Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde Çalışan Hemşirelerin Psikososyal Bakım Yetkinliği ile Yaşam Sonu Bakım Tutumu ve Davranışları Arasındaki İlişki

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 4, 466 - 473, 31.12.2025

Erhan Elmaoğlu , Adnan Batuhan Coşkun , Selda Yüzer Alsaç

https://doi.org/10.34087/cbusbed.1559208

Öz

Öz
Amaç: Bu araştırma, çocuk yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin psikososyal bakım yetkinliği ile yaşam sonu bakım tutumu ve davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki araştırmanın örneklemini 191 hemşire oluşturdu. Veriler, “Bilgi Formu” ve “Psikososyal Bakım Yetkinliği Öz Değerlendirme Ölçeği” ve “Yoğun Bakım Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranışları Ölçeği” kullanılarak Google form aracılığı ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde standart sapma, ortalama, minimum, maksimum, bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve pearson korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan hemşirelerin %80,6’sının kadın, %89,0’nun lisans mezunu ve yaş ortalamasının 31,95±6,81 olduğu belirlendi. Çocuk yoğun bakım ünitesinde çalışma yılı ortalamasının 5,29±4,38 ve nöbette bakılan hasta ortalamasının üç olduğu saptandı. Katılımcıların yoğun bakım hemşireliğinden memnun olma ve çalışmayı isteme durumu ile psikososyal bakım yetkinliği öz değerlendirme toplam puan ve tüm alt boyut puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç: Çalışmada hemşirelerin psikososyal bakım yetkinliğinin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranış düzeyini arttırdığı belirlenmiştir. Çocuklara yönelik kapsamlı psikososyal değerlendirmelerin yapılması, iletişim ve destek sistemlerinin artırılması, yaşam sonu bakıma yönelik farkındalık eğitimlerin yapılması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Çocuk, Hemşire, Psikososyal bakım, Yaşam sonu bakım, Yoğun bakım.
Abstract
Aim: This research was conducted to determine the relationship between psychosocial care competence and end-of-life care attitudes and behaviors of nurses working in the pediatric intensive care unit.
Method: The sample of this descriptive and cross-sectional study consisted of 191 nurses. Data were collected via Google form using the "Information Form" and "Psychosocial Care Competency Self-Assessment Scale" and "Intensive Care Nurses' Attitudes and Behaviors Towards End-of-Life Care Scale". Standard deviation, mean, minimum, maximum, t-test in independent groups, one-way analysis of variance (ANOVA) and Pearson correlation analysis were used to evaluate the data.
Results: It was determined that 80.6% of the nurses participating in the study were women, 89.0% had a bachelor's degree and the average age was 31.95±6.81. It was determined that the average number of working years in the pediatric intensive care unit was 5.29±4.38 and the average number of patients on duty was three. It was determined that there was a statistically significant relationship between the participants' satisfaction with intensive care nursing and their willingness to work and the psychosocial care competence self-assessment total score and the average score of all subscales (p<0.05).
Conclusion: In the study, it was determined that nurses' psychosocial care competence increased their attitude and behavior level towards end-of-life care. It is recommended to conduct comprehensive psychosocial evaluations for children, increase communication and support systems, and provide awareness training on end-of-life care.

Keywords: Child, End-of-life care, Intensive care, Nurse, Psychosocial care.

Anahtar Kelimeler

Çocuk , Hemşire , Psikososyal bakım , Yaşam sonu bakım , Yoğun bakım.

The Relationship Between Psychosocial Care Competence and End-of-Life Care Attitudes and Behaviors of Nurses Working in the Pediatric Intensive Care Unit

