Araştırma Makalesi

İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma

Cilt: 11 Sayı: 3 30 Eylül 2024
PDF İndir
EN TR

İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma

Öz

Giriş ve Amaç: İnternet bağımlılığı özellikle fizyolojik, psikolojik ve sosyal gelişimin hızlı olduğu, başta beslenme olmak üzere çoğu alışkanlıkların kazanıldığı çocukluk ve adölesan dönemi etkilemektedir. Bu araştırma, adölesanlarda internet bağımlılığının beslenme alışkanlıkları ve vücut ağırlığı-obezite (BKİ/Z-Skor) ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı-kesitsel tipte olan bu araştırmaya basit rastgele örneklem metodu ve yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak 679 adölesan dahil edilmiştir. Araştırmacılar tarafından güncel literatürün taranmasıyla hazırlanan anket formu adölesanların sosyo demografik özelliklerini, beslenme alışkanlıklarını, Türkiye Beslenme Rehberi’ne (TÜBER) göre günlük tüketilmesi gereken besin gruplarını, adölesanların fiziksel aktivite düzeylerini, internet ve akıllı telefon kullanım durumları ile “Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği–Kısa Form (YİBÖ-KF)”unu içermektedir. Bulgular: Yaş ortalaması 14,06±2,06 yıl olan adölesanların BKİ ve Z-skor ortalamaları sırasıyla 20,67±3,7kg/m2 ve 1,24±1,10’dur. Z-skor’a göre adölesanların %77,0’ı zayıf/normal, %23,0’ı şişman/obez olarak kategorize edilmiştir. Şişman/obez adölesanların zayıf/normal olanlara kıyasla internet ve akıllı telefon kullanım sürelerinin anlamlı olarak yüksektir. Adölesanların YİBÖ-KF puanları 26,2±7,6 olup şişman/obez adölesanların puanları (27,8±7,0) zayıf/normal olanlara kıyasla (25,7±7,7) anlamlı olarak yüksektir. TÜBER’in günlük önerdiği düzeyde süt ve süt ürünleri, ekmek ve tahıl ürünleri ile sebze tüketen adölesanların internet bağımlılık düzeyleri bazen tüketen veya hiç tüketmeyenlere kıyasla anlamlı olarak düşüktür. Adölesanların Z-skorları ile internet bağımlılıkları arasında kuvvetli pozitif korelasyon belirlenmiş olup adölesanların internet bağımlılıkları arttıkça Z-skorları ve obezite riskleri de artmaktadır. Sonuç: Araştırma bulguları adölesanların önemli ölçüde sağlıksız beslenme alışkanlıklarına sahip olduklarını, sağlıklı besin gruplarını günlük önerilen düzeyde tüketmediklerini ve bu durumun internet bağımlılığı ile ilişkili olduğunu göstermiştir. İnternet bağımlılığı ve beslenme alışkanlıkları ile anormal vücut ağırlığı arasındaki ilişkinin objektif ölçümler ile detaylıca irdeleneceği, geniş ölçekli ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma için Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 14/06/2023 tarih ve 2023/03 sayılı toplantısı kararı ile E-95674917-108.99-181925 numaralı etik onay alınmıştır.

