Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi

Büşra Nazlı Beşkardeş; Aslı Köse

TR

Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı sağlık hizmetlerine dijitalleşmenin etkisini değerlendirmektir. Bu amaçla PUBMED veri tabanında tarama yapılmıştır.2020-2024 yılları arasında ‘sağlık hizmetleri’, ‘dijitalleşme’, ‘hasta’, ‘sağlık çalışanları’ anahtar kelimeleri ile tarama yapılmış ve PRISMA akış diyagramına göre uluslararası 188 çalışmaya ulaşılmıştır. İnceleme sonucunda dahil etme kriterlerine uygun 33 araştırma çalışmaya dahil edilmiştir. Bu araştırmalar kapsamında hasta, sağlık çalışanı ve COVID-19 salgını temaları belirlenmiştir. Sağlık hizmetlerinde dijitalleşmenin hastaların bekleme sürelerini kısalttığı, hastaneye yatış oranlarını düşürdüğü, teşhis ve tedavi süreçlerini kısalttığı, kırsal bölgelerde yaşayan nüfusların, yaşlı ve kronik hastalığı olanlar için sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırdığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Dijitalleşme, Dijital Sağlık, Sağlık Hizmetleri

Kaynakça

1.Üzmez, S. S. ve Büyükbeşe, T. (2021). Dijitalleşme sürecinde bilgi yönetiminin işletmelerin teknoloji uyumuna etkileri. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 16(2), 117-127.
2. Hoşgör, H. (2022). Sağlık hizmetleri alanında sanal gerçekliğin kullanımı: Türkiye ve dünyadan örnekler. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 647.
3.Tezcan, C. (2018). Sağlığın dijital dönüşümü. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Platformu Dergisi, 82-85.
4.Topol, E. (2019). High-performance medicine: the convergence of human and artificial intelligence. Nature Medicine, 25, 44- 56.
5. Kaya, E. (2024). Sağlıkta dijitalleşme ve hemşirelik hizmetleri yönetimi. Sağlık ve Bilim Dergisi, 3, 84.
6. Kay, M., Santos, J., & Takane, M. (2011). mHealth: New horizons for health through mobile technologies. World Health Organization, 64(7), 66-71.
7. Balcı, A. S. & Kadıoğlu, H. (2019). Text messages based ınterventions for pregnant women’s health: systematic review. Clinical and Experimental Health Sciences, 9(1), 85-90
8. Güler, Ö. G. E. (2015). Mobil sağlık hizmetlerinde oyunlaştırma. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 1(2), 82-101.
9. Aranda-Jan, C. B., Mohutsiwa-Dibe, N. & Loukanova, S. (2014). Systematic review on what works, what does not work, and why of ımplementation of mobile health (mhealth) projects in africa. BMC Public Health, 14(1), 188.
10. Ay, F. (2008). Elektronik hasta kayıtları: güvenlik, etik ve yasal sorunlar. Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(2), 165-175.

