Makine çevirisi sonrası düzenleme, çeviri sürecinin giderek daha önemli bir parçası hâline gelmekte ve verimliliği artırmaktadır. Teknolojinin temel amacının insan çabasını azaltmak olması sebebiyle, “çaba” kavramı bu bağlamda pek çok araştırmanın konusu olmuştur. Bu çalışma, makine çevirisi sonrası düzenlemede uzmanlık ve çaba arasındaki ilişkiyi inceleyerek şu soruları cevaplamayı hedeflemektedir: (1) Uzmanlık, makine çevirisi sonrası düzenlemede bilişsel, zamansal ve teknik/dilsel çabanın geçerli bir göstergesi olarak ne ölçüde kullanılabilir? (2) Uzmanlık, nesnel ve öznel çaba göstergeleri ve düzenlemeden geçirilmiş metnin doğruluğu arasındaki ilişki nedir? Bu soruların yanıtlanması amacıyla deneyimli çevirmenler, deneyimsiz çevirmenler ve alan uzmanlarından oluşan üç gruptan toplam 21 katılımcı ile karma yöntemli bir deney gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan, makine çevirisi aracıyla İngilizceden Türkçeye çevrilmiş üç hukuk metnini son düzenlemeden geçirmeleri istenmiştir. Düzenleme süreci esnasında katılımcılara ait toplam görev süresi, ortalama duraklama süresi, toplam duraklama süresi, duraklama yüzdesi, kelime başına duraklama, metin üretimi ve metin silimi, dakika başına kullanıcı ve üretim eylemleri gibi ölçütler klavye tuşlama kaydı yazılımı (Translog-II) ile kaydedilmiştir. Ayrıca düzenlemeden geçirilmiş metinlerin doğruluğu, katılımcıların öznel bildirimleri ve geriye dönük görüşlerin alındığı röportajlar da toplanmıştır. Elde edilen bulgular, deneyimli çevirmenlerin deneyimsiz çevirmenlere kıyasla daha fazla bilişsel ve zamansal çaba harcadıklarını ve deneyimsiz çevirmenler ile alan uzmanlarından daha yüksek teknik ve dilsel çaba sergilediklerini ortaya koymuştur.
Makine çevirisi sonrası düzenleme bilişsel çaba zamansal çaba teknik çaba uzmanlık
Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (onay numarası: E-66777842-300-00003055757).
Hacettepe Üniversitesi
Machine translation post-editing is becoming an increasingly important part of the translation process, boosting efficiency. As the primary aim of technology is to reduce human effort, the concept of effort has been widely investigated in this context. This study examines the relationship between expertise and effort in MTPE, addressing the following two questions: (1) To what extent can expertise serve as a valid indicator of cognitive, temporal, and technical/linguistic effort in MTPE? (2) What is the relationship between expertise, objective and self-reported effort, and post-editing accuracy? A mixed-methods experiment was conducted with 21 participants divided into three groups: experienced translators, inexperienced translators, and field experts. They were asked to post-edit three legal documents that had been machine-translated from English to Turkish. Their post-editing processes were recorded using keylogging software (Translog-II), which measured total task duration, mean pause duration, total pause duration, pause percentage, pauses per word, text production and elimination, and user and production events per minute. Post-editing accuracy, self-reports and retrospective think-aloud records were also collected. The findings revealed that experienced translators exerted higher cognitive and temporal effort than inexperienced translators, as well as higher technical and linguistic effort than inexperienced translators and field experts combined.
machine translation post-editing (MTPE) cognitive effort temporal effort technical effort expertise
The study was approved by the Social Sciences Ethics Committee of Hacettepe University (approval number: E-66777842-300-00003055757).
Hacettepe University
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Çeviribilim |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 12 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 23 Ekim 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 19 Sayı: 2 |
Çankaya University Journal of Humanities and Social Sciences
General Manager | Genel Yayın Yönetmeni, Öğretmenler Caddesi No.14, 06530, Balgat, Ankara.
Communication | İletişim: e-mail: mkirca@gmail.com | mkirca@cankaya.edu.tr
https://cujhss.cankaya.edu.tr/
CUJHSS, eISSN 3062-0112