Çocuklarda mandibular birinci azı dişlerinde görülen kondensing osteitisin prevalansı ve radyografik özellikleri: retrospektif bir çalışma

Abstract

Amaç: Kondensing osteitis (KO), çocuklarda nadiren araştırılan, kronik düşük dereceli pulpa iltihabına bağlı lokalize radyoopak kemik reaksiyonudur. Bu retrospektif çalışma, pediatrik popülasyonda KO'nun yaygınlığını ve radyografik özelliklerini belirlemeyi amaçlamıştır. Yöntemler: 7-14 yaş arası çocukların (%54,6'sı kadın, %45,4'ü erkek) toplam 3812 panoramik radyografisi değerlendirilmiştir. KO tanısı, çürük veya restore edilmiş dişlerle ilişkili alt çene birinci azı dişlerinin apekslerine bitişik radyoopak kemik oluşumuna dayanarak konulmuştur. Yaş, cinsiyet, diş sayısı, etkilenen kök, çürük/restorasyon durumu ve lezyon morfolojisi verileri kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS v26 kullanılarak yapılmıştır; p < 0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Kondensing osteitis, hastaların %1'inde (n = 38) ve tamamı alt çene birinci azı dişlerinde tespit edilmiştir. Etkilenen bireylerin yaş ortalaması (12,2 ± 1,5 yıl), etkilenmeyen bireylerden (10,9 ± 1,7 yıl) anlamlı derecede yüksekti (p < 0,001). Cinsiyetler arasında anlamlı bir fark gözlenmedi (p > 0,05). Radyografik olarak, vakaların %55'inde tek kök, en sık mezial kök (%42,5) tutulmuştu. Lezyonlar çoğunlukla U şeklindeydi (%51,7) ve tedavi edilmemiş çürük dişlerle (%85) ilişkiliydi. Vakaların %37,5'inde ek diş anomalileri tespit edildi. Sonuçlar: Çocuklarda yoğunlaşan osteit, yetişkinlerde sıklıkla görülen tedavi sonrası sklerotik reaksiyondan ziyade, kronik pulpa irritasyonuna karşı aktif bir kemik adaptasyonunu temsil ediyor gibi görünmektedir. Kronik pulpa iltihabının zamanında tedavisi ve diğer radyoopak çene lezyonlarından ayırt edilmesi için erken tanı önemlidir.

Keywords

• kronik pulpal inflamasyon
• kondensing osteitis
• fokal sklerozan osteomiyelit
• pediatrik radyoloji

Prevalence and radiographic characteristics of condensing osteitis in mandibular first molars of children: a retrospective study

Abstract

Aims: Condensing osteitis (CO) is a localized radiopaque bone reaction to chronic low-grade pulpal inflammation, rarely investigated in children. This retrospective study aimed to determine the prevalence and radiographic characteristics of CO in a pediatric population. Methods: A total of 3812 panoramic radiographs of children aged 7–14 years (54.6% girls, 45.4% boys) were evaluated. CO was diagnosed based on radiopaque bone formation adjacent to mandibular first molar apices associated with carious or restored teeth. Data on age, gender, tooth number, affected root, caries/restoration status, and lesion morphology were recorded. Statistical analyses were performed using SPSS v26; p<0.05 was considered significant. Results: CO was identified in 1% (n=38) of patients, all in mandibular first molars. The mean age of affected individuals (12.2±1.5 years) was significantly higher than unaffected ones (10.9±1.7 years), (p<0.001). No significant gender difference was observed (p>0.05). Radiographically, 55% of cases involved a single root, most frequently the mesial root (42.5%). Lesions were mainly U-shaped (51.7%) and associated with untreated carious teeth (85%). Additional dental anomalies were detected in 37.5% of cases. Conclusion: CO in children appears to represent an active bone adaptation to chronic pulpal irritation rather than a post treatment sclerotic reaction commonly seen in adults. Early recognition is important for timely management of chronic pulp inflammation and differentiation from other radiopaque jaw lesions.

