Öğretmen Adaylarının Problem Çözme Becerilerini Yordayan Değişkenlerin İncelenmesi
Öz
John
Dewey tarafından insan zihninde ikilemler yaratan olguların tümü olarak
tanımlanan problemin çözümü, çeşitli durumlarda bazı faktörlerden
etkilenmektedir. Bilişsel, duyuşsal ve davranışsal etkinlikleri
içeren karmaşık bir süreçte gerçekleşen ve bireyin sahip olduğu zihinsel
yeteneklerin bir görünümü olarak kavramsallaştırılan problem çözme
becerilerinin eleştirel ve yaratıcı düşünme gibi bilişsel, epistemolojik ve
öz-yeterlik inançları ve motivasyon gibi duyuşsal, tecrübeleri temsil eden yaş
ve performansı temsil eden akademik başarı gibi değişkenler ile bağlantılı
olduğu düşünülebilir. Problem çözme becerilerinin eğitimsel bağlamdaki rolüne
dair araştırma yapan birçok araştırmacı; nitelikli problem çözücü bireylerin
yetiştirilmesinde en büyük görevin öğretmenlere düştüğünü belirtmiştir.
Dolayısıyla, problem çözme becerileri gelişmiş öğretmenlerin yetişmiş olmasının
bu becerileri öğrencilerine kazandırmaları açısından kritik bir önem arz etmesi
nedeniyle, öğretmen adaylarının problem çözme becerilerinin düzeyi ve bu
becerilerin hangi faktörlerden ne derecede etkilendiğini belirlemek amacıyla
yapılacak çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı;
yaratıcı düşünme, eleştirel düşünme, epistemolojik inanç, motivasyon, akademik
başarı, öz-yeterlik inancı ve yaş gibi bilişsel, duyuşsal ve davranışsal
unsurları temsil eden değişkenlerin öğretmen adaylarının problem çözme
becerilerini nasıl etkilediğini ve ne derecede yordadığını tespit etmektir.
Bununla birlikte katılımcıların problem çözme becerilerinin cinsiyet, sınıf
düzeyi ve bölüm türüne göre değişiminin belirlenmesi de amaçlanmıştır. Bu
araştırma; İstanbul’daki bir vakıf üniversitesinin eğitim fakültesinin beş
farklı bölümünde öğrenim gören toplamda 471 öğretmen adayı (372, Kadın; 99,
Erkek) ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara veri toplama sürecinde;
kişilerarası problem çözme envanteri ile birlikte altı farklı veri toplama
aracının yer aldığı problem çözme
becerisi değerlendirme kitapçığı yöneltilmiştir. İlişkisel tarama modeli
temelinde gerçekleştirilen bu çalışmada araştırma sorularını yanıtlamak için
toplanan veriler SPSS 20,0 ile çözümlenmiştir. Veriler üzerinde
Kolmogorov-Smirnov normallik testi, t-testi, Anova ve regresyon analizleri
yapılarak araştırma soruları yanıtlanmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda;
öğretmen adaylarının problem çözme becerileri orta düzeyin altında olduğu; bu
becerilerin cinsiyet ve bölüm türüne göre değişmeyip sınıf düzeyine göre
anlamlı olarak farklılaştığı ve en güçlü ve anlamlı yordayıcılarının eleştirel
düşünme, epistemolojik inanç ve yaratıcı düşünme olduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca göreli önem sırası; yaratıcı düşünme, eleştirel düşünme, epistemolojik
inanç, motivasyon, akademik başarı, öz-yeterlik inancı ve yaş şeklinde olan
değişkenler, problem çözme becerisi üzerindeki toplam varyansın yaklaşık
%63’ünü açıklamaktadır. Bu araştırmada ulaşılan sonuçlar, ilgili literatür
ışığında değerlendirilmiş ve gerekli öneriler verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- Aksan, N. & Sozer, M. A. (2007). The relationships among epistemological beliefs and problem solving skills of university students. Journal of Kirsehir Education Faculty, 8(1), 31-50.
- Aksoy, B. (2004). Coğrafya öğretiminde probleme dayalı öğrenme yaklaşımı. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Alver, B. (2005). Üniversite öğrencilerinin problem çözme becerileri ve akademik başarılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 21, 75-88.
- Aktamış, H. & Hiğde, E. (2016). Fen bilgisi öğretmen adaylarının problem çözme becerilerinin ve yaratıcılıklarının incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 49-65.
- Anderson, B. F. (1980). The complete thinker: A handbook of techniques for creative and critical problem solving. Prentice-Hall.
- Australian Curriculum Assessment and Reporting Authority (ACARA) (2017). The Australian curriculum: F-10 Cirriculum. 15.12.2017 tarihinde http://www.australiancurriculum.edu.au adresinden alınmıştır.
- Aylar, F. & Aksin, A. (2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öz-yeterlilik inanç düzeyleri ve problem çözme becerileri üzerine bir araştırma (Amasya örneği). Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 299-313.
- Bell, A. C. & D’Zurilla, T. J. (2009). Problem-solving therapy for depression: a meta-analysis. Clinical Psychology Review, 29, 348-353.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Studies on Education
Journal Section
Research Article
Authors
Ali Yiğit Kutluca
*
İstanbul Aydın Üniversitesi
0000-0002-1341-3432
Türkiye
Publication Date
June 30, 2018
Submission Date
March 11, 2018
Acceptance Date
May 17, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 6 Number: 1