Adölesanlarda Yeme Davranışlarının Değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Bu araştırma adölesanlarda yeme davranışlarının ve ilişkili faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tipte planlanan araştırmanın evrenini, 12-18 yaş arası adölesanlar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi kartopu örnekleme stratejisi kullanılarak ulaşılan 506 adölesandır. Araştırma verileri Sosyodemografik ve Davranışsal Veri Formu ve Yeme Davranışları Ölçeği ile internet ortamında toplanmıştır. Veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 17.38±0.13, Yeme Davranışları Ölçeği ortalaması 255.33±2.57’dir. Baba eğitimi (p=0.021), aile tutumu (p=0.015), öğün sayısı (p=0.001) ve ekran süresi (p=0.005) ile Yeme Davranışları Ölçeği puanı arasında anlamlı fark bulunmuştur. Gece yemek yeme alışkanlığı, diyet yapma, gıda takviyesi kullanma, spor yapma ve karşı cinsten özel bir arkadaşa sahip olma ve yeme bozuklukları hakkında bilgi sahibi olma gibi özellikler ile ölçek puanı arasında anlamlı fark tespit edilmiştir (p<0.05). Katılımcıların kilo (p=0.006) ile Beden Kütle İndeksi (p=0.005) değerleri ile toplam Yeme Davranışları Ölçeği puanı arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç: Adölesanlar arasında yeme davranışı puan ortalamalarının orta düzeydedir. Baba eğitimi, aile tutumu, öğün sayısı, ekran süresi, gece yemek yeme alışkanlığı, diyet yapma, gıda takviyesi kullanma, spor yapma, karşı cinsten özel bir arkadaşa sahip olma ve yeme bozuklukları hakkında bilgi sahibi yeme davranışı ile ilişkilidir. Adölesanların yeme davranışı ile kilo ve beden kütle indeksi arasında anlamlı pozitif ilişki vardır.

Keywords

• Adölesan
• Yeme Alışkanlığı
• Vücut Ağırlığı
• Beden Kütle İndeksi

Evaluation of Eating Behavior in Adolescents

Abstract

Objective: This study aimed to examine eating behaviors and related factors in adolescents. Materials and Methods: The population of the research, planned as a cross-sectional descriptive type, consists of adolescents between the ages of 12 and 18. The sample of the study was 506 adolescents reached using the snowball sampling strategy. Research data were collected online using the Sociodemographic and Behavioral Data Form and Eating Behavior Scale. Result: The average age of the participants is 17.38±0.13, and the average of the Eating Behavior Scale is 255.33±2.57. A significant difference was found between father's education (p=0.021), family attitude (p=0.015), number of meals (p=0.001) and screen time (p=0.005) and Eating Behavior Scale score. A significant difference was detected between the scale score and characteristics such as eating habits at night, dieting, using food supplements, doing sports, having a special friend of the opposite sex, and having knowledge about eating disorders (p<0.05). A weak positive relationship was detected between the participants' weight (p=0.006) and BMI (p=0.005) values and the total Eating Behavior Scale score. Conclusion: The average score of eating behavior among adolescents is at a moderate level. Father's education, family attitude, number of meals, screen time, night eating habits, dieting, using food supplements, doing sports, having a special friend of the opposite sex, and knowledge about eating disorders are associated with eating behavior. There is a significant positive relationship between adolescents' eating behavior and weight and body mass index.

Keywords

• Adolescent
• Eating Habits
• Body Weight
• Body Mass Index

References

1. Acar, M. (2020). Adölesanların sosyal medyada ve günlük yaşamda fiziksel görünüm karşılaştırmalarının yeme tutum bozukluğu ile ilişkisi. Yayınlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Alexander, G. K. (2020). Supporting food literacy among children and adolescents: Undergraduate students apply public health nursing principles in clinical practice. Journal of Professional Nursing, 36(6):616-24. https://doi.org/10.1016/j.profnurs.2020.08.018
3. Altay, M., Cabar, H. D., & Altay, B. (2018). Adölesan dönemi çocuklarda beslenme ve okul sağlığı. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1):173-80
4. Ambwani, S., & Strauss, J. (2007). Love thyself before loving others? A qualitative and quantitative analysis of gender differences in body image and romantic love. Sex Roles, 56(1-2):13-21. https://doi.org/10.1007/s11199-006-9143-7
5. Arslan, M. (2020). Li̇se öğrenci̇leri̇ni̇n beden algısı ve yeme tutumunun incelenmesi̇ ve bunların Beden Kitle Indeksi ile ili̇şki̇si̇ni̇n değerlendirilmesi̇. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi,11(26):107-17. https://doi.org/10.21076/vizyoner.651699
6. Byrne, S.E., Basten, C.J., & Mc Aloon, J. (2023). The development of disordered eating in male adolescents: a systematic review of prospective longitudinal studies. Adolescent Research Review, 9, 227–252 (2024). https://doi.org/10.1007/s40894-023-00217-9
7. Costarelli, V., Koretsi, E., & Georgitsogianni E. (2013). Health-related quality of life of Greek adolescents: the role of the Mediterranean diet. Qual Life Res, 22:951 6. https://doi.org/10.1007/s11136-012-0219-2
8. Çakır, E. (2018). Lise son sınıfa devam eden kız öğrencilerde yeme bağımlılığı ile kaygı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

