Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi

Yıl 2021, Cilt 9, Sayı 2, 369 - 377, 21.12.2021
https://doi.org/10.33202/comuagri.927986

Öz

Hasat dönemindeki yağışlar buğdayda hasat öncesi başakta çimlenmeye neden olabilmektedir. Buğday kalitesini ve pazar değerini olumsuz yönde etkileyen hasat öncesi başakta çimlenme için alınabilecek önlemlerin başında dormant çeşitlerin geliştirilmesi gelmektedir. Çalışmada, Nevzatbey, Adana-99 ve Tosunbey x Tahirova2000 melezi sonucu elde edilen 127 kodlu buğday genotipleri ve genitör olarak Rio Blanco buğday çeşidi kullanılmıştır. Genotiplerin tamamı beyaz tanelidir. Bitkiler, hızlı ıslah teknolojisi kullanılarak yetiştirilmiş ve ıslah yöntemi olarak markör destekli geriye melez yöntemi kullanılmıştır. Bitkiler günde 21 saat LED ışık altında ve 25 °C’de ışıklı periyotta, 3 saat karanlık ve 18 °C’de yetiştirilmiştir. Generasyon süresi vernalizasyon süresi hariç 53-80 gün arasında değişmiştir. Bütün melez kombinasyonlarda toplam 90 adet bitki yetiştirilmiştir. GMₗFₗ generasyonundaki tohumlardan 54 tanesi hedef geni heterozigot olarak taşımaktadır. Bu tohumlar GM₁F₂ generasyonunun bitkilerini üretmek için kullanılmıştır. GM₁F₂ generasyonundaki 27 adet genotipin hedef geni homozigot olarak taşıdığı moleküler olarak saptanmıştır. Hızlı ıslah teknolojisi buğdayda generasyon süresini kısaltabilir ve geriye melez hatlar hasat öncesi başakta çimlenmeye toleranslı beyaz taneli çeşitlerin geliştirilmesinde kullanılabilir.

