COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi

Kevser Yurdakul; Şeyda Gür; Tamer Eren; Hacı Mehmet Alakaş

doi:10.17798/bitlisfen.885513

COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi

Abstract

Aralık 2019 tarihinde Çin’de ortaya çıkan ve hızlı bir şekilde tüm dünyaya yayılarak gücünü ve etkisini gösteren COVID-19 virüsü, WHO (World Health Organization) tarafından pandemi olarak ilan edilmiştir. Dolayısıyla bu denli bulaşıcı ve ölümcül bir hastalığın tedavisinin, sağlıklı bireylere bulaştırmadan ve tüm insanların sağlığını koruyacak bir şekilde, donanımlı sağlık kuruluşlarında yapılması büyük önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışmada Türkiye’de vakaların görülmesi üzerine, Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından COVID-19 hastalarının tedavi edilmesi için belirlenen 25 referans hastanesinin seçiminde etkili olan kriterlerin değerlendirilmesi ve bu kriterlerin önem derecelerine göre sıralanması amaçlanmıştır. Değerlendirmede, belirlenen 25 referans hastaneye dair yedi kriter, COVID-19 virüsünün özellikleri ve yayınlanan rehberler ve raporlar incelenerek belirlenmiştir. Daha sonra kriterler, alanında uzman kişilerin görüşleri alınarak Çok Ölçütlü Karar Verme (ÇÖKV) yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Analitik Network Prosesi (ANP) yöntemleri ile kriterler karşılaştırılmış ve ağırlıklandırılmıştır. Yapılan çalışma neticesinde, her iki yöntemde de benzer sonuçlar elde edilmiş ve en önemli üç kritere bakıldığında salgın ile mücadelede sağlık kuruluşlarının hem teknik hem de personel bakımından donanımının bu süreçte oldukça önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle, ANP yöntemiyle kriterler arasında içsel ve dışsal bağımlılıkların olduğu düşünüldüğünde de AHP yöntemi ile benzer sonuçlar elde edildiği gözlemlenmiştir.

Keywords

References

Zeren F., Hızarcı A.E. 2020. The Impact of Covıd-19 Coronavırus on Stock Markets: Evıdence From Selected Countries. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 3 (1): 78-84.
Karcıoğlu Ö. 2020. What is Coronaviruses, and How Can We Protect Ourselves. Anka Tıp Dergisi, 2 (1): 66-71.
Zhu N., Zhang D., Wang W., Li X., Yang B., Song J., ... & Tan W. 2020. Coronavirus from Patients with Pneumonia in China. The New England Journal of Medicine, 382 (8): 727-733.
Wang D., Hu B., Hu C., Zhu F., Liu X., Zhang J., ... & Peng Z. 2020. Clinical Characteristics of 138 Hospitalized Patients With 2019 Novel Coronavirus–Infected Pneumonia in Wuhan, China. JAMA, 323 (11): 1061-1069.
Wu J.T., Leung K., Leung G.M. 2020. Nowcasting and Forecasting the Potential Domestic and International Spread of the 2019-Ncov Outbreak Originating in Wuhan, China: A Modelling Study. The Lancet, 395 (10225): 689-697.
WHO(World Health Organization), Coronavirus disease 2019 (COVID-19) Situation Report-52. https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200312-sitrep-52-covid-19.pdf?sfvrsn=e2bfc9c0_4 (Erişim Tarihi: 15.10.2020).
Johns Hopkins Üniversitesi, COVID-19 Dashboard by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE). https://coronavirus.jhu.edu/map.html (Erişim Tarihi: 10.11.2020).
WHO(World Health Organization), Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard. https://covid19.who.int/table (Erişim Tarihi: 15.10.2020).

