Nazal septum deviasyonu şiddetinin maksiller sinüs pnömatizasyonu üzerine etkisi: konik ışınlı bilgisayarlı tomografi çalışması

Abstract

Amaç: Bu çalışma, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) kullanılarak nazal septum deviasyonunun (NSD) şiddeti ve yönü ile maksiller sinüs pnömatizasyonu arasındaki ilişkinin araştırılması amacıyla tasarlanmıştır. İkincil amaçlar arasında maksiller sinüs hacmi (MSH) ile yaş, cinsiyet ve posterior diş kaybı gibi demografik ve anatomik faktörler arasındaki olası ilişkileri incelemek yer almaktadır. Yöntem: Toplam 174 yetişkine (94 kadın, 80 erkek; ortalama yaş 42,8 ± 17,4 yıl) ait KIBT görüntüleri retrospektif olarak değerlendirilmiştir. NSD açısı, yazılımın açı ölçüm aracı ile koronal kesitlerde belirlenirken, MSH hacim aracı ile elde edildi. Üçüncü molarlar hariç olmak üzere her iki taraftaki posterior diş kayıpları kaydedilmiştir. NSD parametreleri, sinüs hacimleri ve demografik değişkenler arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla t-testi ve korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Erkeklerde kadınlara kıyasla önemli ölçüde daha büyük ortalama sinüs hacimleri ve daha büyük NSD açıları gözlenmiştir (p < 0.05). NSD açısı ile MSH arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır; ancak deviasyon tarafındaki sinüs hacimlerinin daha küçük olma eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Yaş ile her iki taraf sinüs hacmi arasında anlamlı negatif bir ilişki tespit edilmiştir (p < 0.05). Posterior diş kaybının sağ maksiller sinüs hacminde hafif ancak anlamlı bir azalma ile ilişkili olduğu bulunmuş (p<0.05), sol tarafta bu ilişki anlamlı düzeye ulaşmamıştır (p>0.05). Sonuç: NSD’nin şiddeti ve yönünün maksiller sinüs pnömatizasyonu üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte yaş, cinsiyet ve posterior diş kaybı sinüs hacminin önemli belirleyicileri olarak görülmektedir. Bu bulgular, maksiller sinüs pnömatizasyonunun çok faktörlü bir süreç olduğunu ve yalnızca NSD varlığı ile açıklanamayacağını göstermektedir.

Keywords

• nazal septum
• maksiller sinüs
• konik ışınlı bilgisayarlı tomografi

Supporting Institution

Bu çalışma için herhangi bir maddi destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Çalışma protokolü, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylandı (Onay No: 06.08.2025/14).

Impact of nasal septum deviation severity on maxillary sinus pneumatization: a cone-beam CT study

Abstract

Aims: The present study was designed to investigate the relationship between the severity and direction of nasal septum deviation (NSD) and maxillary sinus pneumatization using cone-beam computed tomography (CBCT). Secondary aims were to examine possible associations between maxillary sinus volume (MSV) and demographic or anatomical factors such as age, sex, and posterior tooth loss. Methods: CBCT scans of 174 adults (94 females, 80 males; mean age: 42.8±17.4 years) were retrospectively evaluated. The NSD angle was determined on coronal sections with the software’s angle measurement tool, whereas MSV were obtained through volume tool. Posterior tooth loss was recorded for each side, excluding third molars. Statistical analyses were performed using t-tests and correlation analyses to assess relationships among NSD parameters, sinus volumes, and demographic variables. Results: Significantly larger mean sinus volumes and greater NSD angles were observed in males compared with females (p<0.05). No significant correlation was detected between NSD angle and MSV, although sinus volumes tended to be smaller on the deviated side. A significant negative correlation was identified between age and MSV bilaterally (p<0.05). Posterior tooth loss was found to be mildly but significantly associated with reduced right MSV (p<0.05), while no significant association was detected on the left side (p>0.05). Conclusion: It was concluded that NSD severity and direction exert no significant influence on maxillary sinus pneumatization. However, age, sex, and posterior tooth loss appear to be important determinants of sinus volume. These findings indicate that maxillary sinus pneumatization is a multifactorial process and cannot be explained by NSD alone.