11. De Grood, C., Raissi, A., Kwon, Y. & Santana, M. J. (2016). Adoption of e-health technology by physicians: a scoping review. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 9, 344.
12. Ak, B. (2010). Tıp Bilişiminde Mobilite Uygulamaları. Akademik Bilişim, 10, 10-12.
13. King, L. A., Fisher, J. E., Jacquin, L. ve Zeltwanger, P. E. (2003). The digital hospital: opportunities and challenges. Journal of Healthcare Information Management, 17(1), 37-45.
14. Ak, B. (2013). Sağlıkta yeni hedef: Dijital hastaneler. Akademik Bilişim, 23, 25.
15. Kıraç, F. ve Özen, M. (2022). Sağlıkta değişen paradigmalar. Konya: Eğitim Yayınevi.
16. Akalın, B. ve Veranyurt, Ü. (2022). Sağlık 4.0 ve sağlıkta yapay zeka. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 4(1), 57- 64.
17. Güzel, Ş., Akman Dömbekci, H. ve Eren, F. (2022). Yapay zekânın sağlık alanında kullanımı: nitel bir araştırma. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(4), 509- 519.
18. Çelik, E. ve Okyay, P. (2023). Dijitalleşmenin sağlığa yansımaları. Sağlık 4.0. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 1(1), 35-42.
19. Akalın, B. ve Veranyurt, Ü. (2020). Sağlıkta dijitalleşme ve yapay zekâ. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 2(2), 131-141.
20. Shin, S. Y. (2019). Current status and future direction of digital health in Korea. The Korean Journal of Physiology and Pharmacology, 23(5), 311-315.
21. WHO. (2010). Telemedicine: opportunities and developments in member states. Report on the Second Global Survey on e-Health. World Health Organization, 1-96.
22. Kim, T. & Zuckerman, J. E. (2019). Realizing the potential of telemedicine in global health. Journal of Global Health, 9(2), 1-4.
23. Layman, E. (2003). Health ınformatics: ethical ıssues. The Health Care Manager, 22(1), 2-15.
24. Çapacı, M., ve Özkaya, S. (2020). COVID-19 pandemi döneminde tele-tıp uygulamaları. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 25, 260-262.
25. Aras, İ. A. (2023). COVID-19'un teletıp üzerindeki ekonomik etkileri. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 9(2), 215-226.
26. Leite, H., Hodgkinson, I. R. & Gruber, T. (2020). New development: ‘healing at a distance’ - telemedicine and covıd-19. Public money & management, 40(6), 483-485.
27. Babulak, E. & Perner, P. (2020). Corona virus global health transformation to telemedicine, the quality-of-service provision, and the cybersecurity challenges. Transactions on Machine Learning and Data Mining, 13(2), 61-81.
28. Tehrani, K. & Michael, A. (2014). Wearable technology and wearable devices: Everything you need to know. Wearable Devices Magazine, 26, 10-20.
29. PWC (2014). Health Wariables: Early Days. Erişim 10 Ekim 2024, https://www.pwc.com/us/en/health-industries/tophealthindustry- issues/assets/pwc-hri-wearabledevices.pdf
30. Kopmaz, B. ve Arslanoğlu, A. (2018). Mobil sağlık ve akıllı sağlık uygulamaları. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 5(4), 251- 255.
31. Patrick, K., Griswold, W. G., Raab, F. & Intille, S. I. (2008). Health and the mobile phone. American Journal of Preventive Medicine, 35(2), 177-181.
32. Uysal, B. ve Ulusinan, E. (2020). Güncel dijital sağlık uygulamalarının incelenmesi. Selçuk Sağlık Dergisi, (1), 46-60.
33. Grove, S. K., Burns, N., & Gray, J. (2009). The practice of nursing research: Appraisal, synthesis, and generation of evidence. Saunders: Elsevier.
34. Hawker, S., Payne, S., Kerr, C., Hardey, M., & Powell, J. (2002). Appraising the evidence: reviewing disparate data systematically. Qualitative Health Research, 12, 1284-99.
35. Page, M.J., McKenzie, J.E. & Bossuyt PM, (2020). The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372 (71), 1-9.
36. Li, C., Huang, J., Wu, H., Li, F., Zhao, Y., Zhang, Z. & Li, Z. (2023). Management of rheumatoid arthritis with a digital health application: a multicenter, pragmatic randomized clinical trial. JAMA Network Open, 6(4), e238343-e238343.
37. Wang, T., Guo, X. & Wu, T. (2021). Social capital and digital divide: implications for mobile health policy in developing countries. Journal of Healthcare Engineering, 2021(1), 6651786.
38. Hong, P. C., Chen, K.-J., Chang, Y.-C., Cheng, S.-M. & Chiang, H.-H. (2021). Effectiveness of theory-based health information technology interventions on coronary artery disease self-management behavior: A clinical randomized waitlistcontrolled trial. Journal of Nursing Scholarship, 53(4), 418-427.
39. Guo, S. H.M., Lin, J.L., Hsing, H.C., Lee, C.C. & Chuang, S.M. (2023). The effect of mobile eHealth education to improve knowledge, skills, self-care, and mobile eHealth literacies among patients with diabetes: Development and evaluation study. Journal of Medical Internet Research, 25, e42497.
