İmam Matürîdî’nin Te’vilatü’l-Kur’an’ında Akıl Yürütmeyle İlgili Kavramlar –Fıkıh, İstidlâl, Kıyas
Öz
İmam Matürîdî, akaid alanında bir mezhebin kurucu imamı olmasının yanında Te’vilâtü’lKur’an adlı Kur’an yorumuyla da büyük müfessirlerden biridir. Onun bu eseri sadece tefsir alanının
değil, aşağı yukarı bütün İslâmî ilimler için bir hazine değerindedir. Matürîdî’nin akılcı İslâm yorumu konusundaki liderliği göz önüne alınırsa, tefsirinde de akıl ve akılcılık hususunda önemli vurgularının olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Biz bu çalışmamızda fıkıh usulü ilmi açısından
önem taşıyan akıl ve akıl yürütmeyle ilgili fıkıh, istidlâl, nazar, kıyas gibi kavramların Te’vilatü’lKur’an’da hangi anlamlarda kullanıldığını tespit etmeyi amaçlamaktayız.
Anahtar Kelimeler
İmam Matürîdî , Te’vialtü’l-Kur’an , fıkıh , istidlâl , nazar , kıyas
Kaynakça
- el-Amidî, Seyfüddin Ebi’l-Hasan Ali b. Ebi Ali b. Muhammed, el-İhkam fi Usuli’l-Ahkam, tah. Şeyh İbrahim el-Acuz, Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, ts. Apaydın, H. Yunus, “Kıyas” mad., DİA, 25/529-539.
- el-Basri, Ebu’l-Hüseyn Muhammed b. Ali bin Tayyib, Kitabu’l-Mu’temed fi Usuli’l-Fıkh, tah. Muhammed Hamidullah, Mahedü’l-İlmiyyi’-Fransi, Dımaşk, 1964.
- ed-Debusî, Ebu Zeyd Ubeydullah b. Ömer b. İsa, Takvimü’l-Edille fi Usuli’l-Fıkh, tah. Halil Muhyiddin, Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2001.
- Duman, Ali, “Ebu Hanife’nin Hüküm İstinbat Yöntemi’nin Fukaha Usulündeki Rolü”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 2009, S.13,
- Duman, Ali, “İmam Matürîdî, Hayatı, Eserleri ve İslam Düşüncesindeki Yeri”, Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, Yıl:2, S.4 (Temmuz-Aralık 2009), 109-126.
- Duman, Ali, İlitam ve İlahiyat Fakülteleri İçin İslam Hukuk Usulü Dersleri, Ankara, 2014.
- Ebu Zehre, Muhammed, İslam Hukuk Metodolojisi (Fıkıh Usulü), çev. Abdülkadir Şener, Fecr Yay., Ankara, 1986
- Ecer, Ahmet Vehbi, Büyük Türk Alimi Maturîdî, Yesevi Yayıncılık, II. Baskı, İstanbul, 2007.
- el-Halidî, Salih Abdülfettah, İtabu’r-Resûl fi’l-Kur’an –Tahlilün ve Tevcihün-, Darü’lKalem, Dımaşk, 2002.
- İbn Kesir, Tefsirü Kur’ani’l-Azim (Hadislerle Kur’an-ı Kerim Tefsiri), çev. Bekir KarlığaBedreddin Çetiner, Çağrı Yayınları, Ankara, 1985.