-

Abstract

Improving the quality of the education systems and thus, accelerating development and progress is an issue in the agenda of our country as in other countries around the World. It is often emphasized that the curriculums are not effective enough to realize the aforementioned objectives although they are continuously revised in line with the rapid and unpredictable development of technology. In this process, teachers, as they were in the past, stand out as the indispensable element of the education systems and keeps its significance.The main purpose of this study is to examine the attitudes of prospective teachers towards teaching as a profession in a newly established education faculty and to determine whether there is a difference between their attitudes and variables as gender, registered type of program, presence of the teacher in the family and parent’s education level. The sample of this study which was used survey model consisted of 260 students who enrolled in programs of Classroom Teacher Education, Science Education, Social Studies Teacher, Elementary Mathematics Education and Religious Culture and Moral Education in Education Faculty of Bartin University in the 2012-2013 academic year. In this study was used the scale of attitudes towards teaching as a profession developed by Tanel, Şengören ve Tanel (2007) and which has Cronbach Alpha reliability of α = 0.87.In the analysis of the data, Independent-Sample t Test, One-Way-Anova and Scheffe Test were used. The findings indicated that the attitudes of prospective teachers participating in this study towards teaching as a profession were in the range of “I agree” and positive. According to our findings that female prospective teachers had more positive towards teaching as a profession than male prospective teachers and also prospective teachers enrolled in Classroom Teacher Education program had more positive attitude towards teaching as a profession than prospective teachers enrolled in Science Education program. Furthermore, it was determined that variables as presence of a teacher in the family, parent’s education level does not affect the attitudes of prospective teachers towards teaching as a profession. When the importance of attitude towards teaching as a profession is considered in terms of Professional development, it is highly important that all teacher training institutions should act responsibly and be engaged in activities that will improve teachers' attitude towards their profession. It is suggested that studies focusing on comparing prospective teachers' attitudes from first class to senior class and revealing the factors effective during this process should be carried out

Keywords

• The attitude towards teaching as a profession, prospective teachers

ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE İLİŞKİN TUTUMLARININ İNCELENMESİ

Öz

Eğitim sisteminin niteliğini artırma ve bu yolla kalkınmayı ve gelişmeyi hızlandırma tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de uzun yıllardır gündemde olan bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitim programlarının teknolojinin hızlı ve ön görülemeyen gelişimine paralel olarak sürekli revize edilmesine rağmen sözü edilen hedefleri gerçekleştirmede yeterince etkili olamadığı sıklıkla dile getirilmektedir.  Bu süreçte geçmişte olduğu gibi öğretmen yine eğitim sisteminin vazgeçilmez bir öğesi olarak ön plana çıkmakta ve önemini korumaktadır. Yapılan bu araştırmanın temel amacı öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarını incelemektir. Ayrıca cinsiyet, kayıtlı bulunulan program türü, ailede öğretmen olup olmama durumu, anne ve baba eğitim durumu değişkenleri açısından öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumunun farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmektir. Tarama modelinde gerçekleştirilen bu araştırmanın örneklemini 2012-2013 öğretim yılında Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği, Fen Bilgisi Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, İlköğretim Matematik Öğretmenliği ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği programlarında kayıtlı olan 260 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Tanel, Şengören ve Tanel (2007) tarafından geliştirilen ve Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı α=0.87 olan “Öğretmenlik Mesleğine Bakış Açısı Tutum Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde, ilişkisiz örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, ölçek maddelerine verilerin yanıtlara göre öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumunun katılıyorum derecesinde ve olumlu yönde olduğu bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadın öğretmen adaylarının erkek öğretmen adaylarına göre, sınıf öğretmenliği programında okuyan öğretmen adaylarının ise fen bilgisi öğretmenliği programındaki öğretmen adaylarına göre öğretmenlik mesleğine yönelik daha olumlu bir tutuma sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, ailede bir öğretmenin bulunması, anne ve babanın eğitim düzeyi değişkenlerinin araştırmaya katılan öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarını etkilemediği tespit edilmiştir. Öğretmenlik mesleğine yönelik tutumun mesleki gelişim açısından önemi göz önüne alındığında öğretmen yetiştiren bütün kurumların bu konuda hassas davranması ve mesleğe yönelik tutumu artırıcı yönde faaliyetlerde bulunması önem taşımaktadır. Öğretmen adaylarının birinci sınıftan son sınıfa kadar öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve bu süreçte etkili olan faktörlerin detaylı bir biçimde ortaya çıkarılmasını sağlayan araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum, öğretmen adayları

Anahtar Kelimeler

• Öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum, öğretmen adayları

References

1. Allport, G.W. (1967). Attitudes. In M. Fishbein (Ed.), Readings in attitude theory and measurement (pp. 1-13). New york: John Wiley & Sonc, Inc.
2. Aslan, D. ve Akyol, A. K. (2006). Okul öncesi öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ve mesleki benlik saygılarının incelenmesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2): 51–60.
3. Balcı, A. (2013). Okuma ve anlama eğitimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
4. Beck, R. C. (2004). Motivation theories and principles (5th. Ed). New Jearsey: Pearson Prentice Hall.
5. Bıçak, B. ve Nartgün, Z. (2009). Özel alan yeterlikleri ile buna dayalı bireysel ve kurumsal performans değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi. Performans Yönetimi: Bireysel Performans Yönetimi Komisyonu II. Dönem Raporu. Ankara: MEB Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürlüğü. http://otmg.meb.gov.tr/belgeler/raporlar.pdf (Erişim tarihi: 29.08.2013).
6. Büyüköztürk, Ş. (2007), Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (8. Baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
7. Can, A. (2013). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde veri analizi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
8. Creswell, John W. 2009. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (3rd ed). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.