Keywords

• Nasal septum
• maxillary sinus
• cone-beam computed tomography

Supporting Institution

No financial support has been received for this study.

Ethical Statement

The study protocol was approved by the Scientific Research Ethics Committee of the Training and Research Hospital (Approval No: 06.08.2025/14).

References

1. Orhan I, Ormeci T, Aydin S, et al. Morphometric analysis of the maxillary sinus in patients with nasal septum deviation. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2014;271(4):727-732. doi:10.1007/s00405-013-2617-7
2. Blaugrund SM. The nasal septum and concha bullosa. Otolaryngol Clin North Am. 1989;22(2):291-306.
3. Haapaniemi J, Suonpää J, Salmivalli A, Tuominen J. Prevalence of septal deviations in school-aged children. Rhinology. 1995;33(1):1-3.
4. Osman SAA, Abu Alhaija E, AlWahadni AM, et al. Evaluation of nasal septal deviation and maxillary bone and nasal airway dimensions and volumes using cone-beam computed tomography in patients with unilateral palatal canine displacement: a retrospective study. Angle Orthod. 2024;94(4):421-431. doi:10.2319/110523-736.1
5. Serifoglu I, Oz İİ, Damar M, Buyukuysal MC, Tosun A, Tokgöz Ö. Relationship between the degree and direction of nasal septum deviation and nasal bone morphology. Head Face Med. 2017;13(1):3. doi: 10.1186/s13005-017-0136-2
6. Naralan ME, Köse TE, Gonca M, Beşer Gül B, Günaçar DN. Accuracy of upper airway volume measurements using different software products: a comparative analysis. Dentomaxillofac Radiol. 2025;54(5):350-356. doi: 10.1093/dmfr/twaf023
7. Chunduru R, Rachel P, Kailasam V, Padmanabhan S. The evaluation of maxillary sinus dimensions in different craniofacial patterns: a systematic review and meta-analysis. Turk J Orthod. 2023;36(3):208-215. doi:10.4274/TurkJOrthod.2022.2022.4
8. Rodriguez Betancourt AB, Martinez Somoza LJ, Romero Mesa C, et al. Relationship of maxillary sinus volume and nasal septum deviation: a cone beam computed tomography study. Diagnostics (Basel). 2024;14 (6):647. doi:10.3390/diagnostics14060647

9. Köse E, Sessiz R. Nazal septum deviasyonunun maksiller sinüs hacmine etkisi ve cinsiyet tayini. Selcuk Dental Journal. 2019;6(4):184-188.
10. Al-Rawi NH, Uthman AT, Abdulhameed E, Al Nuaimi AS, Seraj Z. Concha bullosa, nasal septal deviation, and their impacts on maxillary sinus volume among Emirati people: a cone-beam computed tomography study. Imaging Sci Dent. 2019;49(1):45-51. doi:10.5624/isd. 2019.49.1.45
11. Aşantoğrol F, Coşgunarslan A. The effect of anatomical variations of the sinonasal region on maxillary sinus volume and dimensions: a three-dimensional study. Braz J Otorhinolaryngol. 2022;88 Suppl 1(Suppl 1):S1 18-S127. doi:10.1016/j.bjorl.2021.05.001
12. Alves M Jr, Baratieri C, Mattos CT, et al. Is the airway volume being correctly analyzed?. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2012;141(5):657-661. doi:10.1016/j.ajodo.2011.11.019
13. Chen H, van Eijnatten M, Wolff J, et al. Reliability and accuracy of three imaging software packages used for 3D analysis of the upper airway on cone beam computed tomography images. Dentomaxillofac Radiol. 2017;46(6):20170043. doi:10.1259/dmfr.20170043
14. Weissheimer A, Menezes LM, Sameshima GT, Enciso R, Pham J, Grauer D. Imaging software accuracy for 3-dimensional analysis of the upper airway. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2012;142(6):801-813. doi:10.101 6/j.ajodo.2012.07.015