Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri

Özlem Akay

doi:10.29130/dubited.861464

EN TR

Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri

Abstract

Yüksek teknoloji ihracatı, ülkelerin ekonomik olarak kalkınması ve uluslararası rekabet üstünlüğü sağlayabilmeleri açısından oldukça önemlidir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyümelerini artırmak için yüksek teknoloji ihracatı üzerinde durulması gereken bir konudur. Dolayısıyla yüksek teknoloji ihracatı ve yüksek teknoloji ihracatını etkileyen faktörlerin ortaya konulması gerekmektedir. Bu nedenle çalışmada, yüksek teknoloji ihracatı açısından Türkiye’nin Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında bulunduğu yerin ve Türkiye’de yüksek teknoloji ihracatını etkileyen faktörlerin önem düzeyinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, ilk olarak, 2007-2018 yılları arası Avrupa Birliği ülkeler ve Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracat verileri alınarak zaman serisi kümeleme analizi ile Türkiye’nin Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki yeri belirlenmiştir. Daha sonra, yapay sinir ağları kullanılarak Türkiye için yüksek teknoloji ihracatı belirleyicilerinin önem düzeyleri elde edilmiştir.

Keywords

Yüksek teknoloji ihracatı,, Kümeleme analizi,, Yapay sinir ağları.

References

[1] A. Şeker, “Teknolojik Gelişme ve Yüksek Teknoloji İhracatının Ekonomik Karmaşıklık Endeksi Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği,” Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 26, s. 2, ss. 377-395, 2019.
[2] E. Tekin, ve Y. Hancıoğlu, “İnovasyon Belirleyicilerinin İhracat Performansına Etkisi Üzerine Bir Araştırma,” Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, c. 14, s. 4, ss. 897-917, 2018.
[3] T.S. Sara, F.H. Jackson, ve L.T Upchurch, “Role of Innovation in Hi-Tech- Exports of a Nation”, International Journal of Business and Management, c.7, s. 7, ss. 85-93, 2012.
[4] İ. Çütçü, “İnovasyonun İhracat Performansına Etkisi: Yatay-Kesit Analizi Uygulaması,” Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 10 s. 48, ss. 586-596, 2017.
[5] A. Şahbaz, R. Yanar, U. Adıgüzel, “Ar-Ge Harcamaları ve İleri Teknoloji Mal İhracatı İlişkisi: Panel Nedensellik Analizi,” Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 23, s. 1, ss. 47-60, 2014.
[6] A. Konak, “Yüksek Teknoloji İçeren Ürün İhracatının İhracat Hacmi ve Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi; Seçilmiş OECD Ülkeleri ve Türkiye Örneği,” JOMELIPS-Journal of Management Economics Literature Islamic and Political Sciences, c. 3, s. 2, ss. 56-80, 2018.
[7] Z. Erdinç, ve A. Gökçen, “Yüksek Teknoloji Ürünleri İhracı Ve Belirleyicileri: Panel Veri Analizi”, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, (Issn:2630-631X), c. 6, s. 30, ss. 496-507, 2020.
[8] F. Kula, “Uluslararası sermaye hareketlerinin etkinliği: Türkiye üzerine gözlemler,” Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 4, s. 2, 141-154, 2003.
[9] G. Özkan, ve H. Yılmaz, “AR-GE Harcamalarının Yüksek Teknoloji Ürün İhracatı ve Kişi Başı Gelir Üzerindeki Etkileri: 12 AB Ülkesi ve Türkiye için Uygulama (1996-2015),” Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, c. 12, s. 1, 1-12, 2017.
[10] U. Buzdağlı, A.M. Uzun, S. Ö. Emsen, “yükselen ekonomilerde yüksek teknolojili mal ihracatının belirleyicileri”, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi , c. 20, s. 1, ss. 474 – 487, 2019.