Öz

Öz
Amaç: Bu araştırma, çocuk yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin psikososyal bakım yetkinliği ile yaşam sonu bakım tutumu ve davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki araştırmanın örneklemini 191 hemşire oluşturdu. Veriler, “Bilgi Formu” ve “Psikososyal Bakım Yetkinliği Öz Değerlendirme Ölçeği” ve “Yoğun Bakım Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranışları Ölçeği” kullanılarak Google form aracılığı ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde standart sapma, ortalama, minimum, maksimum, bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve pearson korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya katılan hemşirelerin %80,6’sının kadın, %89,0’nun lisans mezunu ve yaş ortalamasının 31,95±6,81 olduğu belirlendi. Çocuk yoğun bakım ünitesinde çalışma yılı ortalamasının 5,29±4,38 ve nöbette bakılan hasta ortalamasının üç olduğu saptandı. Katılımcıların yoğun bakım hemşireliğinden memnun olma ve çalışmayı isteme durumu ile psikososyal bakım yetkinliği öz değerlendirme toplam puan ve tüm alt boyut puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç: Çalışmada hemşirelerin psikososyal bakım yetkinliğinin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranış düzeyini arttırdığı belirlenmiştir. Çocuklara yönelik kapsamlı psikososyal değerlendirmelerin yapılması, iletişim ve destek sistemlerinin artırılması, yaşam sonu bakıma yönelik farkındalık eğitimlerin yapılması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Çocuk, Hemşire, Psikososyal bakım, Yaşam sonu bakım, Yoğun bakım.
Abstract
Aim: This research was conducted to determine the relationship between psychosocial care competence and end-of-life care attitudes and behaviors of nurses working in the pediatric intensive care unit.
Method: The sample of this descriptive and cross-sectional study consisted of 191 nurses. Data were collected via Google form using the "Information Form" and "Psychosocial Care Competency Self-Assessment Scale" and "Intensive Care Nurses' Attitudes and Behaviors Towards End-of-Life Care Scale". Standard deviation, mean, minimum, maximum, t-test in independent groups, one-way analysis of variance (ANOVA) and Pearson correlation analysis were used to evaluate the data.
Results: It was determined that 80.6% of the nurses participating in the study were women, 89.0% had a bachelor's degree and the average age was 31.95±6.81. It was determined that the average number of working years in the pediatric intensive care unit was 5.29±4.38 and the average number of patients on duty was three. It was determined that there was a statistically significant relationship between the participants' satisfaction with intensive care nursing and their willingness to work and the psychosocial care competence self-assessment total score and the average score of all subscales (p<0.05).
Conclusion: In the study, it was determined that nurses' psychosocial care competence increased their attitude and behavior level towards end-of-life care. It is recommended to conduct comprehensive psychosocial evaluations for children, increase communication and support systems, and provide awareness training on end-of-life care.

Keywords: Child, End-of-life care, Intensive care, Nurse, Psychosocial care.

Anahtar Kelimeler

Child , End-of-life care , Intensive care , Nurse , Psychosocial care.

