Kronik Hastalığı Olan Çocuğun Ebeveynlerinin Kabul / Red Durumlarının Çocuğun Umut Düzeyine Etkisi

Öz

Öz Giriş ve Amaç: Bu araştırmanın amacı kronik hastalığı olan çocukların duygusal, davranışsal sorunlarının umuda etkisini belirlemek ve ebeveynin kabul/red durumunun çocuğun sorunlarına ve umuda etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini bir ilkokuldaki çocuklar ve ebeveynleri (n=115) oluşturmaktadır. Veriler “Çocuklarda Umut Ölçeği”, “Yetişkin Ebeveyn Kabul/Red Ölçeği”, “Güçler ve Güçlükler Anketi” ve “Kişisel Bilgi Formu” kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Yetişkin ebeveyn kabul/red puanları ile çocukların umut, güçler ve güçlükler anketi puanları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur(p>.05). Anne ile baba kabul/red puanları arasında çok yüksek düzeyde, pozitif yönde, anlamlı ilişki bulunmuştur (p<.01). Ebeveynlerin kronik hastalığına göre çocukların umut, amaca güdülenme ve amaca ulaşma yolları puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<.05). Ebeveynlerin yaş, kronik hastalık, çocuk cinsiyeti ve doğum sırasına göre çocukların güçler ve güçlükler puanları arasında da anlamlı fark elde edilmiştir(p<.05). Sonuç: Ebeveyn kabul/red durumunun ve çocukların güçlük düzeyinin umuda etkisinin olmadığı, kronik hastalık durumunun, umudu, ebeveynlerin yaşının çocuklarının davranış ve akran sorunları puanlarını etkilediği bulundu. Anahtar kelimeler: Kronik hastalığı olan çocuk, Ebeveyn kabul/red, Umut

Anahtar Kelimeler

• kronik hastalığı olan çocuk
• ebeveyn kabul/red
• umut

THE EFFECT OF PARENTS' ACCEPTANCE / REJECTION SITUATIONS OF A CHILD WITH A CHRONIC DISEASE ON THE CHILD'S HOPE LEVEL

Öz

Abstract Aim; To determine the effect of emotional and behavioral problems of children with chronic diseases on hope and to determine the effect of the parent's acceptance/rejection status on the child's problems and hope. Method; Relational research method was used in the study. The sample of the research consists of children and their parents(n=115) in a primary school.Data were collected using the "Hope Scale in Children", "Adult Parent Acceptance/Rejection Scale", "Strengths and Difficulties Survey" and "Personal Information Form". Results; A significant relationship was found between adult parental acceptance/rejection scores and children's hope, strengths and difficulties survey scores(p>.05).A very high, positive, significant relationship was found between mother and father acceptance/rejection scores(p<.01).A significant difference was found between children's hope, goal motivation and ways to achieve goals scores according to the parents' chronic disease(p<.05).A significant difference was also found between children's strengths and difficulties scores according to parents' age, chronic disease, child gender and birth order(p<.05). Conclusion; It was found that parental acceptance/rejection status and children's difficulty level had no effect on hope, but chronic disease status, hope, and parents age affected their children's behavior and peer problem scores. Keywords: Child with chronic disease, Parental acceptance/rejection, Hope