[11] S. Belay, “Determinants of levels of high technology exports: An empirical investigation”, Advances in Competitiveness Research, c. 13, s. 1,ss. 64-79, 2005.
[12] M. Srholec, “High-Tech Exports from Developing Countries: A Symptom of Technology Spurts or Statistical Illusion?” Review of World Economics/WeltwirtschaftlichesArchiv, c. 143, s. 2, ss. 227–255, 2007.
[13] H. Hollenstein, “Innovation modes in the Swiss service sector: a cluster analysis based on firm-level data”, Research policy, c. 32, s. 5, ss. 845-863, 2003.
[14] Y. G., Lee, ve Y. I . Song, “Selecting the key research areas in nano-technology field using technology cluster analysis: A case study based on National R&D Programs in South Korea”, Technovation, c. 27, s. (1-2), ss. 57-64, 2007.
[15] Y. L., Chyi, Y. M. Lai ve W. H. Liu, “Knowledge spillovers and firm performance in the high-technology industrial cluster”, Research Policy, c. 41, s. 3, ss. 556-564, 2012.
[16] İ. Göçer, “Ar-Ge harcamalarının yüksek teknolojili ürün ihracatı, dış ticaret dengesi ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri”, Maliye Dergisi, c. 165, s. 2, ss. 215-240, 2013.
[17] K. Hadri, ve E. Kurozumi, “A Simple Panel Stationarity Test in the Presence of Serial Correlation and a Common Factor”, Economics Letters, c.115, ss. 31–34, 2012.
[18] E.I. Dumitrescu, ve C. Hurlin, “Testing for Granger Non-Causality in Heterogeneous Panels”, Economic Modelling, c. 29, s. 4, ss. 1450–1460, 2012.
[19] J. Westerlund, ve D.L. Edgerton, “A Panel Bootstrap Cointegration Test”, Economic Letters, c. 97, s. 3, ss. 185-190, 2007.
[20] M. Eberhardt, ve S. Bond, “Cross-section Dependence in Nonstationary Panel Models: A Novel Estimator”, MPRA Paper, No. 17870, 2009.
[21] O. M. Telatar, M. K., Değer, ve M. A. Doğanay, “Teknoloji yoğunluklu ürün ihracatının ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği (1996: Q1-2015: Q3)”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 30, s. 4, 2016.
[22] R. F. Engle, ve C.W. J. Granger, “Cointegration and Error Correction: Representation, Estimation and Testing”, Econometrica, c. 55 s. 2, ss. 251- 276, 1987.
[23] S. Güneş, ve T. Akın, “Yüksek teknolojili ürün i̇hracatı: Lider ülkeler ve Türkiye analizi.” (2019).
[24] M., Akyol ve S. Demez, “İnovasyonun Yüksek Teknoloji Ürün İhracati Üzerindeki Etkisi: Yeni Endüstrileşen Ülkeler İçin Panel Veri Analizi”, Journal of Yaşar University, c. 15, s. 57, ss. 56-62, 2020.
[25] D. Sankoff ve JB Kruskal, “Time Warps, String Edits, and Macromolecules: The Theory and Practice of Sequence Comparison. Addison Wesley, 1983.
[26] D.J. Berndt, J. Clifford “Using Dynamic Time Warping to Find Patterns in Time Series.” In KDD Workshop, ss. 359–370, 1994.
[27] Z. Bohte, D. Cepar, K. Ko˘smelj, “Clustering of Time Series”, In MM Barritt, D Wishart (eds.), COMPTSTAT 80, Proceedings in Computational Statistics, ss. 587–593. PhysicaVerlag, Heidelberg, 1980.
[28] P. Galeano, D. Pe˜na, “Multivariate Analysis in Vector Time Series”, Resenhas do Instituto de Matem´atica e Estat´ıstica da Universidade de S˜ao Paulo, c. 4, s. 4, ss. 383–403, 2000.
[29] J. Caiado, N. Crato, D. Pe˜na, “A Periodogram-Based Metric for Time Series Classification”, Computational Statistics & Data Analysis, c. 50 s. 10, ss. 2668–2684, 2006.
[30] P. D’Urso, E.A. Maharaj, “Autocorrelation-Based Fuzzy Clustering of Time Series”, Fuzzy Sets and Systems, c. 160, s. 24, ss. 3565 – 3589, 2009.
[31] E.A. Maharaj, “A Significance Test for Classifying ARMA Models.” Journal of Statistical Computation and Simulation, c. 54, s. 4, ss. 305–331, 1996.
[32] E.A. Maharaj, “Clusters of Time Series”, Journal of Classification, c. 17, s. 2, ss. 297–314, 2000.
[33] P. Montero, J.A. Vilar, “TSclust: An R package for time series clustering”, Journal of Statistical Software c. 62, ss. 1-43, 2014.
[34] O. Kaynar, S. Taştan, ve F. Demirkoparan, “Yapay sinir ağlari ile doğalgaz tüketim tahmini”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 25, 2011.
[35] H. Budak, ve S. Erpolat, “Kredi Riski Tahmininde Yapay Sinir Ağları ve Lojistik Regresyon Analizi Karşılaştırılması”, AJIT‐e: Online Academic Journal of Information Technology, c. 3, s. 9, 23-30, 2012.
[36] H. Aygören, H. Saritaş, ve T. Morali, “İMKB 100 Endeksinin Yapay Sinir Ağları ve Newton Nümerik Arama Modelleri ile Tahmini”, Journal of Alanya Faculty of Business/Alanya Isletme Fakültesi Dergisi, c. 4, s. 1, 2012.
[37] Ö. Yıldız, “Döviz Kuru Tahmininde Yapay Sinir Ağlarının Kullanımı”, Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir, 2006.
[38] Ö. Efe,ve O. Kaynak, “Yapay Sinir Ağları ve Uygulamaları”, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, Basım No: 696, İstanbul, 148, 2000.
[39] Ö. Asilkan, ve A. G. S. Irmak, “İkinci El Otomobillerin Gelecekteki Fiyatlarının Yapay Sinir Ağları ile Tahmin Edilmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 14, s. 2, ss. 375-391, 2009.
[40] C. Hamzaçebi, ve F. Kutay, “Yapay sinir ağları ile türkiye elektrik enerjisi tüketiminin 2010 yılına kadar Tahmini”, Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 19, s. 3, 2004.
[41] M. Tolon, ve N.G. Tosunoğlu, “Tüketici Tatmini Verilerinin Analizi: Yapay Sinir Ağlari Ve Regresyon Analizi Karşilaştirmasi”, Gazi Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakultesi Dergisi, c. 10, s. 2, 2008.
[42] H.A. Es, F.Y. Kalender ve C, Hamzaçebi, “Yapay sinir ağlari ile Türkiye net enerji talep tahmini”, Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 29,s. 3, 2014.
[43] A. Akcan, ve C. Kartal, “İMKB Sigorta Endeksini Olusturan Sirketlerin Hisse Senedi Fiyatlarının Yapay Sinir Ağları İle Tahmini”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, c. 51, ss. 27-40, 2011.
[44] M. Karaatlı, Ö.C. Helvacıoğlu, N. Ömürbek, ve G. Tokgöz, “Yapay Sinir Ağlari Yöntemi ile Otomobil Satiş Tahmini”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, c. 8, s. 17, 87-100, 2012.
[45] A.K. Kökocak, Ekonomik güç: Bilim ve Teknoloji, Odak Yayın ve Dağıtım, Ankara, 2005.
[46] H. Yaman, ve O. Sungur, “İleri Teknoloji İhtracatı ve Büyüme İlişkisi: OECD Ülkelerine Yönelik Ekonometrik Bir Analiz”, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 20,s. 1, ss. 63-80, 2020.
[47] O. Kızılkaya, E. Sofuoğlu, ve A. Ay, “Yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerinde doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve dışa açıklığın etkisi: Gelişmekte olan ülkelerde panel veri analizi”, 2017.
[48] N. Topallı, “Doğrudan yabancı yatırımlar, ekonomik büyüme ve yüksek teknoloji ihracatı arasında bir nedensellik ilişkisi”, International Journal of Social Sciences and Education Research, c. 1, s. 1, ss. 277-285, 2015.
[49] N. Algan, M. Manga ve M. Tekeoğlu, T”eknolojik Gelişme Göstergeleri ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği”, International Conference on Eurasian Economies, ss. 332-338, 2017.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Research Article