Kaynakça

• 1. Kılıç, F.Z., Çoban. Y, Davutoğlu, M, Dalkıran T. Çocuk yoğun bakım ünitesinde izlenen hastaların geriye dönük analizi ve mortaliteyi etkileyen faktörlerin incelenmesi. Çocuk Acil ve Yoğun Bakım Dergisi,2016, 3(3), 140-5.
• 2. Zeng, X, Yu, G, Lu, Y, Tan, L, Wu X, Shi S, et al., PIC, a paediatric-specific intensive care database. Scientific data, 2020, 7(1), 14.
• 3. Havan, M, Özcan, S, Perk, O, Gün, E, Kendirli, T. Çocuk yoğun bakımda izlenen hastaların değerlendirilmesi ve mortaliteyi etkileyen faktörler. Çocuk Acil ve Yoğun Bakım Dergisi, 2021, 8(2), 93-100.
• 4. Konca, Ç, Tekin, M, Karakoç, F, Turgut, M. Çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan 770 hastanın değerlendirilmesi:Tek merkez deneyimi. Journal of Pediatric Disease/Cocuk Hastaliklari Dergisi, 2015, 9(2), 90-5.
• 5. Dixon, M, Crawford, D, Güdücü Tüfekçi, F, Kardaş Özdemir, F, Küçük Alemdar, D. çev. ed. Pediatrik yoğun bakım hemşireliği. 1.Basım, Nobel Akademik Yayıncılık; 2022.
• 6. Gorman, L.M, Sultan, D. Psikososyal hemşirelik-Genel hasta bakımı için. (Öz F, Demiralp M, çev. ed.) Ankara: Akademisyen Kitapevi; 2014.
• 7. Kocaman, N. Hastaların Psikososyal Tepkilerini Etkileyen Faktörler. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2008, 11(1),101-12
• 8. Townsend, M.C,. Essentials of Psychiatric Mental Health Nursing. Concepts of Care in Evidence-Baced Practice. 6 th ed. Davis Company; 2014.
• 9. Arslan, Y, Yazici, G. Yoğun bakım hemşirelerinin psikososyal bakım yaklaşımı ve konsültasyon liyezon psikiyatri hemşireliğinin rolü. Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi,2021, 2(2), 29-35.
• 10. Senthil K, Serwint, J.R, Dawood F.S. Patient end-of-life experiences for pediatric trainees: spanning the educational continuum. Clinical Pediatrics. 2016,55(9),811-818.
• 11. Yorulmaz DS, Karadeniz H. Terminal dönem ve iyi ölüm sürecinde hemşirelik bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 2020, 24(2), 134-8.
• 12. Taşdelen, Y, Kürtüncü, M. Çocuklarda yaşam sonu bakım ve iyi ölüm kavramı. Batı Karadeniz Tıp Dergisi 2022, 6(1), 1-8.
• 13. Avşar, P. Hemşirelik teorileri ve modelleri. In:Karadağ A, Çalışkan N, Baykara ZG, editors. 1. Baskı. Akademi Basın ve Yayıncılık; 2017. p. 146-64.
• 14. Yavuz, G.A, Kilikçier, Ş.S. Yoğun bakım hemşirelerinin yaşam sonu bakıma yönelik algıladıkları engellerin ve destekleyici davranışların belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2023, 10(3), 237-45.
• 15. Karataş, H, Kelleci, M. Psikososyal bakım yetkinliği öz değerlendirme ölçeği’nin geliştirilmesi geçerlik ve güvenirlik çalışması. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2021, 12(3), 263-71.
• 16. Zomorodi, M, Lynn, M.R. Instrument development measuring critical care nurses’ attitudes and behaviors with end-of-life care. Nursing research. 2010, 59(4), 234-240.
• 17. TYBHD, Türk Yoğun Bakım Hemşireleri Derneği. 2. https://tybhd.org.tr/duyurular/yogun-bakim-servislerinin-asgari-donanim-personel-ve-hizmet-standartlari/,2020 3. (accessed 09.02.2025).
• 18. Aydın, L.Z., Turan, M, Turan, E. Pediatri yoğun bakımda çalışan hemşirelerin dikkat düzeyleri ve etkileyen faktörler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2022, 5(2), 200-207.
• 19. Demir, H, Dinç, S. Evaluation of the relationship between communication skills and psychosocial care skills of nurses. Journal of Nursology, 2024,27(3), 195-201.
• 20. Saygın Şahin, B, Kutlu, F.Y. Psychosocial caregiving status and proficiency of ıntensive care nurses: a descriptive and correlational study. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 2024, 16(2),534-543.
• 4. 21.Tektas, P, Kacmaz, E.D., Bingol, U. Determination of nurse's psychosocial care proficiency. Progress in Health Sciences, 2023,13(1),69-75.
• 5. 22.Cengiz, Z, Yıldırım, H, Kömürkara, S. Hemşirelerde kendini gerçekleştirme, palyatif bakıma yönelik tutum ve davranışları nasıl etkiler? İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 2020, 8(3), 578-89.
• 6. 23.Rubic, F, Curkovic, M, Brajkovic, L, Nevajdic, B, Novak, M, Filipovic-Grcic, B, et al., End-of-life decision-making in pediatric and neonatal ıntensive care units in croatia-A Focus Group Study among Nurses and Physicians. Medicina, 2022, 58(2), 250.
• 7. 24.Seino, Y, Kurosawa, H, Shiima, Y, Niitsu, T. End-of-life care in the pediatric intensive care unit:Survey in Japan. Pediatrics International, 2019, 61(9), 859-64.
• 8. 25. Erzincanlı, S, Kasar, K.S. Hemşirelerin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışlarının klinik karar vermeye etkisi. Turkish Journal of Intensive Care. Turkish Journal of Intensive Care, 2022, 20(4), 230-7.
• 9. 26. Yılmaz, E, Vermişli, S. Yoğun bakımda çalışan hemşirelerin ölüme ve ölmekte olan bireye bakım vermeye ilişkin tutumları. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2015, 2(2), 41-6.
• 10. 27. Akgün Kostak, M, Çeti̇ntaş, İ, Korkmaz, S. Onkolojik sorunu olan çocuk ve ailesinin yas süreci ve psikososyal bakımı: Geleneksel derleme. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 2022, 14(2), 590-7.
• 11. 28. Budak, M.A., Geçkil, E. Kronik hastalığı olan çocukların annelerinin bakım verme yükü ile anksiyete-depresyon düzeyinin belirlenmesi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2020, (3), 391-9. 12.
• 29. Bobillo-Perez, S, Segura, S, Girona-Alarcon, M, Felipe, A, Balaguer M, Hernandez-Platero L, et al., End-of-life care in a pediatric intensive care unit: The impact of the development of a palliative care unit. BMC Palliative Care, 2020, 19(1), 74.13.
• 30. Giannini, A, Messeri, A, Aprile, A, Casalone, C, Jankovic, M, Scarani, R, et al., End-of-life decisions in pediatric intensive care. Recommendations of the Italian Society of Neonatal and Pediatric Anesthesia and Intensive Care (SARNePI). Pediatric Anesthesia, 2008, 18(11), 1089-95. 14.
• 31. Sousa, I.T e, Cruz, C.T, Soares, L.C da C, van Leeuwen, G, Garros, D. End-of-life care in Brazilian Pediatric Intensive Care Units. Jornal de Pediatria 2023, 99, 341-7.