Evliya Çelebi İle Nil Boyunca Seyahat
Abstract
1672’de Mısır Valisi İbrahim Paşa’nın mektubunu Func Hâkimi’ne götürmek üzere görevlendirilen Evliya, Kahire’den ayrıldıktan sonra başladığı seyahatinde kırktan fazla şehri ziyaret etmiştir. Onun gözlemleri, bölgenin sosyal, ekonomik ve kültürel tarihine ışık tutması açısından önemli görülmüştür. Evliya Çelebi gidiş yolunda Nil’in doğu sahilini, dönüş yolculuğunda ise nehrin İbrim şehrinden sonra başlayan batı sahillerini gezmiştir. Gözlemlerini hem Seyahatname’den hem de Nil Haritası’ndan okumak mümkündür. Yazar her iki kaynakta da bölgenin coğrafi özelliklerini (iklim, bitki örtüsü, yer şekilleri, suları, zenginlik kaynakları gibi), ticaretini, askeri yapısını, yönetimini, halkın dilini, yaşam koşullarını ve inancını anlatmıştır. Gidiş ve dönüş
yolunda anlattığı birçok yer arasından konuyu sınırlandırmak için seçilen ve gidiş yolunda ziyaret ettiği Sevakin, Kif, Dehlek, Masavva, Harkova, Zeyla ve Mogadişu gibi önemli merkezlere ait gözlemleri değerlendirilmiştir.
Keywords
References
- Avcı, Casim. Masavva. (2003) TDV İslam Ansiklopedisi. (c. 28, s. 73- 74). İstanbul.
- Basset, Rene. Dehlek. (1997) MEB İslam Ansiklopedisi. (c. 3, s. 508- 509). Ankara.
- Brockelmann, Carl. Kıft. (1997) MEB İslam Ansiklopedisi (c. 6, s. 676- 677). Ankara.
- Dankoff, Robert. Seyyah-ı Âlem Evliyâ Çelebi’nin Dünyaya Bakışı. Çe- viren: Müfit Günay. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2010.
- Dankoff, Robert-Nuran Tezcan. Evliyâ Çelebi’nin Nil Haritası “Dürr-i bî-misîl în ahbar-ı Nîl.” İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2011.
- Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Ay- dın Kitabevi, 1990.
- Ekici, Metin. “Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Sözlü ve Yazılı Me- tin İlişkisi.” Evliya Çelebi’nin Sözlü Kaynakları, 27-37. Ankara: Unesco Türkiye Milli Komisyonu, 2012.
- Erekli, Arzu. “Bir Seyyahın Zihninde Seyahat.” Doğumunun 400. Yılın- da Evliya Çelebi. Ed. Nuran Tezcan ve Semih Tezcan, 346-355. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2011.
- Eren, Meşkure. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nin Birinci Cildinin Kay- nakları Üzerinde Bir Araştırma. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1960.
- Evliya Çelebi. Evliya Çelebi Seyahatnamesi. X. Kitap, Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 306, Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa 462, Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Beşir Ağa 452 numaralı yazmalarının mukayeseli transkripsiyonu–dizini. Hazırlayanlar: Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı ve Robert Dankoff. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2007.
