TR
EN
Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi
Öz
ÖZ
Giriş ve Amaç: Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde başlayan SARS-CoV2 tip COVİD-19 hastalığı kısa sürede bütün dünyaya yayılıp pandemi halini almıştır. COVID-19 hastalığı vasküler yapıları etkileyerek damar tıkanıklığına bağlı gelişen miyokard enfarktüsü, iskemik serebrovasküler hastalık (SVH), venöz dolaşım bozukluğu gibi hastalıklara yol açmaktadır. Amacımız acil servise başvuran non-travmatik SVH tanılı hastaların COVID-19 hastalığı ile ilişkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntemler: Retrospektif olarak yapılan çalışmaya pandemi öncesi 10 Mart 2019 – 10 Mart 2020 tarihleri arasında, pandemi döneminde de 11 Mart 2020 - 11 Mart 2021 tarihleri arasında başvuran, görüntüleme ile SVH tanısı koyulan ya da klinik olarak geçici iskemik atak (GİA) düşünülen 18 yaş üstü erişkin hastalar dahil edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 435 olgunun 211’i (%48,51) pandemi öncesi, 224’ü (%51,49) ise pandemi döneminde olup her iki dönemde de erkek cinsiyet hakimiyeti vardır. Pandemi öncesi 211 olgunun 174’ü (%82,5), pandemi dönemi ise 224 olgunun 186’sı (%83) iskemik SVH tanısı almıştır.
Sonuç: COVID-19 hastalığının özellikle kronik hastalığı olanlarda vasküler yapıları etkileyerek hiperkoagülopatiye yol açtığı buna bağlı olarak içinde SVH’ın da olduğu çeşitli hastalıklara neden olduğu tespit edilmiştir. COVID-19 hastalığı ile SVH arasındaki ilişkinin bilinmesi ve oluş mekanizmalarının araştırılması; bu hastalara erken tanı konulması ve hastalık ortaya çıkmadan gerekli önlemler (antikoagülan vb.) alınmasıyla COVID-19 hastalarında morbidite ve mortalitenin azaltılması adına önemli olabilir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, stroke, serebrovasküler hastalık, pandemi
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. de Wilde AH, Snijder EJ, ve ark. Host Factors in Coronavirus Replication. Curr Top Microbiol Immunol. 2018;419:1-42
- 2. World Health Organization 2020; https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 Reached on 06.12.2022.
- 3. Pelisek, J., Reutersberg, B., ve ark. (2022). Vascular dysfunction in COVID-19 patients: update on SARS-CoV-2 infection of endothelial cells and the role of long non-coding RNAs. Clinical Science, 136(21), 1571-1590.
- 4. Payus, AO., Lin, CLS., ve ark. (2020). SARS-CoV-2 infection of the nervous system: A review of the literature on neurological involvement in novel coronavirus disease-(COVID-19). Bosnian journal of basic medical sciences, 20(3), 283.
- 5. Markus, H. S., & Brainin, M. (2020). COVID-19 and stroke—A global World Stroke Organization perspective. International journal of stroke, 15(4), 361-364.
- 6. Oğuzhan Çoban EE. BEYİN DAMAR HASTALIKLARINDA TANIMLAR, SINIFLAMA, EPİDEMİYOLOJİ VE RİSK FAKTÖRLERİ. In: A. Emre Öge BB, Başar Bilgiç (eds). İTF Nöroloji, e-kitap2019.
- 7. Owolabi, MO., Thrift, AG., ve ark. (2022). Primary stroke prevention worldwide: translating evidence into action. The Lancet Public Health, 7(1), e74-e85.
- 8. https://covid19.who.int/ access:21.03.2023
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bulaşıcı Hastalıklar, Nöroloji ve Nöromüsküler Hastalıklar
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
20 Şubat 2025
Kabul Tarihi
25 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2
APA
Demirbaş, H., Sağlam Gürmen, E., Demir, B., & Yorgancıoğlu, M. (2025). Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(2), 289-295. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1643518
AMA
1.Demirbaş H, Sağlam Gürmen E, Demir B, Yorgancıoğlu M. Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi. CBU-SBED. 2025;12(2):289-295. doi:10.34087/cbusbed.1643518
Chicago
Demirbaş, Hasan, Ekim Sağlam Gürmen, Bülent Demir, ve Mustafa Yorgancıoğlu. 2025. “Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12 (2): 289-95. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1643518.
EndNote
Demirbaş H, Sağlam Gürmen E, Demir B, Yorgancıoğlu M (01 Haziran 2025) Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12 2 289–295.
IEEE
[1]H. Demirbaş, E. Sağlam Gürmen, B. Demir, ve M. Yorgancıoğlu, “Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi”, CBU-SBED, c. 12, sy 2, ss. 289–295, Haz. 2025, doi: 10.34087/cbusbed.1643518.
ISNAD
Demirbaş, Hasan - Sağlam Gürmen, Ekim - Demir, Bülent - Yorgancıoğlu, Mustafa. “Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12/2 (01 Haziran 2025): 289-295. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1643518.
JAMA
1.Demirbaş H, Sağlam Gürmen E, Demir B, Yorgancıoğlu M. Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi. CBU-SBED. 2025;12:289–295.
MLA
Demirbaş, Hasan, vd. “Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy 2, Haziran 2025, ss. 289-95, doi:10.34087/cbusbed.1643518.
Vancouver
1.Hasan Demirbaş, Ekim Sağlam Gürmen, Bülent Demir, Mustafa Yorgancıoğlu. Covid-19 Pandemisinin Serebrovasküler Hastalıklara Etkisi. CBU-SBED. 01 Haziran 2025;12(2):289-95. doi:10.34087/cbusbed.1643518