Spinoza'nm Tanrı Anlayışmm Din Felsefesi Açısından Değerlendirilmesi

Abstract

The notian of Gad is central and the mostly discussed theme. in the modern day philosophy of religion as it was in the past. Spiı:ıoza's understanding is unique in this aspect. The aim of this study is to. elucidate in depth the perception ·Of God by Spinoza and to refer its place among other theories about Gad. As it is well-known, Spinoza's understanding is associated with the notian of pantheism. In other words, the notian of pantheism reminds Spinoza and vice versa in philosophy and in philosophy of religion in particular. The question in this cantext is as follows: Apart from this comman understanding, is there any other dimension that Spinoza could alsa be associated with? Namely, is ·this the only way that Spinoza constructs Gad? Seeking an answer to these, in this study I will try to evaluate and polnt out relations, if any, of Spinoza's canception of God to the understandings of Deism,. Tlıeism, Pan-entheism, atlıeism, agnosticism ete.

Keywords

• Spinoza,God,Theism,Deism,Pantlıeism,Panentlıeism,Atlıeism

Spinoza'nm Tanrı Anlayışmm Din Felsefesi Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma felsefe geleneği içerisinde Tanrı anlayışı en fazla tartışma konusu edilen Spinoza'nın Tanrı anlayışının, din felsefesindeki Tanrı teorilerinden/anlayışlarından hangileriyle ilişkilendirildiğini ayrı ayrı ele alıp incelerneyi amaçlamaktadır. Felsefe ve din felsefesi tarihinde, çoğunlukla panteizm denilince Spinoza, Spinoza denilince panteizm akla gelmektedir. Acaba bu yaygın .telakki dışında Spinoza herhangi bir anlayışla anılmamakta mıdır? Spinoza'ya nispet.edilen yegane Tanrı telakkisi bu mudur? İşte bu amaçla onun Tanrı anlayışının deizm, teizm, pan-enteizm, ateizm ve agnostisizm vb. pozitif ya da negatif Tanrı teorileriy- · le/anlayışlarıyla da ilişkisinin olup olmadığını incelemeye ve değerlendirmeye çalışacağız.  

Anahtar Kelimeler

• Spinoza,Tanrı,Teizm,Deizm,Panteizm,Panenteizm,Ateizm