Anlamlandırmanın fikri gelişimi ve tarihsel arka plan: K. Weick’ın değerlendirmeleri doğrultusunda anlamlandırma sürecine genel bir bakış

Year 2026, Volume: 9 Issue: 2 , 125 - 133 , 08.04.2026

Ezgi Eraslan , Nihat Erdoğmuş

https://izlik.org/JA89ZH87LC

Abstract

Anlamlandırma sürecini interdisipliner bir yaklaşımla ele alan K. Weick, örgüt teorisi yazı-nında oldukça özgün bir konuma sahiptir. Buna karşın, Türkçe yazında, Weick’ın teorik ve kavramsal çerçevesi son derece sınırlı bir ilgiyle karşı karşıyadır. Weick’ın perspektifini konu edinen çalışmalar, sıklıkla, stratejik yönetim süreçlerini tartışmaya açmaktadır. Bununla bir-likte Weick’ın özgün kavrayışı, teorik ve uygulamaya dönük pek çok imkân sunmaktadır. Bu düzlemde Weick’ın değerlendirmelerine bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşmak örgüt teorisi yazını için önem arz etmektedir. Bu çalışma, Weick’ın değerlendirmeleri doğrultusunda, an-lamlandırma sürecini odağa almaktadır. Çalışma, temelde, iki özgün katkıyı hedeflemektedir: Bunlardan ilki, anlamlandırma sürecini interdisipliner bir perspektifle ele almak; ikincisi ise, Weick’ın anlamlandırma perspektifini besleyen düşünce dünyasına ve tarihsel arka plana ışık tutmaktır. Çalışmada ilk olarak, Weick’ın yaklaşımı genel hatlarıyla tanıtılmakta ve tarihsel arka plana yer verilmektedir. Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde ise, Weick’ın anlamlandırma perspektifini besleyen düşünceler ele alınmaktadır. Buradan hareketle bir bütün olarak anlam-landırma sürecinin bileşenleri, öznesi ve günlük yaşamla ilişkisi tartışılmaktadır.