40. Lee, E. Y., Cha, S.-A., Yun, J.-S., Lim, S.-Y., Lee, J.-H., Ahn, Y.-B., Yoon, K.-H., Hyun, M. K. & Ko, S.H. (2022). Efficacy of personalized diabetes self-care using an electronic medical record-integrated mobile app in patients with type 2 diabetes: 6-month randomized controlled trial. Journal of Medical Internet Research, 24(7), e37430.
41. Hagman, E., Johansson, L., Kollin, C., Marcus, E., Drangel, A., Marcus, L., Marcus, C. & Danielsson, P. (2022). Effect of an interactive mobile health support system and daily weight measurements for pediatric obesity treatment: A 1-year pragmatical clinical trial. International Journal of Obesity, 46(8), 1527–1533.
42. Pettersson, L., Johansson, S., Demmelmaier, I. & Gustavsson, C. (2023). Disability digital divide: survey of accessibility of eHealth services as perceived by people with and without impairment. BMC Public Health, 23(1), 181.
43. Mielonen, J., Kinnunen, U.-M., Saranto, K., Kemppi, A. & Kuusisto, H. (2020). The effect of chronic diseases on the use of health technology and digital services in the elderly population in Finland. Studies in Health Technology and Informatics, 275, 147-151.
44. Abril-Jiménez, P., Merino-Barbancho, B., Fico, G., Martín Guirado, J. C., Vera-Muñoz, C., Mallo, I., Lombroni, I., Cabrera Umpierrez, M. F., & Arredondo Waldmeyer, M. T. (2023). Evaluating IoT-based services to support patient empowerment in digital home hospitalization services. Sensors, 23(3), 1744.
45. Londral, A., Azevedo, S., Dias, P., Ramos, C., Santos, J., Martins, F., Silva, R., Semedo, H., Vital, C., Gualdino, A., Falcão, J., Lapão, L. V., Coelho, P. & Fragata, J. G. (2022). Developing and validating high-value patient digital follow-up services: A pilot study in cardiac surgery. BMC Health Services Research, 22(1), 680.
46. Kooij, L., Vos, P. J., Dijkstra, A., & van Harten, W. H. (2021). Effectiveness of a mobile health and self-management app for high-risk patients with chronic obstructive pulmonary disease in daily clinical practice: mixed methods evaluation study. JMIR mHealth and uHealth, 9(2), e21977.
47. Steinman, L., Heang, H., van Pelt, M., Ide, N., Cui, H., Rao, M., LoGerfo, J. & Fitzpatrick, A. (2020). Facilitators and barriers to chronic disease self-management and mobile health interventions for people living with diabetes and hypertension in Cambodia: Qualitative study. JMIR MHealth and UHealth, 8(4), e13536.
48. Jusril, H., Ariawan, I., Damayanti, R., Lazuardi, L., Musa, M., Wulandari, S. M., Pronyk, P. & Mechael, P. (2020). Digital health for real-time monitoring of a national immunisation campaign in Indonesia: A large-scale effectiveness evaluation. BMJ Open, 10(12), e038282
49. Khanh, T. Q., Hao, P. N., Roitman, E., Raz, I., Marganitt, B., & Cahn, A. (2020). Digital diabetes care system observations from a pilot evaluation study in Vietnam. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(3), 937.
50. Charlly, N. & Swedlund, M. (2024). Can you hear me now? Patient perceptions of telehealth in a rural primary care population. Telemedicine and e-Health, 30(6), e1719–e1726.
51. Fuller, T. E., Pong, D. D., Piniella, N., Pardo, M., Bessa, N., Yoon, C., Boxer, R. B., Schnipper, J. L., & Dalal, A. K. (2020). Interactive digital health tools to engage patients and caregivers in discharge preparation: Implementation study. Journal of Medical Internet Research, 22(4), e15573. https://doi. org/10.2196/15573
52. Cawley, C., Buckenmeyer, H., Jellison, T., Rinaldi, J. B. & Vartanian, K. B. (2020). Effect of a health system-sponsored mobile app on perinatal health behaviors: Retrospective cohort study. JMIR mHealth and uHealth, 8(7), e17183.
53. Toscos, T., Coupe, A., Wagner, S., Ahmed, R., Roebuck, A., Flanagan, M., Drouin, M. & Mirro, M. (2020). Engaging patients in atrial fibrillation management via digital health technology: The impact of tailored messaging. Journal of Innovations in Cardiac Rhythm Management, 11(8), 4209-4217.
54. Marvel, F. A., Spaulding, E. M., Lee, M. A., Yang, W. E., Demo, R., Ding, J. & Martin, S. S. (2021). Digital health intervention in acute myocardial infarction. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes, 14(7), e007741.
55. Gjeka, R., Patel, K. & Zetsche, N. (2021). Patient engagement with digital disease management and readmission rates: The case of congestive heart failure. Health Informatics Journal, 27(3), 14-16