Liu K., Fang Y.Y., Deng Y., Liu W., Wang M.F., Ma J.P., ... & Liu H.G. 2020. Clinical characteristics of novel coronavirus cases in tertiary hospitals in Hubei Province. Chinese Medical Journal, 133 (9): 1025-1031.
Tabari P., Amini M., Moghadami M., Moosavi M. 2020. International Public Health Responses to COVID-19 Outbreak: A Rapid Review. Iranian Journal of Medical Science, 45 (3): 157-169.
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Pandemi Hastaneleri. https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/36907,pandemi-hastaneleripdf.pdf?0 (Erişim Tarihi: 16.06.2020).
Chen S., Zhang Z., Yang J., Wang J., Zhai X., Bärnighausen T., Wang C. 2020. Fangcang Shelter Hospitals: A Novel Concept for Responding to Public Health Emergencies. The Lancet, 395 (10232): 1305-1314.
TRT Haber, https://www.trthaber.com/haber/gundem/45-gun-icinde-turkiyeye-yeni-hastaneler-kazandirildi-488828.html. (Erişim Tarihi: 16.06.2020).
Ecer B., Akdaş A., Kabak M., Dağdeviren M. 2020. Determining the Best Maternity Hospital by Using a Fuzzy Decision Making Model. International Journal of Computational and Experimental Science and Engineering, 6 (1): 7-12.
Zulqarnain R.M., Abdal S., Ali B., Ali L., Dayan F., Ahamad M.I., Zafar Z. 2020. Selection of Medical Clinic for Disease Diagnosis by Using TOPSIS Method. International Journal of Pharmaceutical Sciences Review and Research, 61 (1): 22-27.
Gündoğdu F., Kahraman C., Civan H.N. 2018. A novel hesitant fuzzy EDAS method and its application to hospital selection. Journal of Intelligent & Fuzzy System, 35 (6): 6353-6365.
Soltani A., Marandi E.Z. 2011. Hospital Site Selection Using Two-Stage Fuzzy Multi-Criteria Decision Making Process. Journal of Urban and Environmental Engineering, 5 (1): 32-43.
Akdag H., Kalaycı T., Karagöz S., Zülfikar H., Giz D. 2014. The evaluation of hospital service quality by fuzzy MCDM. Applied Soft Computing, 23 (1): 239-248.
Delavar M.R., Moradi M., Moshiri B. 2015. Earthquake Vulnerability Assessment For Hospital Buildings Using A Gis-Based Group Multi Criteria Decision Making Approach: A Case Study of Tehran, Iran. International Conference on Sensors & Models in Remote Sensing & Photogrammetry, Kish Island, Iran, 153-157.
Büyüközkan G., Feyzioğlu O., Gocer F. 2016. Evaluation of hospital web services using intuitionistic fuzzy AHP and intuitionistic fuzzy VIKOR. IEEE International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management, Bali, Indonesia, 607-611.
Tyagi A., Singh P. 2019. Hospital performance management: A multi-criteria decision-making approach. International Journal of Healthcare Management, 12 (4): 286-291.
Torkzad A., Beheshtinia M.A. 2019. Evaluating and prioritizing hospital service quality. International Journal of Health Care Quality Assurance, 32 (2): 332-346.
Barrios M.O., Gül M., Meza P.L., Yücesan M., Jiménez E.N. 2020. Evaluation of hospital disaster preparedness by a multi-criteria decision making approach: The case of Turkish hospitals. International Journal of Disaster Risk Reduction, 49: 1-21.
Halder B., Bandyopadhyay J., Banik P. 2020. Assessment of hospital sites’ suitability by spatial information technologies using AHP and GIS-based multi-criteria approach of Rajpur–Sonarpur Municipality. Modeling Earth Systems and Environment, 6: 2581-2596.
Saaty T.L. 1980. The Analytic Hierarchy Process. New York: McGraw- Hill.
Saaty T.L. 2008. Decision making with the analytic hierarchy process. International Journal Services Sciences, 1 (1): 83-98.
Velasquez M., Hester P.T. 2013. An Analysis of Multi-Criteria Decision Making Methods. International Journal of Operations Research, 10 (2): 56-66.
Eren T., Özder E.H. 2016. Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemleri İle Bir İçecek Firması İçin Tedarikçi Seçimi. 4th International Symposium on Innovative Technologies in Engineering and Science, Alanya, Türkiye, 80-89.
Özcan E., Ünlüsoy S., Eren T. 2017. A combined goal programming – AHP approach supported with TOPSIS for maintenance strategy selection in hydroelectric power plants. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 78: 1410-1423.
Özder E.H., Bedir N., Eren T. 2019. Yükseköğretimde Araştırmacı Seçiminde Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemlerinin Kullanılması: Bir İnceleme. Alanya Akademik Bakış, 3 (1): 19-33.
Tezcan B., Eren T., Özcan E., Gür Ş. 2019. Bir Tekstil İşletmesinde Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemleri İle Personellerin Değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 8 (2):1-20.
Sarımehmet B., Hamurcu M., Eren T. 2020. Çok Kriterli Karar Verme: Kırıkkale YHT İstasyonu - Şehir Bağlantısının Sağlanması. Demiryolu Mühendisliği, 11: 26-40.
Özcan E., Ökten S., Eren T. 2020. Decision making for promising quinoline‐based anticancer agents through combined methodology. Journal of Biochemical and Molecular Toxicology, 34 (9):1-10.
Ağaç G., Baki B. 2016. Sağlık Alanında Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri Kullanımı: Literatür İncelemesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19 (3): 343-363.
Liberatore M.J., Nydick R.L. 2008. The Analytic Hierarchy Process in Medical and Health Care Decision Making: A Literature Review. European Journal of Operational Research, 189 (1): 194-207.
Rajak M., Shaw K. 2019. Evaluation and selection of mobile health (mHealth) applications using AHP and fuzzy TOPSIS. Technology in Society, 59: 1-17.
Banar M., Özkan A., Kulac A. 2010. Choosing a recycling system using ANP and ELECTRE III techniques. Turkish J. Eng. Env. Sci., 34: 144-154.
Ali J., Lee S., Roh B. 2019. Using the Analytical Network Process for Controller Placement in Software Defined Networks. MobiSys ’19, Seoul, Korea, 545-546.
Özcan E., Ünlüsoy S., Eren T. 2017. ANP ve TOPSIS Yöntemleriyle Türkiye'de Yenilenebilir Enerji Yatırım Alternatiflerinin Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5 (2): 204-219.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 2020 Yılı Bütçesi Vatandaşın Bütçe Rehberi. http://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/01/2020_vatandasinbutcerehberi.pdf (Erişim Tarihi: 05.04.2020).
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 2019-ncov Hastalığı Sağlık Çalışanları Rehberi (Bilim Kurulu Çalışması). https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/haberler/ncov/2019-nCov_Hastal_Salk_alanlar_Rehberi.pdf (Erişim Tarihi: 05.06.2020).
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlık Bölge Planlaması Hakkında Genelge ile Hastane Yatak ve Rolleri Tescil Onayı 2010/50. https://www.saglik.gov.tr/TR,11024/saglik-bolge-planlamasi-hakkinda-genelge-ile-hastane-yatak-ve-rolleri-tescil-onayi-201050.html (Erişim Tarihi: 12.11.2020).
Sözcü Gazetesi, 25 hastanede ‘coronavirüs’e karşı özel oda oluşturuldu. https://www.sozcu.com.tr/2020/saglik/25-hastanede-coronaviruse-karsi-ozel-oda-olusturuldu-5593353/ (Erişim Tarihi: 17.06.2020).
Ömürbek N., Tunca M.Z. 2013. Analitik Hiyerarşi Süreci ve Analitik Ağ Süreci Yöntemlerinde Grup Kararı Verilmesi Aşamasına İlişkin Bir Örnek Uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18 (3): 47-70.
Koyuncu O., Özcan M. 2014. Personel Seçim Sürecinde Analitik Hiyerarşi Süreci ve TOPSIS Yöntemlerinin Karşılaştırılması: Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama. H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32 (2): 195-218.
Uludağ A.S., Doğan H. 2016. Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Karşılaştırılmasına Odaklı Bir Hizmet Kalitesi Uygulaması. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6 (2): 17-47.
Saaty T.L., William A. 2004. Super decisions software (Computer Software).
Özdemir Y., Tüysüz S., Başlıgil H. 2016. Weighting The Risks For Nuclear Power Plants Using Ahp nnd Anp Methodologies. Sigma J Eng & Nat Sci., 7 (2): 207-217.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Research Article