Keywords

K. Weick , anlamlandırma süreci , örgüt sosyolojisi , örgüt teorisi , örgütsel davranış.

References

• Aksoy, B. (2014). Örgütsel analizde alternatif bir bakış açısı: Karl Weick ve anlam yaratma.
• Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, 29, 42–63. [Turkish]
• Berger, P. L., & Luckmann, T. (1967). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Garden City, NY: Doubleday.
• Bird, A., & Osland, J. S. (2005). Making sense of intercultural collaboration. International Studies of Management & Organization, 35(4), 115–132. [Crossref]
• Brown, A. D., & Humphreys, M. (2003). Epic and tragic tales: Making sense of change. The Journal of Applied Behavioral Science, 39(2), 121–144. [Crossref]
• Buchanan, D., & Dawson, P. (2007). Discourse and audience: Organizational change as multi- story process. Journal of Management Studies, 44(5), 669–686. [Crossref]
• Cooley, C. H. (1995). The looking-glass self, symbolic interaction: An introduction to social psychology, (Der.) N. J. Herman ve L. T. Reynolds, New York: General Hall Incompany.
• Cornelissen, J. P., Mantere, S., & Vaara, E. (2014). The contraction of meaning: The combined effect of communication, emotions, and materiality on sensemaking in the stockwell shooting. Journal of Management Studies, 51(5), 699–736.
• Craig-Lees, M. (2001). Sense making: Trojan’s Horse? Pandora’s Box?. Psychology & Marketing, 18(5), 513–526. [Crossref]
• Czarniawska, B. (2006). A golden braid: Allport, Goffman, Weick. Organization Studies, 27(11), 1661–1674.
• Dewey, J. (2022). Nasıl düşünürüz?. Çev. Halil Kayıkçı. Ankara: Fol Yayınları. [Turkish]
• Doğan, D. (2010). Ürün geliştirme takımlarında anlamlandırma (sensemaking) yetenekleri ve proje başarısı ilişkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gebze Teknik Üniversitesi, Kocaeli. [Turkish]
• Epstein, S. (1973). The self-concept revisited of a theory of a theory. American Psychologist, 28, 404–414. [Crossref]
• Everitt, J. G. (2013). Inhabitants moving in: Prospective sense-making and the reproduction of inhabited institutions in teacher education. Symbolic Interaction, 36(2), 177–196. [Crossref]
• Friesl, M., Ford, C. J., & Mason, K. (2019). Managing technological uncertainty in science incubation: A prospective sensemaking perspective. R&D Management, 49(4), 668-683. [Crossref]
• Gardiner, M. (2016). Gündelik hayat eleştirisi. Çev. Deniz Özçetin, Babacan Taşdemir, Burak Özçetin. Ankara: Heretik Yayınları. [Turkish]
• Gattringer, R., Damm, F., Kranewitter, P., & Wiener, M. (2021). Prospective collaborative sensemaking for identifying the potential impact of emerging technologies. Creativity and Innovation Management, 30(3), 651-673. [Crossref]
• Gecas, V. (1982). The self concept. Annual Review of Sociology, 8, 1–33. [Crossref]
• Giddens, A. (2000). Sosyoloji. Ankara: Ayraç Yayınları. [Turkish]
• Gioia, D. A., & Chittipeddi, K. (1991). Sensemaking and sensegiving in strategic change initiation. Strategic Management Journal, 12(6), 433–448. [Crossref]
• Gioia, D. A., Thomas, J. B., Clark, S. M., & Chittipeddi, K. (1994). Symbolism and stra- tegic change in academia: The dynamics of sensemaking and influence. Organization Science, 5(3), 363–383. [Crossref]
• Gioia, D. A., & Thomas, J. B. (1996). Institutional identity, image, and issue interpret- ation: Sensemaking during strategic change in academia. Administrative Science Quarterly, 41(3), 370–403. [Crossref]
• Glynn, M., & Watkiss, L. (2020). Of organizing and sensemaking: from action to meaning and back again in a half-century of Weick’s theorizing. Journal of Management Studies, 57(7), 1331–1354. [Crossref]
• Goffman, E. (2020). Günlük yaşamda benliğin sunumu. İstanbul: Metis Yayınları. [Turkish]
• Gözde, M. (2019). Üst düzey yöneticilerin stratejik anlamlandırmasına yönelik nitel bir araştırma Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul. [Turkish]
• Harris, S. G. (1994). Organizational culture and individual sensemaking: A schema- based perspective. Organization Science, 5(3), 309–321. [Crossref]
• Hewitt, J. P., & Shulman, D. (2019). Benlik ve toplum: sembolik etkileşimci sosyal psikoloji. Çev.
• Büşra Aktaş vd. İstanbul: Bilge Kültür Sanat. [Turkish]
• Hill, R. C., & Levenhagen, M. (1995). Metaphors and mental models: sensemaking and sensegiving in innovative and entrepreneurial activities. Journal of Management, 21(6), 1057–1074. [Crossref]
• Jeong. H. S., & Brower, S. R. (2008). Extending the present understanding of organizational sensemaking three stages and three context. Administrations & Society, 20(10), 1–30.