Keywords

• Chronic pulpal inflammation
• condensing osteitis
• focal sclerosing osteomyelitis
• pediatric radiology

References

1. Yeh HW, Chen CY, Chen PH, et al. Frequency and distribution of mandibular condensing osteitis lesions in a Taiwanese population. J Dent Sci. 2015;10(3):291–295. doi:10.1016/j.jds.2014.10.002
2. Williams TP, Brooks SL. A longitudinal study of idiopathic osteosclerosis and condensing osteitis. DMFR. 1998;27(5):275-278. doi:10.1038/sj/dm fr/4600362
3. Eliasson S, Halvarsson C, Ljungheimer C. Periapical condensing osteitis and endodontic treatment. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. 1984;57(2):195-199. doi:10.1016/0030-4220(84)90211-1
4. Dukić W, Filipović-Zore I, Bago I. Condensing osteitis-case report. Acta Stomatol Croatica. 2006;40(2):182–188.
5. Jacobsson S. Diffuse sclerosing osteomyelitis of the mandible. Int J Oral Surg. 1984;13(5):363–385. doi:10.1016/S0300-9785(84)80062-9
6. Holly D, Jurkovic R, Mracna J. Condensing osteitis in oral region. Bratisl Lek Listy. 2009;110(11):713–715.
7. Gupta S, Dutta S, Baby A, Langthasa M. Condensing osteitis-a review and case report. Asian Pac J Health Sci. 2023;10(2):69–72. doi:10.21276/apjhs.2023.10.2.20
8. Verzak Ž, Ćelap B, Modrić VE, Sorić P, Karlović Z. The prevalence of idiopathic osteosclerosis and condensing osteitis in zagreb population. Acta Clin Croat. 2012;51(4):573–577.

9. Monahan R. Periapical and localized radiopacities. Dent Clin North Am. 1994;38(1):113–136. doi:10.1016/S0011-8532(22)00230-0
10. Aljohani MH, Altamimi RS, Altamimi RS, et al. Mandibular condensing osteitis (CO): case series with literature review. Bahrain Med Bull. 2024;46(4):2548-2554.
11. Al-Habib MA. Prevalence and pattern of idiopathic osteosclerosis and condensing osteitis in a saudi subpopulation. Cureus. 2022;14(2):e22234. doi:10.7759/cureus.22234
12. Farhadi F, Ruhani MR, Zarandi A. Frequency and pattern of idiopathic osteosclerosis and condensing osteitis lesions in panoramic radiography of Iranian patients. Dent Res J (Isfahan). 2016;13(4):322-326. doi:10.4103/ 1735-3327.187880
13. Miloglu O, Yalcin E, Buyukkurt MC, Acemoglu H. The frequency and characteristics of idiopathic osteosclerosis and condensing osteitis lesions in a Turkish patient population. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2009;640-645. doi:10.4317/medoral.14.e640
14. Günen Yılmaz S, Alkış HT, Tanrıkol B, Yavuz E. Analysis of cases of condensing osteitis in a group of patients applying to Akdeniz University Faculty of Dentistry. Suleyman Demirel University J Health Sci. 2021;12(1):16–22. doi: 10.22312/sdusbed.754406
15. Altun O, Dedeoğlu N, Umar E, Yolcu U, Acar A. Condensing osteitis lesions in Eastern Anatolian Turkish population. Oral Surg Oral Med Oral Radiol. 2014;2(2):17–20. doi:10.12691/oral-2-2-3
16. Thomas T, Burguera B, Melton LJ, et al. Role of serum leptin, insulin, and estrogen levels as potential mediators of the relationship between fat mass and bone mineral density in men versus women. Bone. 2001;29(2): 114-120. doi:10.1016/S8756-3282(01)00487-2
17. Park HS, Lee YJ, Jeong SH, Kwon TG. Density of the alveolar and basal bones of the maxilla and the mandible. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2008;133(1):30-37. doi:10.1016/j.ajodo.2006.01.044