Waiting for Lefty: Oluşumsal Yapısalcı Çözümleme Örneği

Abstract

Amerika’da 1929-1940 yılları arasında yaşanan gelişmeler ülkenin toplumsal tarihi açısından en çarpıcı dönemdir. ‘Büyük Bunalım’ (Great Depression) yılları olarak da kayda geçen bu dönemde yaşanan ekonomik kriz, işsizlik ve kıtlık özellikle işçi sınıfında ve alt-orta sınıfta yıkıma neden olur. Ülkenin dört bir yanında işçilerin öncülüğünde kurulan sendikal gruplar sistemi sorgular ve çözüm yolları ararlar. Dönemin yazar, sanatçı ve düşünürleri de işçi hareketine destek olmak amacıyla yazın ve sanat üretme uğraşına girerler. Bütün sanatlar içinde topluma en yakın olan tiyatro sanatı ve genç kuşak yazarlar kurdukları ‘İşçi Tiyatroları’ gruplarıyla kışkırtıcı propaganda (agitation propaganda) türünde oyunlar sahnelerler. Bu gruplardan ‘Group Tiyatrosu’ (Group Thatre) oyunculuğu yapmakta olan Clifford Odets’in 1935 yılında sahneye koyduğu Waiting for Lefty, dönemin sorunlarını yansıtan en etkili oyun olarak kabul edilmektedir.  Waiting for Lefty,  5 Ocak 1935’te sahne bulmasının hemen ardından ülkenin her tarafında çeşitli iş kollarındaki işçiler tarafından benimsenerek önce ulusal boyutta sonra da etkisini uluslararası alanda gösterir. Bu çalışmanın amacı Amerika’da bir döneme damgasını vuran ve dünyaca üne kavuşan oyunu oluşumsal yapısalcı (structuralisme génétique) yöntemle çözümlemektir. 

Keywords

• Waiting for Lefty

References

1. Beşe, A., “Clifford Odets’in Awake and Sing! Adlı Yapıtına Oluşumsal Yapısalcı Bir Yaklaşım,” KKEFD, Sayı 14, Erzurum, 2006.
2. Clurman, Harold, The Fervent Years: A Story of the Group Theatre and the Thirties, New York, Alfred A. Knopf,: yeniden basım Harcourt, 1975.
3. Goldmann, Lucien. Roman Sosyolojisi. Derleyen ve Çeviren Ayberk Erkay. Ankara: Birleşik Yayınevi, 2005.
4. Odets, Clifford, Six Plays, Methuen, London, 1987
5. Reynolds, R.C. The Development of the American Social Drama in the Thirties. New York: The Whitston Publishing Company, 1986.
6. Smiley, Sam. The Drama of Attack: Didactic Plays of the American Depression. Columbia: University of Missouri Press, 1972.
7. Tilbe, Ali. “Albert Camus’nün Veba (La Petse) adlı Romanına Toplumbilimsel Bir Uygulama.” Edebiyat ve Toplum Sempozyumu. 4–5 Haziran 1999. Gaziantep: Ankara Üniversitesi Tömer Yay, Aralık 1999.