A Case Study on the Quality of Literary Translations Produced via MT+Post-Editing without Source-Language Competence

Abstract

Machine translation (MT) is preferred by many translators because it is fast and convenient; it provides time savings especially in the production of high-volume technical texts. However, in contexts where cultural and linguistic nuance is decisive, particularly in literary translation, the importance of human intervention continues. In this study, based on the example of a published translation book, a translation practice produced through an MT+post-editing workflow without knowledge of the source language was examined in terms of translation quality. The analyzed work is Milan Kundera: Une Vie d’Écrivain by Jean-Dominique Brierre. This biography was translated into Turkish and published under the title Bir Yazarın Hayatı: Milan Kundera by Osman Akınhay, through his publishing house Angora Kitaplığı. Due to the scope of the article, the research was limited to direct quotations selected through purposive sampling; these quotations, selected from seven of Kundera’s works, were examined comparatively between published human translations and Akınhay’s translation. The evaluation was conducted on the basis of the criteria of fluency, semantic accuracy, and contextual appropriateness, using an approach that draws on the MQM (Multidimensional Quality Metrics) framework; the elements identified in each example were reported at Minor/Major/Critical levels. The findings showed that, in the examined examples, the translation is generally fluent and contextually appropriate; however, they also showed that greater caution is required regarding semantic accuracy, particularly due to nuance shifts that emerge in certain verbs and evaluative expressions.

Keywords

• machine translation
• MQM
• post-editing
• literary translation
• The Life of a Writer
• Milan Kundera

Kaynak Dil Bilinmeden Makine Çevirisi ve Son Düzeltme ile Üretilen Edebi Çevirilerin Kalitesine İlişkin Bir Vaka Çalışması

Abstract

Makine çevirisi, hızlı ve kullanışlı olması hasebiyle birçok çevirmen tarafından tercih edilmekte; özellikle hacimli teknik metinlerde zaman tasarrufu sağlamaktadır. Buna karşın kültürel ve dilsel nüansın belirleyici olduğu bağlamlarda, özellikle edebî çeviride, insan müdahalesinin önemi devam etmektedir. Bu çalışmada, yayımlanmış somut bir çeviri kitabı örneğinden hareketle, kaynak dili bilinmeden MT+post-editing iş akışıyla üretilen bir çeviri uygulaması, çeviri kalitesi açısından incelenmiştir. Çalışmada kaynak metin olarak Jean Dominique Brierre’in Milan Kundera Une Vie d’Écrivain adlı eser kullanılmıştır. Hedef metin olarak, Osman Akınhay’ın Angora Kitaplığı yayınevinde yayımlayarak Türkçeye kazandırdığı Bir Yazarın Hayatı: Milan Kundera adlı eser kullanılmıştır. Araştırma, makale kapsamı gereği amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş doğrudan alıntılarla sınırlandırılmış; Kundera’nın yedi eserinden seçilen bu alıntılar, yayımlanmış insan çevirileri ile Akınhay’ın çevirisi arasında karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Değerlendirme, akıcılık, anlamsal doğruluk ve bağlamsal uygunluk ölçütleri temelinde MQM (Çok Boyutlu Kalite Ölçütleri) çerçevesinden yararlanılan bir yaklaşımla yürütülmüş; her örnekte tespit edilen unsurlar Minör/Majör/Kritik düzeyleriyle raporlanmıştır. Bulgular, incelenen örneklerde çevirinin genel olarak akıcı ve bağlamsal olarak uygun olduğunu; buna karşılık anlamsal doğruluğun özellikle belirli fiiller ve değerlendirme yüklü ifadelerde ortaya çıkan nüans kaymaları nedeniyle daha dikkatli olunması gerektiğini göstermiştir.

Keywords

• makine çevirisi
• MQM
• son düzeltme
• edebî çeviri
• Bir Yazarın Hayatı: Milan Kundera
• Kundera

References

1. Akınhay, O. [@osmanakinhay]. (2022, April 27). Son çevirim olan Milan Kundera biyografisine ilişkin olarak bu mecrada gün boyu yazılan çok sayıdaki hakaret ve alay, az sayıdaki eleştiriye toplu bir cevap verebilirim sanırım. [Post]. X https://x.com/osmanakinhay/status/1519399464858959872
2. Akınhay, A. [@asyakakinhay]. (2021, 1 Mayıs). Sevgili babam @osmanakinhay, Milan Kundera biyografisi için tecrübeli Fransızca çevirmeni arıyor; ilgililerin çevirdikleri eserlerin bilgisiyle birlikte [e-mail] adresine mail atmalari rica olunur... https://x.com/asyakakinhay/status/1388430067685068802
3. Argın, Ş. (2008, 02 Ağustos). Şükrü Argın ile söyleşi: Edebiyat 12 Eylül’ü kalben destekledi Osman Akınhay (Söyleşi), Şükrü Argın https://birikimdergisi.com/guncel/242/sukru-argin-ile-soylesi-edebiyat-12-eylul-u-kalben-destekledi
4. Aslan, E. (2019). Makine çevirisi. Hiperlink.
5. Brierre, J. D. (2019). Milan Kundera une vie d’écrivaine, Edition Ecriture.
6. Brierre, J. D. (2022). Bir yazarın hayatı: Milan Kundera, (çev. Osman Akınhay). Agora.
7. Briva-Iglesias, V. (2024). Fostering human-centered, augmented machine translation: Analysing interactive post-editing (Doctoral dissertation, Dublin City University).
8. Briva-Iglesias, V., O’Brien, S., & Cowan, B. R. (2023). The impact of traditional and interactive post-editing on machine translation user experience, quality, and productivity. Translation, Cognition & Behavior, 6(1), 60-86.

