COVID-19’U İNKÂR EDEN HEKİMİN YARGILAMASI: ADİL V. GENERAL MEDICAL COUNCIL DAVASI VE DEĞERLENDİRMESİ

COVID-19 pandemisi, sadece bir halk sağlığı krizi değildir. Pandemi ifade özgürlüğünün sınırlarının da yeniden tartışıldığı bir dönem olmuştur. Özellikle sağlık profesyonellerinin pandemi ve aşılar hakkında yaptığı açıklamalar, kamu sağlığının korunması ile ifade özgürlüğü arasındaki denge sorununu görünür hâle getirmiştir. Bu çalışma, Birleşik Krallık’ta görülen Adil v. General Medical Council davasını incelemektedir. Davada bir hekimin COVID-19’un varlığını reddeden ve aşılara ilişkin komplo iddiaları içeren açıklamaları nedeniyle disiplin yaptırımına uğraması tartışma konusu olmuştur. Mahkeme, “kamu sağlığı”nın ve “hekimlik mesleğine duyulan güvenin korunması”nı meşru amaç olarak kabul etmiş; hekimin mesleki unvanını kullanarak yaptığı açıklamaların disiplin müdahalesine konu olabileceği sonucuna ulaşmıştır. Çalışmada, müdahalenin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10. maddesi (ifade özgürlüğü) ve Human Rights Act 1998 (HRA) çerçevesinde yasal dayanağı, meşru amacı ve demokratik toplum bakımından gerekliliği incelenmektedir. Ayrıca çalışma, devletin kamu sağlığını korumaya yönelik pozitif yükümlülükleri ile ifade özgürlüğü arasındaki dengeyi, sağlık alanındaki “yanlış” veya “yanıltıcı” addedilen bilgilere yönelik müdahaleler bakımından değerlendirmektedir. Nihayetinde çalışma, pandemi döneminde “yanlış” veya “yanıltıcı” addedilen bilgilerin sınırlandırılmasının ifade özgürlüğü bakımından ortaya çıkardığı tartışmaları da göz önüne sermek istemektedir. Zira bu tartışmalar caydırıcı etki, bilimsel konsensüs ve devletin “doğru bilgi”yi belirleme yetkisi bakımından önem arz etmektedir.

The COVID-19 pandemic has been not only a public health crisis but also a period in which the limits of freedom of expression were reconsidered. In particular, statements made by health professionals regarding the pandemic and vaccines have brought the tension between the protection of public health and freedom of expression into sharper focus. This study examines the case of Adil v. General Medical Council decided in the United Kingdom. The case concerned disciplinary sanctions imposed on a physician for statements denying the existence of COVID-19 and advancing conspiracy claims about vaccines. The Court accepted the protec-tion of public health and public confidence in the medical profession as legitimate aims and concluded that statements made by a physician through the use of his professional title could be subject to disciplinary intervention. The study analyzes the legal basis of the interference, its legitimate aim and its necessity in an democratic society within the framework of Article 10 (freedom of expression) of the European Convention on Human Rights (ECtHR) and the Human Rights Act 1998 (HRA). In addition, the study evaluates the balance between the State’s positive obligations to protect public health and freedom of expression in the context of interventions directed at false or misleading health-related information. Finally, the study seeks to highlight the debates arising from restrictions imposed on information regarded as “false” or “misleading” in the field of health during the pandemic period. These debates are particularly significant in terms of chilling effect, scientific consensus, and the limits the State’s authority to determine “correct information.”