56. Pak, S. S., Janela, D., Freitas, N., Costa, F., Moulder, R., Molinos, M., Areias, A. C., Bento, V., Cohen, S. P., Yanamadala, V., Souza, R. B. & Dias Correia, F. (2023). Comparing digital to conventional physical therapy for chronic shoulder pain: Randomized controlled trial. Journal of Medical Internet Research, 25, e49236.
57. Knapp, P. W., Keller, R.A., Mabee, K.A., Pillai, R. & Frisc, N.B., (2021). Quantifying patient engagement in total joint arthroplasty using digital application-based technology. The Journal of Arthroplasty, 36(9), 3108-3117.
58. Gong, E., Baptista, S., Russell, A., Scuffham, P., Riddell, M., Speight, J., Bird, D., Williams, E., Lotfaliany, M. & Oldenburg, B. (2020). My Diabetes Coach, a mobile app-based interactive conversational agent to support type 2 diabetes selfmanagement: Randomized effectiveness-implementation trial. Journal of Medical Internet Research, 22(11), e20322
59. Lim, D., Norman, R., & Robinson, S. (2020). Consumer preference to utilise a mobile health app: A stated preference experiment. PLoS ONE, 15(2), e0229546. https://doi. org/10.1371/journal.pone.0229546
60. Saukkonen, P., Elovainio, M., Virtanen, L., Kaihlanen, A.M., Nadav, J., Lääveri, T., Vänskä, J., Viitanen, J., Reponen, J., Heponiemi, T. (2022). The Interplay of Work, Digital Health Usage, and the Perceived Effects of Digitalization on Physicians’ Work: Network Analysis Approach. Journal of Medical Internet Research, 24(8), e38714.
61. Yilmaztürk, N., Kose, İ., & Cece, S. (2023). The effect of digitalization of nursing forms in ICUs on time and cost. BMC Nursing, 22(1), 201.
62. Atinga, R. A., Abor, P. A., Suleman, S. J., Anaba, E. A., & Kipo, B. (2020). E-health usage and health workers' motivation and job satisfaction in Ghana. PLoS ONE, 15(9), e0239454.
63. Nazari, M., Moayed Rezaie, S., Yaseri, F., Sadr, H., & Nazari, E. (2024). Design and analysis of a telemonitoring system for high-risk pregnant women in need of special care or attention. BMC Pregnancy and Childbirth, 24(1), 817.
64. Ruggiero, C., Macchione, I. G., Gemo, V., Properzi, C., Perini, F., Bianco, A., Ercolani, M. C., Mencacci, M., Manzi, P., Pasqualucci, A., De Filippis, G., Baroni, M. & Mecocci, P. (2024). Effectiveness and satisfaction with telemedicine in geriatric patients at high risk of fragility fractures. Telemedicine and e-Health, 30(7), 2040–2049.
65. Livesay, K., Petersen, S., Walter, R., Zhao, L., Butler- Henderson, K. & Abdolkhani, R. (2023). Sociotechnical challenges of digital health in nursing practice during the COVID-19 pandemic: national study. JMIR nursing, 6, e46819.
66. Alqifari, S., Saleh, S. M., Habboush, O. & Ibrahim, A. A. (2022). Characteristics of electronic health services in Saudi Arabia during the COVID-19 pandemic. Cureus, 14(8), e28441.
67. Hussein, E. S. E., Al-Shenqiti, A. M. & El-Sayed Ramadan, R. M. (2022). Applications of medical digital technologies for noncommunicable diseases for follow-up during the COVID-19 pandemic. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(19), 12682.
68. Benis, A., Seidmann, A. & Ashkenazi, S. (2021). Reasons for taking the COVID-19 vaccine by US social media users. Vaccines, 9(4), 315.
69. Kechagias, E. P., Papadopoulos, G. A., & Rokai, I. (2024). Evaluating the impact of digital health interventions on workplace health outcomes: a systematic review. Administrative Sciences, 14(6), 131.
70. Delice, E., Polatlı, L. Ö., Jbara, K. A., Tozan, H., & Ertürk, A. (2023). Digitalization in healthcare: a systematic review of the literature. Proceedings, 85(1), 26.
71. Gentili, A., Failla, G., Melnyk, A., Puleo, V., Tanna, G. L. D., Ricciardi, W., & Cascini, F. (2022). The cost-effectiveness of digital health interventions: a systematic review of the literature. Frontiers in Public Health, 10, 787135.
72. Demir, T. ve Özcan, A. (2023). Türkiye'de 2014-2023 yılları arasında sağlıkta dijitalleşme konusunda yayımlanmış araştırmaların sistematik derlemesi. Avrasya Bilimler Akademisi Sosyal Bilimler Dergisi, 51, 1-25.
73. Wosny, M., Strasser, L.M. & Hastings J. (2023). Experience of health care professionals using digital tools in the hospital: qualitative systematic review. JMIR Hum Factors, 10:e50357
74. Kakale, M.M. (2024). Of digital transformation in the healthcare (systematic review of the current state of the literature). Health Technology, 14, 35–50.
75. Golinelli, D., Boetto, E., Carullo, G., Nuzzolese, A.G., Landini, M.P. & Fantini, M.P. (2020). Adoption of digital technologies in health care during the COVID-19 pandemic: systematic review of early scientific literatüre. Journal of Medical Internet Research, 22 (11), e22280.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dijital Sağlık