9. Dinç, U. S. Y., & Koçhan, U.K. (2016). Yeme bozuklukları tedavisinde aile terapisi yaklaşımı ile ilgili araştırmalar: bir gözden geçirme. The Journal of Academic Social Science Studies, 50:541-51.
10. Gülesce, S.A., Ersoy, B., Yuksel, D., & Baysal, G. (2023). Investigation of the effect of eating attitude on depression and behaviors in the in adolescents and young ındividuals. Journal of Biomedical Research & Environmental Sciences, 2766-76.
11. Günaydın, M., & Kumcağız, H. (2020). Ergenlerde yeme tutumunun aile işlevleri açısından incelenmesi. Journal of Psychiatric Nursing, 11(3):212-9. DOI: 10.14744/phd.2020.45762
12. Leme, A. C. B., Haines, J., Tang, L., Dunker, K. L., Philippi, S.T., Fisberg, M., & et al. (2020). Impact of strategies for preventing obesity and risk factors for eating disorders among adolescents: a systematic review. Nutrients,12(10):3134. https://doi.org/10.3390/nu12103134
13. Marques, A., Naia, A., Branquinho, C. S. D. S., & Matos, M. G. (2018). Adolescents’ eating behaviours and its relationship with family meals, body mass index and body weight perception. Nutrición Hospitalaria, 35(3):550-6. http://hdl.handle.net/10451/36422
14. Melvin, K. (2023). The associations between adolescent motives for social media use with body dysmorphia, eating disorder, and anxiety and depression symptoms. Honors Theses, University of Mississippi, USA.
15. Murray, S.B., Nagata, J.M., Griffiths, S., Calzo, J. P., Brown, T.A., Mitchison, D., & et al. (2017). The enigma of male eating disorders: A critical review and synthesis. Clin Psychol Rev, 57:1-11. https:// doi. org/ 10. 1016/j. cpr.2017. 08. 001
16. My Cleveland Clinic. (2023). The psychology of eating. Erişim:02/02/2023. https://my.clevelandclinic.org/health/articles/10681-the-psychology-of eating.
17. Özdoğan, Y. (2013). Adölesanların yeme davranışı ve beslenme bilgilerini saptamaya yönelik ölçek geliştirme çalışması. Yayınlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
18. Özvurmaz, S., Mandıracıoğlu, A., & Lüleci E. (2018). Üniversite öğrencilerinde yeme tutumu ve yeme tutumuna etki eden faktörler. ADYÜ Sağlık Bilimleri Derg, 4(2):841-9.
19. Pope, H., Phillips, K. A., & Olivardia, R. (2020). The Adonis complex: The secret crisis of male body obsession. Simon and Schuster. Newyork, America. New York: The Free Press,158p.
20. Rachmi, C. N., Jusril, H., Ariawan, I., Beal, T., & Sutrisna, A. (2021). Eating behaviour of Indonesian adolescents: a systematic review of the literature. Public Health Nutrition, 24 (S2):84-97. https://doi.org/10.1017/S1368980020002876
21. Rodríguez Santamaría, A., Amigo Vázquez, I., Paz Caballero, D., & Fernández Rodríguez, C. (2009). Eating habits and attitudes and their relationship with Body Mass Index (BMI). The European Journal of Psychiatry, 23(4):214-24.
22. Snoek, H. M., Van Strien, T., Janssens, J.M., & Engels, R.C. (2008). Restrained eating and BMI: a longitudinal study among adolescents. Health Psychol, 27(6):753-9.
23. Soltero, E. G., Jáuregui, A., Hernandez, E., Barquera, S., Jáuregui, E., López-Taylor, J.R., & et al. (2021). Associations between screen-based activities, physical activity, and dietary habits in Mexican schoolchildren. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(13):6788. https://doi.org/10.3390/ijerph18136788
24. Tanrıverdi, D., Savaş, E., Gönüllüoğlu, N., Kurdal, E., & Balık G. (2011). Determination of high school students' eating attitudes, eating behavior and self-esteem. European Journal of Therapeutics, 17(1):33-9. https://doi.org/10.58600/eurjther.2011-17-1-749-arch
25. Ulaş, B., Uncu, F., & Üner, S. (2013). Sağlık yüksekokulu öğrencilerinde olası yeme bozukluğu sıklığı ve etkileyen faktörler. Ann Health Sci Res, 2(2):1-8.
26. Uyanık, G. (2019). Beden kitle indeksi (BKİ) 18,5’in altında olan üniversite öğrencilerinin yeme tutumları ile sağlık ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
27. Wadden, T.A., Foster, G.D., Sarwer, D.B., Anderson, D.A., Gladis, M., Sanderson, R.S., & et al. (2024). Dieting and the development of eating disorders in obese women: results of a randomized controlled trial. The American Journal of Clinical Nutrition, 80(3):560-8. https://doi.org/10.1093/ajcn/80.3.560
28. Yıldırım, S., Uskun, E., & Kurnaz M. (2017). Eating attitudes of students in high schools in a province center, and related factors. The Journal of Pediatric Research, 4(3):149-55. DOI:10.4274/jpr.97659