Yüksek Sünek Çelik Çaprazlar İle Yüksek Sünek Moment Aktaran Çelik Yapı Sistemlerinin Göreli Kat Ötelenmelerinin Değerlendirilmesi

Year 2026, Volume: 14 Issue: 2 , 312 - 323 , 19.04.2026

Ayşe Dalligül Azakli , Hüseyin Bayraktar

https://doi.org/10.29130/dubited.1614821

https://izlik.org/JA59GZ85LH

Abstract

Deprem her zaman insanlık için çok büyük bir tehlike olmuştur. Bu büyük tehlikeden en az etkilenmek için insanlık tarihi boyunca önemli gelişmeler olmuş ve olmaya devam etmektedir. Türkiye jeolojik olarak aktif bir bölgede yer almaktadır ve üzerinde üçü büyük çok sayıda fay hattına ev sahipliği yapmaktadır. Haliyle depremden en az etkilenmek için yapılacak çalışmalarda önemli bir deney merkezi olduğu söylenebilir. Depreme karşı daha avantajlı durumda olan çelik yapılar çok sayıda farklı sistemler ile tasarlanabilmektedir. Bu çalışmada tasarım farklılıklarının yatay ve düşey yükler altındaki etkilerinin incelenmesi için Türkiye’de deprem bakımından riskli bir bölgede yer alan şehirlerden biri olan Düzce il merkezinde bir arsa seçilmiştir. Merkezi çelik çaprazlar ve moment aktaran çerçeve için aynı bina tasarımındaki aynı akslar arasına moment aktaran çerçeve ve merkezi çaprazlı çerçeveler tasarlanmıştır. Çalışmada merkezi çaprazlı ve moment aktaran sistemler 5 farklı iki boyutlu model üzerinden incelenmiştir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde (TBDY 2018) tanımlı bina taşıyıcı sistem türüne göre azaltılmış spektrumlarının 1999 Düzce Depremi Spektrumlarıyla benzeştirilmesi ile göreli kat ötelenmesi analizleri yapılmıştır. Tüm tasarımların göreli kat ötelenme analizleri tamamlanıp kıyaslama yapılarak birbirlerine karşı avantaj ve dezavantajları değerlendirilmiştir.

Keywords

Düzce Depremi , Çelik Yapılar , Merkezi Çelik Çaprazlar , Moment Aktaran Çerçeve , Göreli Kat Ötelenmesi.

Interstory Drift Evaluation of High Ductile Concentrically Steel Brace and Moment Transmitting Steel Frame

https://izlik.org/JA59GZ85LH

Abstract

Earthquakes have always been a great danger for humanity. There have been and continue to be important developments throughout human history to minimize the impact of this great danger. Turkey is located in a geologically active region and is home to numerous fault lines, including three major ones. Consequently, it can be said that it is an important experimental center in the studies to be carried out to be minimally affected by earthquakes. Steel structures, which are more advantageous against earthquakes, can be designed with many different systems. In this study, selected a plot of land in the provincial center of Düzce, one of the cities located in the 1st degree risk zones in Turkey for examine the effects of design differences under horizontal and vertical loads. The moment transmitting frame and the centrally braced frame have been designed between the same axes in the same building design. This study was examined for 5 different two-dimensional models with brace and moment transmitting systems. Interstory drift analyses will be performed by comparing the reduced spectra according to the type of building structural system defined in the Turkey Building Earthquake Code (TBEC 2019) with the 1999 Düzce Earthquake Spectrum. Interstory drift analysis of all designs were completed and their advantages and disadvantages comparative were evaluated.

Keywords

Duzce earthquake , Concentrically steel brace , Moment transmitting steel frame , Interstory drift

Ethical Statement

This study does not involve human or animal participants. All procedures followed scientific and ethical principles, and all referenced studies are appropriately cited.

Supporting Institution

This research received no external funding.

Thanks

The authors do not wish to acknowledge any individual or institution.

References

• Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2019). Türkiye bina deprem yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1-2.htm
• Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025, September 16). Türkiye deprem tehlike haritası. https://tdth.afad.gov.tr/TDTH/ozetRapor.xhtml
• Aghayere, A., & Vigil, J. (2018). Structural steel design: A practice-oriented approach. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Ay, Z., Çelik, İ. D., & Kımıllı, N. A. (2010). Some assessments on seismic performance of braced steel frames. Erciyes University Journal of the Institute of Science and Technology, 26(1), 7–17.
• European Committee for Standardization. (2005). EN 1993-1-8: Eurocode 3: Design of steel structures – Part 1-8: Design of joints. https://www.cencenelec.eu/european-standardization/
• Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü. (2025, September 18). Deprem nedir? http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/bilgi/depremnedir/index.htm
• Pacific Earthquake Engineering Research Center. (n.d.). NGA-West2 database. Retrieved September 19, 2025, from https://ngawest2.berkeley.edu/site
• Polat, A. H. (2015). A discussion on determination of periods and seismic loads of systems carrying moment with plane steel frame Duzce University Journal of Science and Technology, 3(2), 414–431.
• Polat, A. H. (2018). An investigation of steel braces members inelastic buckling behavior with different modeling approach. Duzce University Journal of Science and Technology, 6(1), 131–151. https://doi.org/10.29130/dubited.362689
• TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası. (2018). Türkiye bina deprem yönetmeliği eğitim el kitabı: Açıklamalar ve uygulama örnekleri kısım 1: Genel konular. Retrieved September 22, 2025, from https://ankara.imo.org.tr/TR,94242/turkiye-bina-deprem-yonetmeligi-egitim-sunumlari-ve-egitim-elkitabi.html
• Türk Standartları Enstitüsü. (2021). Düşey hareketli yükler (TS 498): Düzgün yayılı hareketli yükler (çatı, döşeme, merdiven için): Düzgün yayılı düşey hareketli yük hesap değerleri [PDF]. İstanbul, Türkiye: Türk Standartları Enstitüsü. https://www.imo.org.tr/resimler/dosya_ekler/94f39f6e4411799_ek.pdf
• Türk Yapısal Çelik Derneği (TÜCSA). (2021). Yapısal çelik sektörünün 2000-2020 değerlendirmesi. Retrieved September 1, 2025, from https://www.tucsa.org/tr/celik_yapilar_yazi.aspx?yazi=1144
• Wikipedia. (n.d.). 1999 Düzce depremi. Retrieved September 20, 2025, from https://tr.wikipedia.org/wiki/1999_D%C3%BCzce_depremi
• Wikipedia. (2025). I-beam. Retrieved September 17, 2025, from https://en.wikipedia.org/wiki/I-beam
• Zhou, J., Bu, G. B., & Li, K. N. (2012). Calculation methods for inter-story drifts of building structures. In Proceedings of the 15th World Conference on Earthquake Engineering (pp. 1-7).