Anahtar Kelimeler

• child with chronic disease
• parental acceptance/rejection
• hope

Kaynakça

1. Cardoso Vaz, J., Marten Milbrath, V., Bärtschi Gabatz, RI, Reis Krug, F., Hirschmann, B. ve Morais de Oliveira, M. Kronik hastalıklı çocukların ailelerinin bakımı. Hemşirelik UFPE Dergisi/Revista de Enfermagem UFPE. 2018:12 (5).
2. 2. Törüner,. EK., Büyükgönenç, L. Çocuk Sağlığı: Temel Hemşirelik Yaklaşımları (1. Baskı). Nobel Tıp Kitapevi; 2017.
3. 3. Devlet İstatistik Enstitüsü. Türkiye özürlüler araştırması. Ankara. 2002.
4. 4. O'Connor, M., Rosema, S., Quach, J., Kvalsvig, A., & Goldfeld, S. Ortaya çıkan özel sağlık bakımı gereksinimlerine ilişkin ebeveyn ve öğretmen algıları. Pediatri ve Çocuk Sağlığı Dergisi. 2016:52 (10), 950-956.
5. 5. Akkuş, S. Y. Kronik olan puanların değerlendirilmesi ve yaşam kalitelerinin incelenmesi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi. 2018:1-7.
6. 6. Rohner, R. P. They Love Me, They Love Me Not: A Worldwide Study of the Effects of Parental Acceptance and Recetion. New Haven, CT: HRAF Press.1976.
7. 7. Öngider, N. Boşanmış ve evli ailelerden gelen çocukların algıladıkları ebeveyn kabul-red düzeyleri ile psikolojik uyum düzeylerinin karşılaştırılması. Klinik Psikiyatri.2013: 16, 164-174.
8. 8. McCoy, H. Bowen, E. A. Hope in the Social Environment: Factors Affecting Future Aspirations and School Self-Efficacy for Youth in Urban Environments. Child and Adolescent Social Work Journal. 2015: 32(2):131-141.

