Review

Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması

Volume: 8 Number: 1 January 31, 2020
EN TR

Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması

Abstract

Sağlık sektöründe yer alan ilaçlar, tıbbi tedavi prosedürleri, tıbbı cihazlar, cerrahi teknikler ve sağlık sistemleri Sağlık Teknolojisi Değerlendirme (STD) kapsamında değerlendirilmektedir. Bu tip sağlık teknolojilerinin çeşitli yönlerden ele alınarak belirlenen kriterler ve istenen hedef doğrultusunda değerlendirilmesinde STD gittikçe popülerleşen bir yöntemdir. Sağlık sektöründe kaynakların kısıtlı olması ve maliyetlerin son yıllarda artış göstermesi, bu sektördeki karar vericileri etkili, güvenilir ve rasyonel adımlar atmaya itmiş ve STD’ye olan ilgiyi artırmıştır. STD’ye olan ilginin artmasıyla beraber kapsamı da çok kriterli ve paydaşlı olacak şekilde genişlemiştir. Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri birden fazla kriter altında alternatifler arasından en iyi alternatifin seçilmesinde önemli rol oynar. Sağlık sektöründe yaşanan gelişmeler, sağlıkta eniyileme ve kanıta dayalı tıp uygulamalarının yaygınlaşması STD çalışmalarında ÇKKV yöntemlerine olan ilgiyi her geçen gün artırmaktadır. Bu derleme çalışmasında, literatürde son 10 yılda yapılan STD çalışmaları ve ÇKKV yaklaşımlarıyla yapılan STD çalışmaları kapsamlı bir biçimde özetlenmiş ve sınıflandırılmıştır. Ayrıca derleme çalışmasının sonucunda, STD çalışmalarında ÇKKV yöntemlerinin kullanımının 2008 yılından sonra hızlı bir şekilde arttığı gözlemlenmiştir. En sık kullanılan ÇKKV yöntemlerinin ise AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi), EVIDEM (Evidence and Value: Impact on DecisionMaking) ve ağırlıklı çarpım olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

References

  1. [1] World Health Organization, Health Technology Assessment, (31 July 2019). [Online]. Available: https://www.who.int/medical_devices/assessment/en/
  2. [2] Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Daire Başkanlığı, (31 Temmuz 2019). STD/HTA Nedir?. [Online]. Erişim: http://www.hta.gov.tr/std_hta.aspx
  3. [3] G. Improta, M.A. Russo, M. Triassi, G. Converso, T. Murino and L.C. Santillo, “Use of the AHP Methodology in System Dynamics: Modelling and Simulation for Health Technology Assessments to Determine the Correct Prosthesis Choice for Hernia Diseases,” Mathematical Biosciences, vol. 299, pp. 19-27, 2018.
  4. [4] G. Ağaç ve B. Baki, “Sağlık Alanında Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri Kullanımı: Literatür İncelemesi,” Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, c. 19, s. 3, ss. 291-300, 2016.
  5. [5] N. Öztürk, “Multi Criteria Decision Making Model for Health Technology Assessment and an Application in Dialysis,” Doctoral Dissertation, Department of Engineering Management, Marmara University, İstanbul, Turkey, 2017.
  6. [6] A. Yiğit ve R. Erdem “Sağlık Teknolojisi Değerlendirme: Kavramsal Bir Çerçeve,” Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 23, s. 1, ss. 215-249, 2016.
  7. [7] D. Banta, “The Development of Health Technology Assessment,” Health Policy, vol. 63, no. 2, pp. 121-132, 2003.
  8. [8] International Network of Agencies for Health Technology Assessment, (31 July 2019). [Online]. Erişim: https://htai.org/wp-content/uploads/2018/09/StratPlan_2016_10_04-1.pdf

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Review

Publication Date

January 31, 2020

Submission Date

August 6, 2019

Acceptance Date

December 19, 2019

Published in Issue

Year 2020 Volume: 8 Number: 1

APA
Karadayı, M. A., Yılmaz, B. Ö., Erol, B. E., & Tozan, H. (2020). Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması. Duzce University Journal of Science and Technology, 8(1), 264-289. https://izlik.org/JA57HK96WB
AMA
1.Karadayı MA, Yılmaz BÖ, Erol BE, Tozan H. Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması. DUBİTED. 2020;8(1):264-289. https://izlik.org/JA57HK96WB
Chicago
Karadayı, Melis Almula, Beyza Özlem Yılmaz, Bilgehan Eren Erol, and Hakan Tozan. 2020. “Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması”. Duzce University Journal of Science and Technology 8 (1): 264-89. https://izlik.org/JA57HK96WB.
EndNote
Karadayı MA, Yılmaz BÖ, Erol BE, Tozan H (January 1, 2020) Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması. Duzce University Journal of Science and Technology 8 1 264–289.
IEEE
[1]M. A. Karadayı, B. Ö. Yılmaz, B. E. Erol, and H. Tozan, “Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması”, DUBİTED, vol. 8, no. 1, pp. 264–289, Jan. 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA57HK96WB
ISNAD
Karadayı, Melis Almula - Yılmaz, Beyza Özlem - Erol, Bilgehan Eren - Tozan, Hakan. “Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması”. Duzce University Journal of Science and Technology 8/1 (January 1, 2020): 264-289. https://izlik.org/JA57HK96WB.
JAMA
1.Karadayı MA, Yılmaz BÖ, Erol BE, Tozan H. Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması. DUBİTED. 2020;8:264–289.
MLA
Karadayı, Melis Almula, et al. “Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması”. Duzce University Journal of Science and Technology, vol. 8, no. 1, Jan. 2020, pp. 264-89, https://izlik.org/JA57HK96WB.
Vancouver
1.Melis Almula Karadayı, Beyza Özlem Yılmaz, Bilgehan Eren Erol, Hakan Tozan. Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması. DUBİTED [Internet]. 2020 Jan. 1;8(1):264-89. Available from: https://izlik.org/JA57HK96WB