Kaynakça

  • Alahmad, S., Dinglasan, E., Leung, K.M., Riaz, A., Derbal, N., Voss-Fels, K.P., Hickey, L.T., 2018. Speed Breeding for Multiple Quantitative Traits in Durum Wheat. Plant Methods. 14(1): 36.
  • Andrady, A., Aucamp, P.J., Bais, A., 2008. Environmental Effects of Ozone Depletion and Its Interactions with Climate Change. Photochem Photobiol Sci. 8: 13-22.
  • Atak, M., 2017. Buğday ve Türkiye Buğday Köy Çeşitleri. Journal of Agricultural Faculty of Mustafa Kemal University. 2(22): 71-88.
  • Baysal, Z., 2014. Aydın Ekolojik Koşullarında Çinko Uygulamasının Buğdayın (Triticum aestivum L.) Tane Verimi ve Kalitesi Üzerine Etkisi, Adnan Menderes Üniv., Fen Bilimleri Ens., Doktora Tezi, 120 sy.
  • Bewley, J.D., 1997. Seed Germination and Dormancy. The Plant Cell. 9(7): 1055.
  • Bewley, J.D., Black, M., 1994. Seeds. In Seeds, Springer. 1: 113.
  • Brambilla, M., Mayor, J., Scridel, D., Anderle, M., Bogliani, G., Braunisch, V., Capelli, F., Cortesi, M., Horrenberger, N., Pedrini, P., Sangalli, B., Chamberlain, D., Arlettaz, R., Rubolini, D., 2018. Past and Future İmpact of Climate Change Foraging Habitat Suitability inHigh-Alpine Bird Species: Management Options to Buffer Against Global Warming Effects. Biological Conser. 221: 209-218.
  • Fakthongphan, J., Bai. G., Amand, P.S., Graybosch, R.A., Baenziger, P.S., 2016. Identification of Markers Linked to Genes for Sprouting Tolerance (Independent of Graincolor) in Hard White Winter Wheat (HWWW). Theoretical and Applied Genetics. 129(2): 419-430.
  • Flintham, J.E., 1999. Seed Coat and Embryo Dormancy in Wheat. In 8th Int. Symp. on Pre-Harvest Sprouting in Cereals. 1: 67-76. Flintham, J.E., 2000. Different Genetic Components Control Coat-Imposed and Embryo-Imposed Dormancy In Wheat. Seed Science Research. 10(1): 43-50.
  • Ghosh, S., Watson, A., Gonzalez-Navarro, O.E, Ramirez-Gonzalez, R.H., Yanes, L., Mendoza-Suárez, M., Hafeez, A., 2018. Speed Breeding in Growth Chamber Sand Glass Houses for Crop Breeding and Model Plant Research. Nature protocols. 13(12): 2944-2963.
  • Graybosch, R.A., Stamand, P., Bai, G., 2013. Evaluation of Genetic Markers for Prediction of Pre-Harvest Sprouting Tolerance in Hard White Winter Wheats. Plant Breeding. 132(4): 359-366.
  • Hickey, L.T., Dieters, M.J., DeLacy, I.H., Christopher, M.J., Kravchuk, O.Y., Banks, P.M., 2010. Screening for Grain Dormancy in Segregating Generations of Dormant× Non-Dormant Crosses In White-Grained Wheat (Triticum aestivum L.). Euphytica. 172(2): 183-195.
  • Kottearachchi. N.S., Uchino, N., Kato, K., Miura, H., 2006. Increased Grain Dormancy ın White-Grained Wheat by İntrogression of Pre-Harvest Sprouting Tolerance QTLs. Euphytica. 152(3): 421-428.
  • Kulwal, P.L., Kumar, N., Gaur, A., Khurana, P., Khurana, J.P., Tyagi, A.K., Gupta, P.K., 2005. Mapping of a Major QTL for Pre-Harvest Sprouting Tolerance on Chromosome 3A in Bread Wheat. Theoretical and Applied Genetics. 111(6): 1052-1059.
  • Li, C., Ni, P., Francki, M., Hunter, A., Zhang, Y., Schibeci, D., Yu, J., 2004. Genes Controlling Seed Dormancy and Pre-Harvest Sprouting inRice-Wheat-Barley Comparison. Functional and Integrative Genomics. 4(2): 84-93.
  • Liu. S., Cai, S., Graybosch, R., Chen, C., Bai, G., 2008. Quantitative Trait Loci Forresistance to Pre-Harvest Sprouting in us Hard White Winter Wheat Rio Blanco. Theoretical and Applied Genetics. 117(5): 691-699.
  • Mares, D., Mares, D., Mrva, K., Cheong, J., Williams, K., Watson, B., Storlie, E., Sutherland, M., Zou, Y., 2005. "A QTL Located on Chromosome 4A Associated With Dormancy in White and Red-Grained Wheats of Diverse Origin." Theoretical ve Applied Genetics. 111(7): 1357-1364.
  • Morris, C.F., Paulsen, G.L., 1992. Research on Pre-Harvest Sprouting Resistance in Hard Red and White Winter Wheats at Kansas State University. Pre-Harvest Sprouting in Cereals, Crop Sci. 3: 113-120.
  • Öktem, T.G., Soylu, S., Sürek, H.H., 2020. Tahıl Üretimimizin Mevcut Durumu ve Geleceği. Türkiye Ziraat Mühendisliği IX. Teknik Kongresi. 1: 371.
  • Peng. J., Richards, D.E., Hartley, N.M., 1999. ‘Green Revolution’ Genes Encode Mutant Gibberellin Response Modulators. Nature. 400: 256-261.
  • Rasul, G., Humphreys, G.D., Wu, J., Brûlé‐Babel, A., Fofana, B., Glover, K.D., 2012. Evaluation of Pre-Harvest Sprouting Traits in a Collection of Spring Wheat Germplasm Using Genotype and Genotype× Environment Interaction Model. Plant Breeding. 131(2): 244-251.
  • Riaz, A., Periyannan, S., Aitken, E., Hickey, L., 2016. A Rapid Phenotyping Method for Adult Plant Resistance to Leaf Rust in Wheat. Plant Methods. 12(1): 17.
  • Thomason, W.E., Hughes, K.R., Griff, C.A., Parrish, D.J., Barbeau, W.E., 2019. Understanding Pre-Harvest Sprouting of Wheat. Virginia Tech. 424: 1-4.
  • Vetch, J.M., Stougaard, R.N., Martin, J.M., Giroux, M.J., 2019. Revealing the Genetic Mechanisms of Pre-Harvest Sprouting in hexaploid Wheat (Triticum aestivum L.). Plant Sci. 281: 180-185.
  • Vleeshouwers, L.M., Bouwmeester, H.J., Karssen, C.M., 1995. Redefining Seed Dormancy: an Attempt to Integrate Physiology and Ecology. Journal of Ecology. 6: 1031-1037.
  • Watson, A., Ghosh, S., Williams, M.J., Cuddy, W.S., Simmonds, J., Rey, M.D., Adamski, N.M., 2018. Speed Breeding is a Powerful Tool to Accelerate Crop Research and Breeding. Nature Plants. 4(1): 2329.
  • Whittal, A., Kaviani, M., Graf, R., Humphreys, G., Navabi, A., 2018. Allelic variation of vernalization ve photoperiod response genes in a diverse set of North American high latitude winter wheat genotypes. PLoS One. 13(12).
  • Yıldırım, A., Kandemir, N., 2001. Genetik Markörler ve Analiz Metotları. Bitki Biyoteknolojisi II. Bölüm, 23: 334-363.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Mühendislik, Ziraat
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Elif YAYLA
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
0000-0003-4098-1723
Türkiye