9. Çevik, B. İ. (2019). Osman Akınhay, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Ahmet Yesevi Üniversitesi, Retrieved August 22, 2025, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/akinhay-osman
10. Dalmış, E., & Yıldız, M. (2025). Makine çevirisinin sınırları: Edebi metin türünde makine çevirisi kalite analizi. Uluslararası Dil Edebiyat Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(1), 314-326. https://doi.org/10.37999/udekad.1627217
11. Halktv (August 3, 2022). Google çeviri kullanarak Fransızcadan Türkçeye… Osman Akınhay: Kendime meydan okudum! [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=CrDey_uFXL0
12. Kundera, M. (1990). Şaka, (çev. Zehra Gençosman)., Can Yayınları. (The original text was published in 1965).
13. Kundera, M. (1998). Gülüşün ve Unutuşun Kitabı, (çev. Erhan Bener). Can Yayınları. (The original text was published in 1987).
14. Kundera, M. (2011). Ayrılık Valsi, (çev. Aydın Emeç)., Can Yayınları. (The original text was published in 1976).
15. Kundera, M. (2012). Roman Sanatı, (çev. Aysel Bora)., Can Yayınları. (The original text was published in 1986).
16. Kundera, M. (2014). Yaşam Başka Yerde, (çev. Levent Kayaalp)., İletişim Yayınları. (The original text was published in 1973).
17. Kundera, M. (2014). Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği, (çev. Fatih Özgüven). İletişim Yayınları. (The original text was published in 1984).
18. Kundera, M. (1995). Saptırılmış Vasiyetler, (çev. Özdemir İnce)., Can Yayınları. (The original text was published in 1993).
19. Le Grand Robert (2017). Le Grand Robert de la Langue Française, Version numérique, SEJER.
20. Lommel, A. R., Burchardt, A., & Uszkoreit, H. (2013). Multidimensional quality metrics: a flexible system for assessing translation quality. In Proceedings of Translating and the Computer 35. https://aclanthology.org/2013.tc-1.6
21. Lommel, A. (2019, April 12). MQM Top Level (2019-04-11). World Wide Web Consortium (W3C). https://www.w3.org/community/mqmcg/mqm-top-level-2019-04-11
22. Melby, A. K. (2018). Human and machine translation quality: Definable? Achievable? Desirable. In LACUS Forum (Vol. 39, pp. 1-29), https://www.ttt.org/wp-content/uploads/2025/06/2024-08-19download-LACUS2012-melby-formatted-v9h2018-1.pdf
23. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage.
24. Pekcoşkun Güner, S. (2023). Çevirmen-bilgisayar etkileşiminin kilit bileşeni: Doğal dil işleme. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Uluslararası Filoloji Ve Çeviribilim Dergisi, 5(1), 56-79. https://doi.org/10.55036/ufced.1306746
25. Shneiderman, B. (2020a). Human-centered artificial intelligence: Three fresh ideas. AIS Transactions on Human-Computer Interaction, 12(3), 109-124. https://doi.org/10.17705/1thci. 00131
26. Shneiderman, B. (2020b). Human-centered AI: Computer scientists should build devices to enhance and empower–not replace–humans. Issues in Science and Technology, 37, 56-61.
27. Shneiderman, B. (2020c). Design lessons from AI’s two grand goals: Human emulation and useful applications. IEEE Transactions on Technology and Society, 1(2), 73-82. https://doi.org/10.1109/TTS.2020.2992669
28. Şahin, M. (2023). Yapay çeviri. Çeviribilim Yayınları.
29. Şahin, M., & Gürses, Ş., (2019). Would MT kill creativity in literary retranslation? In Proceedings of the Qualities of Literary Machine Translation, 26-34. European Association for Machine Translation. https://www.aclweb.org/anthology/W19-7304
30. Zouinar, M. (2020). Évolutions de l’Intelligence Artificielle: quels enjeux pour l’activité humaine et la relation Humain Machine au travail? Activités, 17(1), 1-39. https://doi.org/10.4000/activites.4941