9. Çapa Y. ve Çil, N. (2000). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18: 69–73.
10. Çapri, B. ve Çelikkaleli, Ö. (2008). Öğretmen adaylarının öğretmenliğe ilişkin tutum ve mesleki yeterlik inançlarının cinsiyet, program ve fakültelerine göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 9(15): 3-53.
11. Çetinkaya, R. (2007). Türkçe Öğretmeni adaylarının Yeterlik algıları ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. (Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
12. Demirtaş, H., Cömert, M. & Özer, N. (2008). Öğretmen Adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile özyeterlik algıları arasındaki ilişki. Proceeding of International Conference on Educational Science (ICES) V:1.23-25 June. Famagusta North Cyprus.
13. Erkuş, A. (2005). Bilimsel araştırma sarmalı. Seçkin Yayınevi. Ankara
14. Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H.H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). Boston: McGraw Hill.
15. Güdek, B. (2007). Eğitim Fakültesi Müzik Eğitimi Anabilim Dalı 1. ve 4. Sınıf Öğrencilerinin Müzik öğretmenliği mesleğine yönelik tutumlarının öğrenciye ait değişkenler açısından incelenmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
16. Güleçen, S., Cüro, S., ve Semerci, N. (2008). Anadolu Öğretmen Lisesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1): 139-157.
17. Güneyli, A. ve Aslan, C. (2009). Evaluation of Turkish prospective teachers’ attitudes towards teaching profession (Near East Universitycase). Procedia Social and Behavioral Sciences 1: 313–319.
18. İlter, İ. ve Köksalan, B. (2011). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine olan tutumları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1): 113-128.
19. İnceoğlu, M. (2010). Tutum, Algı İletişim, İstanbul: Beykent Üniversitesi Yayınları,
20. Karadağ, R. (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları ve öğretmenlik mesleğini tercih nedenleri. E-Journal of New World Sciences Academy NWSA-Humanities, 7(2): 44-66
21. Karahan, H. (2005). Ortaöğretim kurumlarında görev yapan coğrafya öğretmenlerinin diğer öğretmenlerle öğretmenlik tutumları açısından incelenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
22. Murat, M.,Ünişen, A. ve Kanadlı, S. (2010). Eğitim Fakültesine yeni başlayan öğrencilerin öğretmenlik mesleğini algılayışları ve öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33): 226-244.
23. Ocak, G. ve Demirdelen, C. (2008). Eğitim Fakültesi öğrencileri ile Tezsiz Yüksek Lisans öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının karşılıklı olarak incelenmesi. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2): 151-171.
24. Oral, B. (2004). Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15: 88–98.
25. Özder, H, Konedralı, G. & Zeki C.P. (2010). “Ögretmen Adaylarının Ögretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumlarının Çeşitli Degişkenler Açısından İncelenmesi”. Eğitimde Kuram ve Uygulama Dergisi [Educational Administration: Theory and Practice], 16 (2): 253- 275.
26. Pehlivan, K. B. (2004). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ve okul tutumları arasındaki ilişki. Eğitim Araştırmaları Dergisi [Eurasian Journal of Educational Research], 14: 211-218.
27. Pehlivan, K. B. (2008), Sınıf Öğretmeni Adaylarının Sosyo-kültürel Özellikleri ve Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları Üzerine Bir çalışma, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2): 151-168.
28. Pektaş, M. ve Kamer, S. T. (2011). Fen Bilgisi öğretme adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(4): 829-850.
29. Sağlam, Ç. A.(2008). Müzik öğretmenliği bölümü öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi. 5(1): 59-69.
30. Semerci, N ve Semerci, Ç.(2004). Türkiye’de öğretmenlik tutumları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1): 137-146.
31. Şahin F. S. (2010). Teacher candidates' attitudes towards teaching profession and life satisfaction levels. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2(2010): 5196–5201.
32. Şahin-Taşkın, Ç. ve Hacıömeroğlu, G. (2010). İlköğretim bölümü öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları: Nicel ve nitel verilere dayalı bir inceleme. İlköğretim Online, 9(3): 922-933.
33. Şen, B. (2006). Sınıf öğretmenliği adaylarının öğretmenlik tutumları ile öğrenme ve ders çalışma stratejileri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
34. Tanel, R., Şengören, S.K., Tanel, Z. (2007). Fizik Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumlarının Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(22): 1-9.
35. Tanrıöğen, A. (1997). Buca Eğitim Fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3: 55–67.
36. Temizkan, M. (2008). Türkçe Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları üzerine bir araştırma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 6(3): 461-486.
37. Thurstone, L. L. (1928). Attitudes can be measured. The American Journal of Sociology, 33(4): 529-554.
38. Türkmen, L. (2007). The influence of elementary science teaching method courses on Turkish teachers college elementary education major students’ attitudes towards science and science teaching. Journal of Baltic Science Education, 6: 66-77.
39. Üstün, E., Erkan, S., ve Akman, B. (2004). Türkiye'de okul öncesi öğretmenliği öğrencilerinin öğretmenliğe ilişkin tutumlarının incelenmesi. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2): 129–136.
40. Üstüner, M. (2006), Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 45: 109-127.
41. Üstüner, M., Demirtaş, H. ve Cömert, M.(2009). The attitudes of prospective teachers towards the profession of teaching (The case of inonu, faculty of education). Eğitim ve Bilim Dergisi (Education and Science], 34(151): 140-155.
42. Yüksel, S.(2004). Tezsiz yüksek lisans programının öğrencilerin öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarına etkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2): 355-379.