-

Öz

Since human were first appeared on the world' historical stage, deer have been considered most important animals because they were hunted for their meat, horns and fur, As result of this, many simple events that were lived during deer hunting transform into legendary or being sacred. Deer had been culture motives and values in human societies in time. The situation was same for Turks. In this study, it is aimed to research deer species, which were Turks expected meet and deer values and importance for Turkish hunting cultures in Turks' geography that Turks distributed between BC 1000 and AD 2000. According to our results, 14 deer species were distributed in Turks geography and 13 deer species have lived in border of this geography.

Anahtar Kelimeler

• Deer, Moose, Rein deer, Roe deer, Turkish culture, Hunting

Geyik İle İlgili Terimler Üzerine Düşünceler

Öz

İnsanoğlunun ortaya çıkışıyla birlikte avcılığı da başlar. Diğer otçul hayvanlar arasında geyikler, insanların avladığı hayvanların en önemlilerinden sayılabilir. Bunun doğal sonucu olarak da geyik avı sırasında yaşanan birçok olay zaman içinde hikâyeleşmiş, efsaneleşmiş ve kutsallaşmıştır. İnsan toplumlarında geyikler kültür motifleri veya değerleri olmuştur. Benzer durum Türkler için de aynıdır.

Bu çalışmada tarihsel süreç içinde Türklerin yayılış gösterdikleri coğrafyalarda karşılaşabilecekleri geyik türleri, geyiklerin Türk kültürü ve avcılığındaki değeri ve Türklerin geyikler için kullanılan terimler araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Geyik, Sığın, Ren geyiği, Karaca, Türk Kültürü, Avcılık

Kaynakça

1. Kaynaklar
2. Abdulkadir İNAN 2006 - Tarihte ve Bugün Şamanizm, Materyaller ve Araştırmalar, Türk Tarih Kurumu, 6.Baskı, 239s.
3. Savage, D. E. and D. E. Russel (1983). Mammalian Paleofaunas of the World, London. Addison - Wesley. 432pp)).
4. Pitra, C., J. Fickela, E. Meijaard and C. P. Groves (2004). Evolution and phylogeny of old world deer. Molecular Phylogenetics and Evolution, 33: 880–895).
5. A. Ghaffar, M. Akhtar, and A. Q. Nayyer, 2011: The Journal of Animal & Plant Sciences, 21(4): 2011, Page: 830-835, ISSN: 1018-7081.
6. Di Stefano, G., ve Petronio, C., 2003. Systematics and evolution of the Euroasian Plio-Pleistocene tribe Cervini (Artiodactyla, Mammalia) Geologica. Romana, 36, 311-334
7. Adrian M Lister, 1994, The evolution of the giant deer, Megaloceros giganteus (Blumenbach) 112: 1-2, 65-100p.
8. Dayan, E., 1990, Kuzey Anadolu’da Step Filinin (Elaphas trogontherii) Varlığı. Doğa Türk Zooloji Dergisi, 14 (3): 353-360).