Authors

Özlem Akay ^*
0000-0002-9539-7252
Türkiye

Publication Date

July 31, 2021

Submission Date

January 14, 2021

Acceptance Date

April 23, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 9 Number: 4

DOI

https://doi.org/10.29130/dubited.861464

IZ

https://izlik.org/JA83LB73CM

APA

Akay, Ö. (2021). Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri. Duzce University Journal of Science and Technology, 9(4), 1128-1141. https://doi.org/10.29130/dubited.861464

AMA

1.Akay Ö. Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri. DUBİTED. 2021;9(4):1128-1141. doi:10.29130/dubited.861464

Chicago

Akay, Özlem. 2021. “Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri Ve Belirleyicileri”. Duzce University Journal of Science and Technology 9 (4): 1128-41. https://doi.org/10.29130/dubited.861464.

EndNote

Akay Ö (July 1, 2021) Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri. Duzce University Journal of Science and Technology 9 4 1128–1141.

IEEE

[1]Ö. Akay, “Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri”, DUBİTED, vol. 9, no. 4, pp. 1128–1141, July 2021, doi: 10.29130/dubited.861464.

ISNAD

Akay, Özlem. “Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri Ve Belirleyicileri”. Duzce University Journal of Science and Technology 9/4 (July 1, 2021): 1128-1141. https://doi.org/10.29130/dubited.861464.

JAMA

1.Akay Ö. Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri. DUBİTED. 2021;9:1128–1141.

MLA

Akay, Özlem. “Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri Ve Belirleyicileri”. Duzce University Journal of Science and Technology, vol. 9, no. 4, July 2021, pp. 1128-41, doi:10.29130/dubited.861464.

Vancouver

1.Özlem Akay. Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri. DUBİTED. 2021 Jul. 1;9(4):1128-41. doi:10.29130/dubited.861464

Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri

Determinants of High Technology Exports and Turkey’s state

Abstract

Keywords

Yüksek Teknoloji İhracatında Türkiye’nin Yeri ve Belirleyicileri

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

A SPATIAL EVIDENCE ON THE DETERMINANTS OF HIGH-TECH EXPORTS IN THE EUROPE

İhracat Performansına Göre Ülkeler: G7, Çin ve Türkiye

Comparison of Export Performance of Organization of Turkic States: CRITIC and LOPCOW Based CoCoSo Application

YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİNDE ÜRETKEN KAPASİTENİN YÜKSEK TEKNOLOJİ ÜRÜNLERİ İHRACATI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