9. 9. Ghazavi, Z., Khaledi-Sardashti, F., Kajbaf, M. B., Esmaielzadeh, M. Effect of hope therapy on the hope of diabetic patients. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research. 2015:20(1): 75-80.
10. 10. Rahimipour, M. Shahgholian, N. Yazdani, M. Effect of hope therapy on depression, anxiety, and stress among the patients undergoing hemodialysis. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research. 2015:20(6): 694-699.
11. 11. Nehir, S., Tavşanli, N. G., Özdemir, Ç., & Akyol, T. A determination of hopelessness and the perception of illness in cancer. OMEGA-Journal of Death and Dying. 2019:79(2), 115-131.
12. 12. Cuğ, F. D. Çocukları Kanser Olan Ebeveynlerin Tedavi Sürecindeki Psikolojik İhtiyaçları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2021:13(Suppl. 1), 324-336.
13. 13. Nehir, S., Tavşanli, N. G., Özdemir, Ç., & Akyol, T. A determination of hopelessness and the perception of illness in cancer. OMEGA-Journal of Death and Dying. 2019: 79(2), 115-131.
14. 14. Yılmaz, F. T., Sert, H., Kumsar, A. K., Aygin, D., Sipahi, S., & Genç, A. B. Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların umut düzeyleri, semptom kontrolü ve tedaviye uyumlarının değerlendirilmesi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi.2020: 1, 35-43.
15. 15. Fraenkel, J. R., & Wallen, Norman E. How to design and evaluate research in education (Seventh ed.). New York: McGraw-Hill.2009.
16. 16. Monetle, D.R., Sullivan, J.T., DeJong C.R. Applied Social Research. New York: Harcourt Broce Jovanovich, Inc. 1990.
17. 17. Ding, L., Velicer, W., Harlow, L. Effect of estimation methods, number of indicators per factor and improper solutions on structural equation modeling fit indices. Structural Equation Modeling.1995: 2, 119-143.
18. 18. Snyder, C. R., Hoza, B., Pelham, W. E., Rapoff, M. Ware, L., Danovsky, M., & et al. The development and validation of the Children’s Hope Scale. Journal of Pediatric Psychology. 1997:22(3), 399-421.
19. 19. Atik, G., & Kemer, G. Çocuklarda Umut Ölçeği'nin psikometrik özellikleri: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online.2009: 8(2), 379-390.
20. 20. Rohner, R. Parental acceptance-rejection questionnaire (PARQ): Test manual. In Rohner RP, Khaleque A (editors). Handbook for The Study of Parental Acceptance and Rejection. Storrs, CT: Rohner Research Publications. 2005.
21. 21. Dedeler, M., Akün, E., ve Durak-Batıgün, A. Yetişkin ebeveyn kabul-red ölçeği-kısa form’un uyarlama çalışması. Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences.2017: 30(3): 181-193.
22. 22. Goodman, R. The Strengths and Difficulties Questionnaire: A research note. J Child Psychol Psychiatry. 1997:38:581-586.
23. 23. Güvenir, T., Özbek, A., Baykara, B., Arkar, H., Şentürk, B., & İncekaş, S. Güçler ve güçlükler anketi'nin (gga) Türkçe uyarlamasinin psikometrik özellikleri. Turkish Journal of Child and Adolescent Mental Health. 2008:15, 65-74.
24. 24. Tabachnick, B.G., Fidell, L.S. Using Multivariate Statistics. Boston: Pearson. 2013.
25. 25. Baykul, Y. (2010). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Pegem Akademi Yayıncılık.
26. 26. Yeşil, R., Şahan, E., & Aslanderen, M. Ebeveynin çocuk eğitimi konusundaki yeterliklerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 2018: 19(3), 1828-1849.
27. 27. Ulukan, M. Ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonları ve sürekli umut düzeylerinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi.2020: 3(1), 202-218.
28. 28. Alisinanoğlu, F. Çocukların Denetim Odağı ile Algıladıkları Anne Tutumları Arasındaki ilişkinin incelenmesi (Çocukların Denetim Odağı ile Anne Tutumları), Türk Eğitim Bilimleri Dergisi,2003;1(1), 97-107.
29. 29. Çöp, E., Dinç, G. Ş., & Kültür, S. Kronik Hastalığı Olan Çocukların Annelerinde Baş Etme Becerilerinin Psikiyatrik Belirtiler ile İlişkisi: Bir Ön Çalışma. Journal of Pediatric Disease/Cocuk Hastaliklari Dergisi. 2016:10(3).
30. 30. Nacak, M., Yağmurlu, B., Durgel, E. ve van, d. V. Metropol ve Anadolu'da ebeveynlik: Biliş ve davranışlarda şehrin ve eğitim düzeyinin rolü/Parenting in metropole and anatolia samples: The role of residence and education in beliefs and behaviors. Türk Psikoloji Dergisi, 2011: 26(67), 85-104.
31. 31. Gülay, H. Comparıng acceptance and rejectıon levels of mentally handıcapped chıldren’s parents and normally developed chıldren’s parents. Education Sciences.2010: 5(3), 742-750.
32. 32. Holik, D., Kribl, M., Milostić-Srb, A. i Nujić, D. Osijek Bölgesinde Güçlü Yönler ve Zorluklar Anketi (SDQ) Kullanılarak Gençlerde Ruh Sağlığı Sorunlarının Epidemiyolojisi, Psikiyatri Araştırmaları Arşivi.2021: 57 (1), 61-68.
33. 33. Vugteveen, J., de Bildt, A., Hartman, CA ve diğerleri. Kendinin ve ebeveynlerin değerlendirdiği SDQ puan profilinin birleşimi, bakım kullanımını ve psikiyatrik tanıları öngörür. Eur Çocuk Ergen Psikiyatrisi.2021: 30, 1983–1994.
34. 34. Dahlberg, A., Ghaderi, A., Sarkadi, A. ve diğerleri. Babaların ve Okul Öncesi Öğretmenlerinin Elinde SDQ - 3-5 Yaşındaki Çocuklardan Oluşan Klinik Olmayan Bir Örneklemde Psikometrik Özellikler. Çocuk Psikiyatrisi Hum Dev.2019: 50, 132–141.
35. 35. Visser, A., Huizinga, G. A., Hoekstra, H. J. et. al. Emotional and behavioural functioning of children of a parent diagnosed with cancer: a cross-informant perspective. Psycho-oncology.2005: 14: 746-758.
36. 36. Pallant, J. SPSS Survival Manual: A Step by Step Guide to Data Analysis Using SPSS for Windows (Version 12) 2nd ed. New York: Open University Press. 2007.