Teşekkür

Araştırmaya katılan ve katkı sağlayan tüm adölesanlara teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Hashmi and H. Naz Fayyaz Shaheed Zulfi kar Ali Bhutto, “Adolescence and Academic Well-being: Parents, Teachers, and Students’ Perceptions,” Article Journal of Education and Educational Development, vol. 9, no. 1, pp. 27–47, 2022, doi: 10.22555/joeed.v9i1.475. 460 2.A. Serenko, O. Turel, and H. Bohonis, “The impact of social networking sites use on health-related outcomes among UK adolescents,” Computers in Human Behavior Reports, vol. 3, p. 100058, Jan. 2021, doi: 10.1016/J.CHBR.2021.100058.
  2. 3.L. Wadolowska, J. Kowalkowska, M. Lonnie, J. Czarnocinska, M. Jezewska-Zychowicz, and E. Babicz-Zielinska, “Associations between physical activity patterns and dietary patterns in a representative sample of Polish girls aged 13-21 years: A cross-sectional study (GEBaHealth Project),” BMC Public Health, vol. 16, no. 1, pp. 1–14, Aug. 2016, doi: 10.1186/S12889-016-3367-4/TABLES/5.
  3. 4.K. Best, K. Ball, D. Zarnowiecki, R. Stanley, and J. Dollman, “In Search of Consistent Predictors of Children’s Physical Activity,” Int J Environ Res Public Health, vol. 14, no. 10, Oct. 2017, doi: 10.3390/IJERPH14101258.
  4. 5.M. A. Farooq et al., “Timing of the decline in physical activity in childhood and adolescence: Gateshead Millennium Cohort Study,” Br J Sports Med, vol. 52, no. 15, pp. 1002–1006, Aug. 2018, doi: 10.1136/BJSPORTS-2016-096933.
  5. 6.M. M. Herting and X. Chu, “Exercise, Cognition, and the Adolescent Brain,” Birth Defects Res, vol. 109, no. 20, p. 1672, Dec. 2017, doi: 10.1002/BDR2.1178.
  6. 7.L. Duan et al., “Based on a Decision Tree Model for Exploring the Risk Factors of Smartphone Addiction Among Children and Adolescents in China During the COVID-19 Pandemic,” Front Psychiatry, vol. 12, Jun. 2021, doi: 10.3389/FPSYT.2021.652356.
  7. 8.M. Kaess et al., “Excessive and pathological Internet use – Risk-behavior or psychopathology?,” Addictive Behaviors, vol. 123, p. 107045, Dec. 2021, doi: 10.1016/J.ADDBEH.2021.107045.
  8. 9.H. Sampasa-Kanyinga, J. P. Chaput, and H. A. Hamilton, “Associations between the use of social networking sites and unhealthy eating behaviours and excess body weight in adolescents,” Br J Nutr, vol. 114, no. 11, pp. 1941–1947, Sep. 2015, doi: 10.1017/S0007114515003566.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2024

Kabul Tarihi

15 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Meriç, Ç. S., Yılmaz, H. Ö., Türkkan, T., & Bülbül, K. (2024). İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(3), 452-461. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1495145
AMA
1.Meriç ÇS, Yılmaz HÖ, Türkkan T, Bülbül K. İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. CBU-SBED. 2024;11(3):452-461. doi:10.34087/cbusbed.1495145
Chicago
Meriç, Çağdaş Salih, Hacı Ömer Yılmaz, Tuğba Türkkan, ve Kenan Bülbül. 2024. “İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11 (3): 452-61. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1495145.
EndNote
Meriç ÇS, Yılmaz HÖ, Türkkan T, Bülbül K (01 Eylül 2024) İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11 3 452–461.
IEEE
[1]Ç. S. Meriç, H. Ö. Yılmaz, T. Türkkan, ve K. Bülbül, “İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”, CBU-SBED, c. 11, sy 3, ss. 452–461, Eyl. 2024, doi: 10.34087/cbusbed.1495145.
ISNAD
Meriç, Çağdaş Salih - Yılmaz, Hacı Ömer - Türkkan, Tuğba - Bülbül, Kenan. “İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11/3 (01 Eylül 2024): 452-461. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1495145.
JAMA
1.Meriç ÇS, Yılmaz HÖ, Türkkan T, Bülbül K. İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. CBU-SBED. 2024;11:452–461.
MLA
Meriç, Çağdaş Salih, vd. “İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 11, sy 3, Eylül 2024, ss. 452-61, doi:10.34087/cbusbed.1495145.
Vancouver
1.Çağdaş Salih Meriç, Hacı Ömer Yılmaz, Tuğba Türkkan, Kenan Bülbül. İnternet Bağımlılığının Beslenme Alışkanlıkları ve BKİ/Z-Skor ile İlişkisinin Değerlendirilmesi: Adölesanlar Üzerinde Kesitsel Bir Araştırma. CBU-SBED. 01 Eylül 2024;11(3):452-61. doi:10.34087/cbusbed.1495145

Cited By