Authors

Kevser Yurdakul
0000-0002-8942-7187
Türkiye

Şeyda Gür
0000-0002-4639-9657
Türkiye

Tamer Eren ^*
0000-0001-5282-3138
Türkiye

Hacı Mehmet Alakaş
0000-0002-9874-7588
Türkiye

Publication Date

June 7, 2021

Submission Date

February 23, 2021

Acceptance Date

April 29, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 10 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.17798/bitlisfen.885513

IZ

https://izlik.org/JA93JF89TN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yurdakul, K., Gür, Ş., Eren, T., & Alakaş, H. M. (2021). COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(2), 625-639. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.885513

AMA

1.Yurdakul K, Gür Ş, Eren T, Alakaş HM. COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;10(2):625-639. doi:10.17798/bitlisfen.885513

Chicago

Yurdakul, Kevser, Şeyda Gür, Tamer Eren, and Hacı Mehmet Alakaş. 2021. “COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi”. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 (2): 625-39. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.885513.

EndNote

Yurdakul K, Gür Ş, Eren T, Alakaş HM (June 1, 2021) COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 2 625–639.

IEEE

[1]K. Yurdakul, Ş. Gür, T. Eren, and H. M. Alakaş, “COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi”, Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 2, pp. 625–639, June 2021, doi: 10.17798/bitlisfen.885513.

ISNAD

Yurdakul, Kevser - Gür, Şeyda - Eren, Tamer - Alakaş, Hacı Mehmet. “COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi”. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10/2 (June 1, 2021): 625-639. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.885513.

JAMA

1.Yurdakul K, Gür Ş, Eren T, Alakaş HM. COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021;10:625–639.

MLA

Yurdakul, Kevser, et al. “COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi”. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 2, June 2021, pp. 625-39, doi:10.17798/bitlisfen.885513.

Vancouver

1.Kevser Yurdakul, Şeyda Gür, Tamer Eren, Hacı Mehmet Alakaş. COVID-19 Tedavisi İçin Türkiye’de Belirlenen Hastanelerin Seçiminde Etkili Olan Kriterlerin Değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021 Jun. 1;10(2):625-39. doi:10.17798/bitlisfen.885513

Cited By

YEŞİL HASTANELERİN ÇOK KRİTERLİ KARAR VARME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Selçuk Sağlık Dergisi

https://doi.org/10.70813/ssd.1449527