REAL EXCHANGE RATE AND TOURISM INCOME RELATIONSHIP IN TURKEY: AMPIRICAL APPLICATION FOR THE PERIOD OF 2003-2016

Turizm Sektörü, dünya ekonomisi içerisinde giderek önem kazanan ve zaman içerisinde önemini kaybetmeyen sektörlerden biridir. 1950 yılında sadece 2 milyar $ olan dünya turizm gelirleri 2014 yılı itibariyle 1245 milyar $a kadar yükselmiştir. Turizm sektörünün ülkeler için önemi ise, özellikle iktisadi kalkınmada ihtiyaç duydukları sermayenin sağlanması, istihdam olanaklarının artırılması ve dış ticaret açıklarının giderilmesine yardımcı olunması gibi yararlarından kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda turizm gelirlerini artırmak isteyen ülkelerin göz önüne alması gereken en önemli araçlardan biri reel döviz kurlarıdır. Reel döviz kuru yükseldiğinde turistik mal ve hizmetler nispeten ucuzlayacağından, talep artışının akabinde ülkenin turizm gelirlerine olumlu yansıması beklenir. Aksi durumda ise ülkenin turizm gelirleri düşme eğilimine girer. Dolayısıyla turizm gelirlerinin reel döviz kuru ile ilişkisi araştırmacıların ve politika yapıcıların ilgisini çekmektedir. Hazırlanan bu çalışmada Türkiyede reel döviz kuru ile turizm gelirleri arasındaki ilişki araştırılmaktadır. İlişkinin varlığını ve büyüklüğünü tespit etmek için 2003:1-2015:4 dönemine ait çeyrek dönem verileri analize tabi tutulmuştur. Analiz yöntemi olarak literatürde geniş kullanım alanı bulan Toda-Yamamoto Nedensellik analizi ve katsayı tahmini için FMOLS DOLS yöntemleri seçilmiştir. Analiz sonuçlarına göre her iki değişken arasında eşbütünleşme ilişkisine rastlanmakla birlikte, ilişkinin turizm gelirlerinden reel döviz kurlarına doğru tek yönlü nedensellik şeklinde gerçekleştiği görülmüştür.

The Tourism Sector is one of the sectors that gained importance in the world economy and does not lose its importance in the world economy over time. World tourism revenues, which were only 2 billion dollars in 1950, rose to 1245 billion dollars by 2014. The key to the countries of the tourism sector is their ability to provide the capital they need, especially in economic development to increase employment opportunities and to help to alleviate foreign trade deficit. One of the most important tools that countries wanting to increase their tourism revenues in this context is real exchange rates. As the real exchange rate rises, touristic goods and services will be relatively cheap, and it is expected that the increase of demand will reflect the tourism revenues of the country positively afterwards. Otherwise, the tourism revenues of the country tends to fall. Therefore, the relation of tourism revenues to the real exchange rate attracts attention of researchers and policy makers. In this study, the relationship between real exchange rate and tourism incomes in Turkey is investigated. Quarterly data for the period 2003: 1-2015: 4 were analyzed to determine the existence and magnitude of the relationship. Toda-Yamamoto, which finds wide use in the literature as an analysis method, has chosen FMOLS, DOLS methods for causality analysis and coefficient estimation. According to the results of the analysis, it is seen that there is a cointegration relation between the two variables, and the relationship is realized as one-way causality from tourism incomes to real exchange rates