Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi

Mehmet Yaşar

doi:10.17798/bitlisfen.842378

Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi

Abstract

Dünya iyonküresi üzerindeki güneş tutulma etkilerinin incelenmesi tutulma süresince iyonküre yapısındaki ani ve orta ölçekli değişmeler ile ilgili oldukça önemli bilgi kaynağı sağlar. Bu çalışmada Kharkov şehrinde 29 Mart 2006 tarihinde gözlemlenen güneş tutulmasının ‘O+ + N2 → NO+ + N’ reaktif reaksiyona ait kayıp terimleri üzerindeki etkisi yüksekliğe (252, 303, 353 ve 399 km) bağlı olarak incelenmiştir. İncelemeler sonucunda kayıp terimlerinin her üç gün içinde (28, 29, 30 Mart) yükseklikle ters orantılı bir şekilde değiştiği görülmüştür. 29 Mart tutulma gününde tam örtülmenin yaşandığı zaman aralığında tüm yüksekliklerde kayıp terimi minimuma düşmüştür. İyonküre üzerindeki güneş tutulma etkisinin tutulmadan sonraki günde önceki güne nazaran daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

Keywords

Thanks

Yazar Kharkov Incohorent Scatter Radar’a teşekkür eder.

References

Chukwuma V.U., Adekoya B.J. 2016. The effects of March 20 2015 solar eclipse on the F2 layer in the mid-latitude. Advances in Space Research, 58 (9): 1720-1731.
Rishbeth H. 1968. Solar eclipses and ionospheric theory. Space Science Reviews, 8: 543-554.
Oliver W.L., Bowhill S.A. 1974. The F1 region during a solar eclipse. Radio Science, 9 (2): 189-195.
Taran V.I., Bogovsky V.K., Lysenko V.N., Grigorenko Ye.I., Emelyanov L.Ya. 2001. Investigation of circumterrestrial space by means of incoherent scatter radar. Space Science and Technology, 7 (2): 36-41.
Yemelyanov L.Ya., Dzyubanov D.A. 2007. The peculiarities of mid-latitude ionosphere plasma drift velocity determination. Telecommunications Radio Engineering, 66 (14): 1313-1327.
Grigorenko E.I., Lyashenko M.V., Chernogor L.F. 2008. Effects of solar eclipse of March 29, 2006, in the ionosphere and atmosphere. Geomagnetism and Aeronomy, 48 (3): 337-351.
Chernogor L.F., Grigorenko Ye.I., Lyashenko M.V. 2011. Effects in geospace during partial solar eclipses over Kharkiv. International Journal of Remote Sensing, 32 (11): 3219-3229.
Lyashenko M.V., Chernogor L.F. 2013. Solar eclipse of August 1, 2008, over Kharkov: 3. Calculation results and discussion. Geomagnetism and Aeronomy, 53 (3): 367-376.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Mehmet Yaşar ^*
0000-0002-2758-3635
Türkiye

Publication Date

June 7, 2021

Submission Date

December 17, 2020

Acceptance Date

March 21, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 10 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.17798/bitlisfen.842378

IZ

https://izlik.org/JA83SM78FN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yaşar, M. (2021). Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(2), 304-310. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.842378

AMA

1.Yaşar M. Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;10(2):304-310. doi:10.17798/bitlisfen.842378

Chicago

Yaşar, Mehmet. 2021. “Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi”. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 (2): 304-10. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.842378.

EndNote

Yaşar M (June 1, 2021) Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 2 304–310.

IEEE

[1]M. Yaşar, “Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi”, Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 2, pp. 304–310, June 2021, doi: 10.17798/bitlisfen.842378.

ISNAD

Yaşar, Mehmet. “Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi”. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10/2 (June 1, 2021): 304-310. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.842378.

JAMA

1.Yaşar M. Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;10:304–310.

MLA

Yaşar, Mehmet. “Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi”. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 2, June 2021, pp. 304-10, doi:10.17798/bitlisfen.842378.

Vancouver

1.Mehmet Yaşar. Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021 Jun. 1;10(2):304-10. doi:10.17798/bitlisfen.842378

Cited By

‘O+ + O2 → O2+ + O’ Reaksiyonu İçin Ortalama Serbest Yol Değişimlerinin Güneş Tutulması Süresince İncelenmesi

Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi

https://doi.org/10.21205/deufmd.2024267815