9. Turan, N., 1984, Türkiye’nin Av ve Yaban Hayvanları: Memeliler, Ongun Kardeşler Matbaacılık Sanayi, Ankara, 178 s.
10. Bahaddin ÖGEL, Türk Mitolojisi I, İkinci Baskı, Atatürk Türk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları, 644s.
11. Selçuk Kürşad Koca, 2012, Türk Kültüründe Sembollerin Dili, Sakarya Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Doktora Tezi, 328s.
12. Orhan Sevgi, Yalçın Yılmaz, Barış Tecimen ve Taner Okan, 2012, Türklerde Toprak Bilgisinin Kökenleri. Acta Turcica, Yıl 4, sayı 1, 222-234.
13. Demir N., (2009) - Türk Tarihinin ve kültürünün Kaynağı olarak Kaya Üzeri Resimler (Petroglifler) ve Yazılar - Journal of World of Turks - Zeitschrift für die Welt der Turken, Vol 1 - No 1.
14. Hatice Şirin User, 2007 - Runik Harfli Türk Yazıtlarında Av, Dil Araştırmaları Dergisi, 1 (1) 49-59 s.
15. Mol T., 2006, Yaban Hayatı (Orman Mühendisleri İçin), I.U. Orman Fakultesi Yayinlari, I.U. Yayin No: 4643, O.F. Yayin No: 489, Istanbul, ISBN 975-404-766-9.
16. Feyzi Önder Taksonomi İlkeleri, I. Basım, E.Ü. Ziraat Fakültesi, Ofset Atölyesi, Bornova/İzmir, 87s
17. Danilkin, A., 1996. Behavioural Ecology of Siberian and European Roe Deer, Chapman and Hill, London, 0-412-63880-0, UK, p 276.
18. Geist, V., Ferguson, M. & Rachlow, J. 2008. Alces americanus. In: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1. . Downloaded on 03 October 2013.
19. Emine Atmaca, 2012. Eski Oğuz Türkçesinden günümüz Türkiye Türkçesine kadar özelleşme yoluyla anlam daralmasına uğrayan kelimeler. International Periodical for the languages, Litartature and History of Turkish or Turkic, Vol 7/2, 129-143.
20. Selçuk Kürşad Koca, 2012, Türk Kültüründe Sembollerin Dili, Sakarya Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Doktora Tezi, 328s.
21. Nadir İlhan ve Mustafa Şenel, 2008. Divanu Lugatit Turk'e göre av, avcılık ve hayvancılıkla ilgili kelimeler ve kavram anlamları, Turkish Studies, International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Vol 3/1. 259-277.
22. İbrahim Şahin, 2009. Sunakata (Sıgnak) Oykonimin geçmişi, bugünü ve kökeni üzerine, TÜBAR, XXV, 159-172.
23. Muharrem Kaya, 2009. Dede Korkut Kitabı ve Manas Destanlarında Av, Acta Turcica, Sayı 1, 96-106. (Türk Kültüründe Av, Editörler: Emine Gürsoy Naskali, Hilal Oytun Altun).
24. Ayşe İlker, 2009. Tarihsel Metinler Bağlamında Türkçede Av-Et İlişkisi, Acta Turcica, Sayı 1, 457-463. (Türk Kültüründe Av, Editörler: Emine Gürsoy Naskali, Hilal Oytun Altun).
25. Sıla GEN, 2009, Harezm Türkçesinden Kazakçaya Hayvanlarla ilgili söz varlığı. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi 403s
26. Ölmez M.,1996. Tuvalar ve Tuvaca. Çağdaş Türk Dili Sayı 95, 10-17.
27. IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1. . Downloaded on 26 October 2013.
28. Savni HUŞ, 1974. Av hayvanları ve avcılık. II. Baskı, İ.Ü. Orman Fakültesi Yayınları, İ.Ü. Yayın No: 1971, O.F. yayın no:202, Kurtulmuş Matbaası, 406s
29. TDK Sözlük, 2013. Bilim ve sanat terimleri sözlüğü. Erişim tarihi. 26.11.2013, http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bilimsanat&arama=kelime&guid=TDK.GTS.52950cef95efc4.36577995)
30. Esra Keskinkılıç, 2013, Geyik Muhabbeti (Geyik kitabı, editörler Emine Gürsoy Naskali ve Erkan Demir) Kitabevi yayınları, ISBN 978-605-5397-87-6, s. 65-81.
31. KUBBEALTl LUGATI, 2008: Asırlar Boyu Tarihi Seyri İçinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük 3. baskı (Gözden geçirilmiş) Haziran 2008, ISBN 975-6444-18-5 tk.
32. Gerard Clauson, The initial labial sounds in the Turkish Languages. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 24,No. 2 (1961), pp. 298-306)