Tuğba GÜLEÇ (Sorumlu Yazar)
Karamanoğlu mehmetbey üniversitesi
0000-0002-1755-1082
Türkiye


Mesut Ersin SÖNMEZ
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-0966-9216
Türkiye


Bedrettin DEMİR
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-8892-2282
Türkiye


Zeki MUT
BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-1465-3630
Türkiye


Nevzat AYDIN
KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ
0000-0003-3251-6880
Türkiye

Destekleyen Kurum Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi BAP Koordinatörlüğü
Proje Numarası 17 YL 18
Teşekkür Bu araştırma, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi BAP Koordinatörlüğü tarafından desteklenen 17 YL 18 numaralı proje kapsamında yürütülmüştür.
Yayımlanma Tarihi 21 Aralık 2021
Yayınlandığı Sayı Yıl 2021, Cilt 9, Sayı 2

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { comuagri927986, journal = {ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi}, issn = {2147-8384}, eissn = {2564-6826}, address = {Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi Yayın Koordinatörlüğü, Terzioğlu Yerleşkesi, 17100, Çanakkale, TÜRKİYE}, publisher = {Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi}, year = {2021}, volume = {9}, pages = {369 - 377}, doi = {10.33202/comuagri.927986}, title = {Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi}, key = {cite}, author = {Yayla, Elif and Güleç, Tuğba and Sönmez, Mesut Ersin and Demir, Bedrettin and Mut, Zeki and Aydın, Nevzat} }
APA Yayla, E. , Güleç, T. , Sönmez, M. E. , Demir, B. , Mut, Z. & Aydın, N. (2021). Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi . ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi , 9 (2) , 369-377 . DOI: 10.33202/comuagri.927986
MLA Yayla, E. , Güleç, T. , Sönmez, M. E. , Demir, B. , Mut, Z. , Aydın, N. "Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi" . ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 9 (2021 ): 369-377 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/comuagri/issue/66234/927986>
Chicago Yayla, E. , Güleç, T. , Sönmez, M. E. , Demir, B. , Mut, Z. , Aydın, N. "Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi". ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 9 (2021 ): 369-377
RIS TY - JOUR T1 - Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi AU - Elif Yayla , Tuğba Güleç , Mesut Ersin Sönmez , Bedrettin Demir , Zeki Mut , Nevzat Aydın Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.33202/comuagri.927986 DO - 10.33202/comuagri.927986 T2 - ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 369 EP - 377 VL - 9 IS - 2 SN - 2147-8384-2564-6826 M3 - doi: 10.33202/comuagri.927986 UR - https://doi.org/10.33202/comuagri.927986 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi %A Elif Yayla , Tuğba Güleç , Mesut Ersin Sönmez , Bedrettin Demir , Zeki Mut , Nevzat Aydın %T Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi %D 2021 %J ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi %P 2147-8384-2564-6826 %V 9 %N 2 %R doi: 10.33202/comuagri.927986 %U 10.33202/comuagri.927986
ISNAD Yayla, Elif , Güleç, Tuğba , Sönmez, Mesut Ersin , Demir, Bedrettin , Mut, Zeki , Aydın, Nevzat . "Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi". ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 9 / 2 (Aralık 2021): 369-377 . https://doi.org/10.33202/comuagri.927986
AMA Yayla E. , Güleç T. , Sönmez M. E. , Demir B. , Mut Z. , Aydın N. Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2021; 9(2): 369-377.
Vancouver Yayla E. , Güleç T. , Sönmez M. E. , Demir B. , Mut Z. , Aydın N. Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2021; 9(2): 369-377.
IEEE E. Yayla , T. Güleç , M. E. Sönmez , B. Demir , Z. Mut ve N. Aydın , "Hızlı Islah Teknolojisi ve Markör Destekli Geriye Melez Yöntemiyle Hasat Öncesi Başakta Çimlenmeye Toleranslı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Geliştirilmesi", ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 9, sayı. 2, ss. 369-377, Ara. 2021, doi:10.33202/comuagri.927986