TRUSTEES VS DEMOCRACY: CONSTITUTIONAL STRUGGLES IN TURKEY’S LOCAL GOVERNANCE

1982 Anayasası görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerinin, geçici bir tedbir olarak kesin hükme kadar uzaklaştırılabileceğini düzenlemektedir. Ancak Anayasa’da uzaklaştırmanın ardından kimin görevlendirileceği, uzaklaştırmanın süresi ve diğer hususlar düzenlenmemektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca, görevden uzaklaştırılan belediye başkanlarının yerine belediye meclisinin seçim yapması öngörülmüş iken 2016 yılında ilan edilen olağanüstü hâlin ardından maddeye eklenen düzenleme ile belediye başkanlarının terör soruşturması sebebiyle görevden uzaklaştırılması halinde belediye meclisleri tarafından seçim yapılmaması, İçişleri Bakanlığı tarafından görevlendirme yapılması öngörülmüştür. Söz konusu düzenleme olağanüstü hâl kararnamesi ile getirilmesine rağmen parlamento tarafından kanunlaştırılmıştır. Bu düzenleme görevle ilgili olmayan suçlardan dolayı belediye başkanlarının görevden uzaklaştırılmasına sebebiyet vermesi itibarıyla Anayasaya aykırı olduğu gibi, düzenlemenin uygulanma biçimi de Anayasa’ya aykırıdır. Nitekim görevden uzaklaştırılan belediye başkanlarının yerine valiler, vali yardımcıları ve kaymakamlar gibi merkezi idarede çalışanlar görevlendirilmekte, geçici olması gereken görevlendirmeler bir sonraki yerel seçimlere kadar devam etmekte, Anayasa uyarınca merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasında olması gereken ayrılığın içi boşaltılmaktadır. Söz konusu düzenlemenin parlamento tarafından yürürlükten kaldırılması, bunun yapılmaması halinde ise somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesi önüne taşınarak iptal edilmesi gerekmektedir.

According to the Turkish Constitution, the Interior Minister may remove from office mayors under investigation or prosecution for offences related to their duties as a provisional measure until a final court judgment is rendered. However, the Constitution does not specify the appointee after a suspension, its duration, or other procedural details. Initially, under the Municipality Law, local councils were required to hold elections to replace suspended mayors. This changed in 2016 when, following a state of emergency, an amendment was introduced stipulating that if a mayor is suspended due to a terrorism-related investigation, the local council will not hold elections. Instead, the central government appoints a bureaucrat as a replacement, bypassing the council's authority. This regulation is deemed unconstitutional not only because it allows for the dismissal of mayors for offences unrelated to their duties but also because of its method of implementation. In practice, central government officials, such as provincial or district governors, are appointed as trustees to replace dismissed mayors. These appointments, meant to be temporary, often extend until the next local elections, thus eliminating the distinction between central and local administration and violating constitutional principles.