (1989). Zerdüşt Böyle Buyurdu. (Çev.: Turan Oflazoğlu). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  8. Platon (1992). Devlet. (Çev.: Sebahattin Eyüboğlu – M. Ali Cimcoz). İstanbul: Remzi Kitabevi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Vefa Taşdelen This is me
Türkiye

Publication Date

June 30, 2021

Submission Date

March 1, 2021

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2021 Volume: 1 Number: 1

APA
Taşdelen, V. (2021). İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu. Van İnsani Ve Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 8-20. https://izlik.org/JA42WR99PU
AMA
1.Taşdelen V. İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;1(1):8-20. https://izlik.org/JA42WR99PU
Chicago
Taşdelen, Vefa. 2021. “İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu”. Van İnsani Ve Sosyal Bilimler Dergisi 1 (1): 8-20. https://izlik.org/JA42WR99PU.
EndNote
Taşdelen V (June 1, 2021) İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi 1 1 8–20.
IEEE
[1]V. Taşdelen, “İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu”, Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 1, no. 1, pp. 8–20, June 2021, [Online]. Available: https://izlik.org/JA42WR99PU
ISNAD
Taşdelen, Vefa. “İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu”. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi 1/1 (June 1, 2021): 8-20. https://izlik.org/JA42WR99PU.
JAMA
1.Taşdelen V. İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;1:8–20.
MLA
Taşdelen, Vefa. “İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu”. Van İnsani Ve Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 1, no. 1, June 2021, pp. 8-20, https://izlik.org/JA42WR99PU.
Vancouver
1.Vefa Taşdelen. İnziva: İnsanın Kendine Yolculuğu. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 2021 Jun. 1;1(1):8-20. Available from: https://izlik.org/JA42WR99PU