• Lu, X., & Xue, L. A. N. (2016). Managing the unexpected: sense-making in the Chinese emergency management system. Public Administration, 94(2), 414-429. [Crossref]
• Maitlis, S. (2005). The social processes of organizational sensemaking. Academy of Management Journal, 48(1), 21–49. [Crossref]
• Maitlis, S., & Sonenshein, S. (2010). Sensemaking in crisis and change: inspiration and insights from Weick (1988). Journal of Management Studies, 47(3), 551–580. [Crossref]
• Maitlis, S., & Christianson, M.K. (2014). Sensemaking in organizations: taking stock and moving forward. The Academy of Management Annals, 8(1), 57–125. [Crossref]
• Maitlis, S., & Lawrence, T. B. (2007). Triggers and enablers of sensegiving in organiz- ations.
• Academy of Management Journal, 50(1), 57–84. [Crossref]
• Mead, G. H. (2019). Zihin, benlik ve toplum. Çev. Yeşim Erdem. Ankara: Heretik Yayınları. [Turkish]
• Morris, C. W. (2019). Giriş: sosyal psikolog ve toplum felsefecisi olarak George H. Mead. Mead,
• G. H. Zihin, benlik ve toplum içinde (s.15–41). Ankara: Heretik Yayınları. [Turkish]
• Orton, J. D., & Weick, K. E. (1990). Loosely coupled systems: A reconceptualization. Academy of Management Review, 15(2), 203–223. [Crossref]
• Pandza, K., & Thorpe, R. (2009). Creative search and strategic sense-making: missing dimensions in the concept of dynamic capabilities. British Journal of Management, 20, S118–S131. [Crossref]
• Pınarbaşı, F. (2017). Zihin haritası yöntemiyle kariyerin anlamlandırılması: İşletme öğrencilerine yönelik bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul. [Crossref]
• Reynolds, N. S., & Holt, D. (2021). Sustainable development and profit? A sensemaking perspective on hybrid organisations and their founders. Business Strategy and the Environment, 30(4), 2147–2159. [Crossref]
• Rosness, R., Evjemo, T. E., Haavik, T., & Wærø, I. (2016). Prospective sensemaking in the operating theatre. Cognition, Technology & Work, 18(1), 5–69. [Crossref]
• Sandberg, J., & Tsoukas, H. (2015). Making sense of the sensemaking perspective: Its constituents, limitations, and opportunities for further development. Journal of Organizational Behavior. 36(S1), S6–S32. [Crossref]
• Schütz, A. (2020). Fenomenoloji ve toplumsal ilişkiler. Çev. Adnan Akan ve Seyda Kesikoğlu. Ankara: Heretik Yayınları. [Turkish]
• Scott, W. R. (2004). Reflections on a half-century of organizational sociology. Annual Review
• Sociol, 30(1), 1–21. [Turkish] [Crossref]
• Starbuck, W. H., & Milliken, F. J. (1988). Executives’ perceptual filters: what they notice and how they make sense. In D. C. Hambrick (Ed.), The executive effect: concepts and methods for studying top managers (s. 35–65). Greenwich, CT: JAI Press.
• Stigliani, I., & Ravasi, D. (2012). Organizing thoughts and connecting brains: material practices and the transition from individual to group-level prospective sensemaking. Academy of Management Journal, 55(5), 1232–1259. [Crossref]
• Swingewood, A. (1998). Sosyolojik düşüncenin kısa tarihi. Çev. Osman Akınhay. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları. [Turkish]
• Weber, K., & Glynn. M. A. (2006). Making sense with institutions: Context, thought and action in Karl Weick’s theory. Organization Studies, 27(11), 1639–1660. [Crossref]
• Weick, K. E. (1969). The Social Psychology of Organizing. Reading, MA: Addison-Wesley.
• Weick, K. E. (1977). Organization design: organizations as self-designing systems. Organizational Dynamics, 6(2), 31–46. [Crossref]
• Weick, K. E. (1987). Organizational culture as a source of high reliability. California Management Review, 29(2), 112–127. [Crossref]
• Weick, K. E. (1990). The vulnerable system: An analysis of the Tenerife Air Disaster. Journal of Management, 16(3), 571–593. [Crossref]
• Weick, K. E. (1993). The collapse of sensemaking in organizations: The Mann Gulch Disaster.
• Administrative Science Quarterly, 38(4), 628–652. [Crossref]
• Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
• Weick, K. E., Sutcliffe, K. M., & Obstfeld, D. (2005). Organizing and the process of sensemaking. Organizations Science, 16(4), 409–421. [Crossref]
• Weick, K. E. (2010). Reflections on enacted sensemaking in the Bhopal Disaster. Journal of Management Studies, 47, 537–550. [Crossref]
• Weick, K. E. (2020). Sensemaking, organizing, and surpassing: A Handoff. Journal of Management Studies, 57(7), 1420–1431. [Crossref]
• Weiser, A. K. (2021). The role of substantive actions in sensemaking during strategic change. Journal of Management Studies, 58(3), 815–848. [Crossref]
• Wolbers, J., & Boersma, K. (2013). The common operational picture as collective sensemaking. Journal of Contingencies and Crisis Management, 21(4), 186–199. [Crossref]