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Büşra Nazlı Beşkardeş
0000-0002-1775-4090
Türkiye

Aslı Köse ^*
0000-0002-8044-6592
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

10 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

29 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 4

IZ

https://izlik.org/JA22SA94TX

APA

Beşkardeş, B. N., & Köse, A. (2025). Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences, 6(4), 125-137. https://izlik.org/JA22SA94TX

AMA

1.Beşkardeş BN, Köse A. Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi. JMS. 2025;6(4):125-137. https://izlik.org/JA22SA94TX

Chicago

Beşkardeş, Büşra Nazlı, ve Aslı Köse. 2025. “Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi”. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences 6 (4): 125-37. https://izlik.org/JA22SA94TX.

EndNote

Beşkardeş BN, Köse A (01 Ekim 2025) Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences 6 4 125–137.

IEEE

[1]B. N. Beşkardeş ve A. Köse, “Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi”, JMS, c. 6, sy 4, ss. 125–137, Eki. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22SA94TX

ISNAD

Beşkardeş, Büşra Nazlı - Köse, Aslı. “Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi”. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences 6/4 (01 Ekim 2025): 125-137. https://izlik.org/JA22SA94TX.

JAMA

1.Beşkardeş BN, Köse A. Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi. JMS. 2025;6:125–137.

MLA

Beşkardeş, Büşra Nazlı, ve Aslı Köse. “Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi”. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences, c. 6, sy 4, Ekim 2025, ss. 125-37, https://izlik.org/JA22SA94TX.

Vancouver

1.Büşra Nazlı Beşkardeş, Aslı Köse. Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi. JMS [Internet]. 01 Ekim 2025;6(4):125-37. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22SA94TX

Öz

Sağlık Hizmetine Dijitalleşmenin Etkisinin Değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster