EBEVEYNLERİN DUYGU SOSYALLEŞTİRME YAKLAŞIMLARI İLE 3-6 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARIN BENLİK ALGISI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışma ile anne ve babaların duygu sosyalleştirme yaklaşımları ile 3-6 yaş grubu çocukların benlik algısı arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın katılımcılarını 2020-2021 eğitim öğretim yılında okul öncesi eğitim kurumuna devam etmekte olan 3-6 yaş grubu çocuklar (52’si kız, 65’i erkek) ile bu çocukların anne ve babaları oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak “Demografik Bilgi Formu” ile “Çocuğun Olumsuz Duygularıyla Başetme Ölçeği” ve “Demoulin Benlik Algısı Testi” kullanılmıştır. Araştırmada anne ve babaların duygu sosyalleştirme yaklaşımlarının çocukların genel benlik algısı ile ilişkili olmadığı belirlenmekle birlikte yüksek benlik algısı düzeyindeki çocukların annelerinin duygu ifadesini kolaylaştıran ve probleme odaklı tepkilerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırmada anne ve babaların eğitim düzeyi düştükçe çocukların olumsuz duygularına verdikleri olumsuz tepkilerin (küçümseyici tepkiler) arttığı ortaya konmuştur. Araştırmada dikkat çekici bir bulgu olarak babanın eğitim düzeyi düştükçe ailelerdeki annelerin çocuklarının olumsuz duygularına verdiği küçümseyici tepkilerin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak babanın çocuğuna vakit ayırdığı ve çocukla paylaşımda bulunduğu ailelerdeki annelerin çocukların olumsuz duygularına yönelik küçümseyici ve cezalandırıcı tepkilerinin daha az olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulguları ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılarak yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

• Duygu sosyalleştirme
• Benlik algısı
• Erken çocukluk

Examining The Relationship Between Parents' Emotional Socialization Approaches and Self-Concept Of Children 3-6 Years Old

Abstract

This study aimed to examine the relationship between emotional socialization methods of mothers and fathers and the self-concept of children aged 3-6 from the perspective of various variables. The research is in the relational scanning model. The studies of the research consist of children in the 3-6 age group (52 girls, 65 boys) who are attending a pre-school education institution in the 2020-2021 academic year and the mothers and fathers of these children. "Demographic Information Form", "Child's Coping with Negative Emotions Scale" and "Demoulin Self-Concept Test" were used as data collection tools in the study. Although it was determined in the study that mothers' and fathers' emotional socialization approaches could not be extended to children's general self-perception, it was determined that mothers of children with high levels of self-perception had higher levels of emotion-facilitating and problem-focused reactions. In addition, the study revealed that as the education level of parents deteriorates, negative reactions (condescending reactions) that lead to worsening situations increase. A striking finding in the research was that as the education level of the father decreases, condescending reactions to the negative attitudes of mothers in families increase. Finally, it was determined that mothers in families where the father spends time having fun and shares with the child have less condescending and punitive reactions to negative situations. The literature framework regarding the research findings was discussed, interpreted and suggestions were made.

Keywords

• Emotion socialization
• Self-concept
• Early childhood

References

1. Aktan, G. (2023). Anne babaların çocukların duygularına yönelik inanışları ve duygu sosyalleştirme tepkileri ile çocukların sosyal duygusal iyi oluş ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Aksaray Üniversitesi.
2. Akşin Yavuz, E., Güven, G., Bayındır, D., Sezer, T., & Yılmaz, E. (2016). Annelerin çocuğunu kabul düzeyi ile çocukların benlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 1065-1081.
3. Allport, B. S., Johnson, S., Aqil, A., Labrique, A. B., Nelson, T., KC, A., Carabas, Y., & Marcell, A. V. (2018). Promoting father involvement for child and family health. Acad Pediatr, 18(7), 746-753. https://doi: 10.1016/j.acap.2018.03.011
4. Arslan, A. (2022). Erken çocukluk döneminde çocuğun gelişiminin desteklenmesinde aile. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1676 – 1684.
5. Ata, S., & Yağan Güder, S. (2020) Parents’ attachment to their children and their level of interest in them in predicting children’s self-concepts. Early Child Development and Care, 190(2), 161-174. https://doi.org/10.1080/03004430.2018.1461092
6. Aydoğdu, F., Gürsoy, F., & Aral, N. (2021). An investigation into the relationship between self-perception and sexual development in children attending preschool education. European Early Childhood Education Research Journal, 29(6), 828-841. https://doi.org/10.1080/1350293X.2021.1968466
7. Altan-Aytun, Ö., Yağmurlu, B., & Yavuz, H. M. (2013). Turkish mothers’ coping with children’s negative emotions: A brief report. Journal of Child and Family Studies, 22(3), 437–443. https://doi.org/10.1007/s10826-012-9597-x
8. Bailes, L. G., Ennis, G., Lempres, S. M., Cole, D. A., & Humphreys, K. L. (2023) Parents’ emotion socialization behaviors in response to preschool-aged children’s justified and unjustified negative emotions. Plos One, 18(4), 1-16. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0283689

9. Bear, G. G., Manning, M. A., & Izard, C. E. (2003). Responsible behavior: The importance of social cognition and emotion. School Psychology Quarterly, 18(2), 140-157.
10. Berk, L. (2013). Çocuk gelişimi (A. Dönmez, Çev.). İmge Kitabevi.
11. Bernier, A., Cyr, C., Gagné, C. M., & Tarabulsy, C. M. (2023) Parent–child interactions as predictors of coparenting: A longitudinal study of family subsystems. Journal of Family Studies, 29(1), 239-254. https://doi.org/10.1080/13229400.2021.1908909
12. Büyükbiçer, E. (2019). Okul öncesi dönem çocukların duygusal zeka düzeyleri ile annelerinin duygu sosyalleştirme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
13. Cabrera, N. J., Volling, B. L., & Barr, R. (2018). Fathers are parents, too! Widening the lens on parenting for children's development. Child Development Perspectives, 12(3), 152-157. https://doi.org/10.1111/cdep.12275
14. Chacko, A., Fabiano, G. A., Doctoroff, G. L., & Forston, B. (2018). Engaging fathers in effective parenting for preschool children using shared book reading: A randomized controlled trial. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 47(1), 79–93. https://doi: 10.1080/15374416.2016.1266648
15. Cindioğlu, M. D. (2015). 3-6 Yaş arası çocuğu olan depresyonlu ve depresyonu olmayan annelerin ebeveynlik öz yeterliliği çocuk mizaç algısı ve duygu sosyalleştirme tepkilerinin karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
16. Demoulin, D. F. (1999). Apersonalized development of self-concept for beginning readers. Education,120(1), 14-26.
17. Demoulin, D. F. (2000). I like me! Enhancing self concept in kindergarten-age children through active school/business partnerships. NASP Communiqué, 27(8), 141-146.
18. Denham, S. A. (2018). Implications of Carolyn Saarni’s work for preschoolers’ emotional competence. European Journal of Developmental Psychology, 15(6), 643-657. https://doi.org/10.1080/17405629.2018.1479250
19. Eisenberg, N., Cumberland, A., & Spinrad, T. L. (1998). Parental socialization of emotion. Psychol Inq, 9(4), 241–273. https://doi.org/10.1207/s15327965pli0904_1
20. Fabes, R. A., Eisenberg, N., & Bernzweig, J. (1990). Coping with childrens’s negative emotions scale (CCNES): Description and scoring. Arizona State University, 10.
21. Fabes, R., Poulin, R. E., Eisenberg, N., & Madden-Derdich, D. A. (2002). The coping with children's negative emotions scale (CCNES): Psychometric properties and relations with children's emotional competence. Marriage and Family Review, 34(3-4), 285-310. https://doi.org/10.1300/J002v34n03_05
22. Garner, P. W., & Estep, K. M. (2001). Emotional competence, emotion socialization, and young children’s peer related social competence. Early Education and Development, 12(1), 29-48. https://doi.org/10.1207/s15566935eed1201_3
23. Gottman, J. M., Katz, L. F., & Hooven, C. (1997). Meta-emotion: How families communicate emotionally. Lawrence Erlbaum Associates.
24. Güven, E., & Erden, G. (2017). Duygu sosyalleştirmenin çocuklarda gözlenen davranış sorunlarına katkısı. Türk Psikoloji Dergisi, 32(79), 18–32.
25. Harter, S. (1999). The construction of the self. The Guilford Press.
26. Havighurst, S. S., Wilson, K. R., Harley, A. E., Kehoe, C., Efron, D., & Prior, M. R. (2013). “Tuning into kids”: Reducing young children’s behavior problems using an emotion coaching parenting program. Child Psychiatry Hum. Dev., 44(2), 247–264. https://doi.org/10.1007/s10578-012-03221
27. Hogg, M. A., & Vaughan, G. M. (2007). Sosyal psikoloji (İ. Yıldız & A. Gelmez, Çev.). Ütopya Yayınları.
28. Hoskovcova, H. S. (2006). Self efficacy in preschool children. Studia Psychologica, 48(2), 175-182.
29. İnce, S., & Ersay, E. (2022). Okul öncesi dönem çocuğuna sahip anne ve babaların duygu sosyalleştirme davranışlarının incelenmesi. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 3(5), 1-17. https://doi.org/10.51503/gpd.1067801
30. İyi, İ. T., & Çoban, E. A. (2019). Ebeveynlerin duygu sosyalleştirme stratejileri ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişki. Başkent University Journal of Education, 6(2), 155-166.
31. Israel, G. D. (1992). Determining sample size: University of Florida cooperative extension service. Institute of Food and Agriculture, 1992, 1-5.
32. Kağıtçıbaşı, Ç., & Cemalcılar, Z. (2016). Dünden bugüne insan ve insanlar. Evrim yayınevi.
33. Karaca, N., Uzun, H., & Yasar, M. C. (2019). Türkiye'de erken çocukluk döneminde benlik kavramı ile ilgili yapılmış lisansüstü eğitim tezlerinin incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(30), 79-97. https://doi.org/10.29329/mjer.2019.218.5
34. Kishali, Z., Akduman, G. G., & Sarıbaş, M. Ş. (2022). Annelerin duygu sosyalleştirme davranışları ile okul öncesi dönem çocuklarının kardeş davranışları arasındaki ilişki. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(31), 119-147. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1124756
35. Lewin, K. (2020). A dynamic theory of personality. Anı Yayıncılık.
36. Lodi-Smith, J. (2018). Self-concept clarity development across the lifespan. In J. Lodi-Smith & K. G. DeMarree (Eds), Self-concept clarity: Perspectives on assessment, research, and applications, (pp. 67–84). Springer.
37. Milli Eğitim Bakanlığı. (2020). Uzaktan eğitim sürecinin detayları. https://www.meb.gov.tr/uzaktan-egitim-surecinin-detaylari/haber/21990/tr
38. Milli Eğitim Bakanlığı. (2021). 2020-2021 Eğitim öğretim yılının ikinci dönemi uzaktan ve yüz yüze eğitimle başlıyor. https://www.meb.gov.tr/2020-2021-egitim-ogretim-yilinin-ikinci-donemi-uzaktan-ve-yuz-yuze-egitimle-basliyor/haber/22553/tr
39. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). 2020-2021 Eğitim istatistikleri. https://ankara.meb.gov.tr/www/egitim-istatistikleri/icerik/24
40. Moluz, E. (2022). Okul öncesi eğitimde baba katılımı: Baba-çocuk ortaklığına yönelik deneyimlerin durum çalışması ile betimlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
41. Morris, A. S., Silk, J. S., Steinberg, L., Myers, S. S., & Robinson, L. R. (2010). The role of the family context in the development of emotion regulation. Soc. Dev., 16, 361–388. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x
42. Mutlu, Ö. (2020). Okul öncesi çocukların duygu düzenleme stratejileri ile anne babaların duygu sosyalleştirme yaklaşımları arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
43. Özen Uyar, R., Yılmaz Genç, M. M., & Aktaş Arnas, Y. (2018). Okul öncesi dönem çocukların duygu düzenleme ve duyguları anlama becerilerinin yordayıcısı olarak annelerin duygu sosyalleştirme davranışları. Eğitim ve Bilim, 43(195), 1-17. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2018.7629
44. Özen Uyar, R., Yılmaz, M. M., & Aktaş Arnas, Y. (2021). Emotional socialization behaviors of mothers having preschooler. Journal of Theoretical Educational Science, 14(2), 186-201. http://doi.org/10.30831/akukeg.641669
45. Özkan, H. K., & Aksoy, A. B. (2017). An investigation of maternal emotion socialization behaviors, children’s self-perceptions, and social problem-solving skills. Eurasian Journal of Educational Research, 16(67), 125-139. http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2017.67.8
46. Özyürek, A., Teke, Y. T., Özgan, N. N., & Kışlı, Z. (2020). Çocuklarının gereksinimlerini karşılamada babaların rolleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 5(2), 21-30. http://doi.org/10.37754/ 741875.2020.522
47. Rohmalimna, A., Yeau, O., & Sie, P. (2022). The role of parental parenting in the formation of the child’s self concept. World Psychology, 1(2), 36-45. https://doi.org/10.55849/wp.v1i2.99
48. Rollè, L., Gullotta, G., Trombetta, T., Curti, L., Gerino, E., Brustia, P., & Caldarera, A. M. (2019). Father involvement and cognitive development in early and middle childhood: A systematic review. Frontiers in Psychology, 10(2405),1-18. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02405
49. Santrock, J. W. (2014). Yaşam boyu gelişim (G. Yüksel, Çev.). Nobel Yayınları.
50. Trawick Smith, J. (2014). Erken çocukluk döneminde gelişim çok kültürlü bir bakış açısı (B. Akman, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
51. Yaremych, H. E., & Volling, B. L. (2020). Sibling relationships and mothers’ and fathers’ emotion socialization practices: A within-family perspective. Early Child Development and Care, 190(2), 195–209. https://doi.org/10.1080/03004430.2018.1461095
52. Yağmurlu, B., & Altan, Ö. (2010). Maternal socialization and child temperament as predictors of emotion regulation in Turkish peschoolers. Infant and Child Development, 275-296. https://doi.org/:10.1002/icd.646
53. Zembat, R. , Kuru Turaşlı, N., Güven, G., Sezer, T., Akşin, E., Yılmaz, E., & Bayındır, D. (2016). Validity and reliability of the DeMoulin self-concept developmental scale for the 36-72 month old children. Journal of Education and Training Studies, 4(2), 143-158. https://doi.org/10.11114/jets.v4i2.1156