Akut Pankreatitin Yaşlı Hastalarda Sistemik Komplikasyonlar ve Komorbiditeler Üzerindeki Etkisi
Abstract
Arkaplan: Akut pankreatit (AP), hafif inflamasyondan çoklu organ yetmezliği ile seyreden ağır formlara kadar geniş bir klinik spektrumda görülebilen bir hastalıktır ve anlamlı morbidite ve mortalite oranları ile ilişkilidir. İleri yaşlı bireyler, azalmış fizyolojik rezerv ve birden fazla komorbiditenin varlığı nedeniyle özellikle savunmasızdır. Bu çalışmada, yaşın akut pankreatitli hastalarda komorbiditeler ve klinik sonuçlar üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Amaç :Bu çalışmanın temel amacı, akut pankreatit tanısı alan 65 yaş ve üzerindeki bireylerde sistemik komplikasyonlar ve mortaliteye katkıda bulunan risk faktörlerini belirlemektir. Ayrıca, yaygın olarak kullanılan klinik hastalık şiddeti skorlama sistemlerinin farklı yaş gruplarındaki etkinliğinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif kohort çalışmasında, Ocak 2023 ile Mayıs 2025 tarihleri arasında akut pankreatit tanısıyla başvuran 401 hasta değerlendirildi. Katılımcılar başlangıçta 65 yaş altı ve 65 yaş ve üzeri olmak üzere iki gruba ayrıldı; yaşlı popülasyon içinde ek yaşa göre alt grup analizleri gerçekleştirildi. Klinik, laboratuvar ve demografik değişkenler sistematik olarak değerlendirildi ve karşılaştırıldı. Sistemik komplikasyonlar, lokal komplikasyonlar ve hastane içi mortalitenin bağımsız belirleyicilerini saptamak amacıyla çok değişkenli lojistik regresyon analizleri uygulandı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 401 hastanın %50,1’i 65 yaş ve üzerindeydi. Diyabetes mellitus (%32,3’e karşı %9,0), hipertansiyon (%75,1’e karşı %15,5) ve koroner arter hastalığı (%34,8’e karşı %5,5) gibi komorbiditeler yaşlı hastalarda anlamlı derecede daha sık görüldü (tüm p < 0,05). Sistemik komplikasyonlar yaşlı hastalarda daha sık izlenirken (%39,3’e karşı %25,5; p = 0,003), lokal komplikasyonlar (%23,5’e karşı %17,4) ve hastane içi mortalite (%6,0’a karşı %7,5) açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (her iki karşılaştırma için p > 0,05). Çok değişkenli analizde, ≥65 yaş (aOR = 1,96; %95 GA: 1,20–3,18) ve diyabet varlığı (aOR = 2,48; %95 GA: 1,47–4,21) sistemik komplikasyonlar için bağımsız belirleyiciler olarak belirlendi. Hastane içi mortalite açısından ise sistemik komplikasyonlar (aOR = 2,68; %95 GA: 1,07–6,69) ve düşük serum albümin düzeyleri (g/dL başına aOR = 0,43; %95 GA: 0,19–0,96) anlamlı risk faktörleri olarak saptandı. Mevcut hastalık şiddeti skorlarının mortalite ve komplikasyonları öngörmedeki performansının yaşlı hastalarda sınırlı olduğu görüldü (AUC < 0,80).
Sonuç: Bu çalışma, yaşlı hastalarda akut pankreatit yönetiminin yalnızca yaş temelinde değil, komorbiditeler ve klinik bulgular dikkate alınarak planlanması gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, mevcut risk skorlama sistemlerinin yaşlı hasta grubuna uygunluğu yeniden değerlendirilmelidir. Bu özel hasta grubu için hastalık şiddetini daha doğru yansıtan yeni skorlama modellerine ihtiyaç vardır.
Keywords
The Effect of Acute Pancreatitis on Systemic Complications and Comorbidities in Elderly Patients
Abstract
Background: Acute pancreatitis (AP) is a clinical condition that can range from mild inflammation to severe forms accompanied by multiorgan failure. It is linked to notable rates of illness and death. Older adults are particularly vulnerable due to reduced physiological reserve and the presence of multiple comorbidities. This study sought to examine how age influences comorbidities and clinical outcomes in patients with AP.
Aim: This study's main goal was to identify the risk factors contributing to systemic complications and mortality among individuals aged 65 and over diagnosed with acute pancreatitis. In addition, the study aimed to assess the effectiveness of commonly used clinical severity scoring systems across different age groups.
Materials and Methods: This retrospective cohort study evaluated 401 patients who presented with acute pancreatitis between January 2023 and May 2025. Participants were initially categorized according to age into those younger than 65 years and those aged 65 years or older, with additional age-stratified subgroup analyses performed within the elderly population. Clinical, laboratory, and demographic variables were systematically assessed and compared. To determine independent predictors of systemic complications, local complications, and in-hospital mortality, multivariate logistic regression analyses were applied.
Results: Of the 401 patients included, 50.1% were aged 65 years or above. Comorbidities including diabetes mellitus (32.3% vs. 9.0%), hypertension (75.1% vs. 15.5%), and coronary artery disease (34.8% vs. 5.5%) were markedly more common among elderly patients (all p < 0.05). Systemic complications were more commonly observed in elderly patients (39.3% vs. 25.5%, p = 0.003), whereas the incidence of local complications (23.5% vs. 17.4%) and in-hospital mortality (6.0% vs. 7.5%) showed no significant differences between the age groups (both p > 0.05). In the multivariate analysis, age ≥65 years (aOR = 1.96, 95% CI: 1.20–3.18) and presence of diabetes (aOR = 2.48, 95% CI: 1.47–4.21) emerged as independent predictors for systemic complications. Regarding in-hospital mortality, systemic complications (aOR = 2.68, 95% CI: 1.07–6.69) and reduced serum albumin levels (aOR = 0.43 per g/dL, 95% CI: 0.19–0.96) were found to be significant risk factors.The predictive performance of current severity scores for mortality and complications was limited in elderly patients (AUC <0.80).
Conclusion: In conclusion, this study demonstrates that AP treatment in the elderly should be planned not only according to age but also according to comorbidities and clinical findings. Furthermore, the suitability of current risk scores for elderly patients should be reevaluated. New scoring models reflecting disease severity are needed for this specific group.
Keywords
ethical approval was obtained from the Ethics Committee of Ankara Bilkent City Hospital. (Approval No: 1-25-1694).
