Research Article

Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi

Volume: 31 April 29, 2026
EN TR

Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi

Abstract

Kentlerin yeşil alanları sosyal yaşam ve çevre dengesi için oldukça önemlidir. Peyzaj tasarımlarında, alanları uygun bölümlere ayırarak ekolojik dengenin korunması ve doğal yollarla en iyi sirkülasyon ağlarının oluşturulması gerekmektedir. Bu nedenle, alanların daha verimli kullanılabilmesi için tasarımlar hesaplamalı prensiplerle optimize edilmelidir. Voronoi diyagramları, belirli noktalara dayanarak bir alanı mantıksal bölgelere ayıran hesaplamalı bir yöntem iken Delaunay ise Voronoi diyagramının ikili grafiği olarak tanımlanmaktadır. Bu araçlar, özellikle parametrik ve veri odaklı yaklaşımlar için tasarım disiplinlerinde güçlü bir araç sağlamaktadır. Voronoi diyagramları, tasarım sürecinde mekânsal ilişkileri sağlamak ve doğal çevre gibi çeşitli verileri bir araya getirmek için kullanılabilmektedir. Bu yöntem ile alanların işlevsel olarak ayrıştırılması sağlanırken aynı zamanda bütünsel bir yaklaşım, mekânların oransal dengesi ve erişilebilirlik gibi tasarım kriterlerinin optimizasyonu sağlanmaktadır. Voronoi tabanlı çözümler, özellikle peyzaj mimarlığı, mimarlık ve kentsel tasarım gibi disiplinlerde, doğal formların taklidi, yaya dolaşımının yönlendirilmesi ve sürdürülebilir alan organizasyonları için yenilikçi ve esnek bir zemin oluşturmaktadır. Bu çalışma, peyzaj tasarımında Voronoi ve Delaunay diyagramlarının kullanımını inceleyerek yeşil alanların nasıl düzenleneceğini ve yaya sirkülasyonunun en iyi şekilde nasıl yönetilebileceğini araştırmaktadır. Çalışma, Van YYÜ Zeve Kampüsü yerleşkesi içerisinde bulunan Ziraat Fakültesi binasının yakın çevresini kapsayan yaklaşık 23.000 metrekarelik bir alanı kapsamaktadır. Bu yöntem, Voronoi ve Delaunay tabanlı yaklaşım için merkez odaklı tasarım önerilerinde dolaşım ağını sistematik bir şekilde hesaplamalı araçlarda karar destek potansiyelini ortaya çıkarmaktadır. Önerilen yöntem, erişilebilirlik performansını farklı senaryolar üzerinden nicel olarak analiz ederek hem literatüre metodolojik katkı sunmakta hem de veri temelli tasarım süreçleri için geniş ölçekli uygulama potansiyeli taşımaktadır. Çalışmada, üretilen tasarım önerilerinin erişilebilirlik performansı açısından tutarlı sonuçlar ortaya koyduğu görülürken merkezi noktaların konumsal konfigürasyonlarına bağlı olarak dolaşım ağında mekânsal hiyerarşi ve erişilebilirlik ilişkilerinin farklılaştığı gözlemlenmiştir.

Keywords

Peyzaj Tasarımı, Voronoi Diyagramları, Parametrik Tasarım, Hesaplamalı Tasarım, Van YYÜ

Ethical Statement

Bu makalenin yazarları çalışmada kullanılan materyal ve yöntemlerin etik kurul izni ve/veya yasal-özel bir izin gerektirmediğini beyan ederler.

References

  1. Abbas, A. (2022). Voronoi diagram applications towards new sustainable architectural language. Journal of Engineering Research, 6(4), 332-342. https://doi.org/10.21608/erjeng.2022.280600.
  2. Ağırbaş A. (2021). An experimental framework for designing a parametric design course. Design and Technology Education: An International Journal, 26(3-1), 102-118. https://doi.org/10.24377/DTEIJ.article1360
  3. Akman, S. D. (2017). Parametric landscape urbanism: A model proposal for operational framework. (Master's thesis), Middle East Technical University, Istanbul, Turkey.
  4. Bahraminejad, F. & Babaki, K. (2015) Application of voronoi diagrams as an architectural and urban planning design. Indian Journal of Fundamental and Applied Life Sciences, 5(1), 1776 – 1783.
  5. Belesky, P. (2018). The green grasshopper: Approaches to teaching computational design methods in landscape architecture. Journal of Digital Landscape Architecture, 3(2018), 406-413.
  6. Chen, R., Lian, Z., He, Y., Ling, X., Yang, F., Yao, X. & Zhao, J. (2024). Layout Rendering: AI-aided Greenspace design. arXiv.2024. https://doi.org/10.48550/arXiv.2404.16067
  7. Coates, P. (2010). Programming.Architecture (1st ed.). Taylor and Francis. Retrieved from https://www.perlego.com/book/1610240/programmingarchitecture-pdf
  8. Çıltık, A. (2008). Sayısal tasarım kavramları ve algoritmik düşüncenin mimari tasarıma etkileri. (Yüksek Lisans), Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
  9. Davis, D. (2013). Modelled on software engineering: Flexible parametric models in the practice of architecture (Doctoral dissertation, RMIT University).
  10. Erbaş, S. K. (2013). Mimaride parametrik tasarım ve eğitimi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 14 (4): 119-124
APA
Bayer, S., Bayram, Ş., & Yeler, O. (2026). Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 31, 160-174. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1889676
AMA
1.Bayer S, Bayram Ş, Yeler O. Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi. YYU JINAS. 2026;31:160-174. doi:10.53433/yyufbed.1889676
Chicago
Bayer, Semih, Şevin Bayram, and Okan Yeler. 2026. “Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi Ve Performans Değerlendirmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (April): 160-74. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1889676.
EndNote
Bayer S, Bayram Ş, Yeler O (April 1, 2026) Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 160–174.
IEEE
[1]S. Bayer, Ş. Bayram, and O. Yeler, “Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi”, YYU JINAS, vol. 31, pp. 160–174, Apr. 2026, doi: 10.53433/yyufbed.1889676.
ISNAD
Bayer, Semih - Bayram, Şevin - Yeler, Okan. “Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi Ve Performans Değerlendirmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (April 1, 2026): 160-174. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1889676.
JAMA
1.Bayer S, Bayram Ş, Yeler O. Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi. YYU JINAS. 2026;31:160–174.
MLA
Bayer, Semih, et al. “Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi Ve Performans Değerlendirmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 31, Apr. 2026, pp. 160-74, doi:10.53433/yyufbed.1889676.
Vancouver
1.Semih Bayer, Şevin Bayram, Okan Yeler. Peyzaj Tasarımında Voronoi Tabanlı Hesaplamalı Dolaşım Üretimi ve Performans Değerlendirmesi. YYU JINAS. 2026 Apr. 1;31:160-74. doi:10.53433/yyufbed.1889676