YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN MEKANSAL GELİŞİMİ, YER SEÇİMİ VE KÜMELENME POTANSİYELİ – İZMİR ÖRNEĞİ

While foreign capital investments play an important role in the economic development of countries, especially financial power, technology development, opening to foreign markets, etc. provides great advantages. For this reason, the presence of foreign capital investments has an important place in the development of the country's economy. In recent years, clustering has gained increasing importance in discussions on economic development. Many governments around the world see clusters as potential drivers of institutional development and innovation in regional development. Clustering initiatives are also recognized as effective policy tools in that they allow for the concentration of resources and finance in target areas with high growth and development potential (diffuse and multiplier effects) that can spread beyond the target regions (UNIDO; 2020). For this reason, while the presence of foreign capital in the clustering process increases the power of the cluster, it also creates a driving force in the formation of international network connections, which is an important place in the development and continuity of the cluster. In this context, the aim of this study is; It is to develop suggested strategies for the development of foreign capital companies and potential clusters by revealing the location selection preferences, sectoral distribution and clustering potential of foreign capital companies in İzmir. As a method, the Three Star Model was used to determine the clustering potential of the foreign capital companies in the Izmir study area, and the Porter Diamond Model was used to reveal the competitive advantage. Thus, this study; It is expected to guide the cluster development studies, which are used as a tool in the creation and support of industrial development policies of İzmir, by revealing the sectoral preferences and clustering potential of foreign capital investments, which are an important tool in the development of export potential.

Yabancı sermaye yatırımları ülkelerin ekonomik gelişiminde önemi bir rol oynarken özellikle finans gücü, teknoloji gelişimi, dış pazarlara açılma vb. konularda büyük avantaj sağlamaktadır. Bu nedenle yabancı sermayeli yatırımların varlığı ülke ekonomisinin gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Son yıllarda ekonomik kalkınmaya ilişkin tartışmalarda kümelenme de artan bir önem kazanmıştır. Dünya çapında birçok hükümet, kümelenmeleri bölgesel kalkınmada kurumsal gelişme ve yeniliğin potansiyel itici güçleri olarak görmektedir. Kümelenme girişimleri, kaynakların ve finansmanın hedef bölgelerin ötesine yayılabilen yüksek büyüme ve gelişme potansiyeline sahip hedef alanlarda yoğunlaşmasına (yayılma ve çoğaltıcı etkiler) izin vermeleri açısından da etkili politika araçları olarak kabul edilmektedir (UNIDO, 2020). Bu nedenle kümelenme sürecinde yabancı sermayenin varlığı küme gücünü arttırırken, özellikle kümenin gelişiminde ve devamlılığının sağlanmasında önemli bir yer olan uluslararası network bağlantılarının oluşmasında da itici bir güç oluşturmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı da; İzmir’deki yabancı sermayeli firmaların yer seçim tercihlerini, sektörel dağılımını ve kümelenme potansiyelini ortaya koyarak, yabancı sermayeli firmaların ve potansiyel kümelerin gelişimi için öneri stratejiler geliştirmektir. Yöntem olarak da, İzmir çalışma alanında yer alan yabancı sermayeli firmaların kümelenme potansiyelini tespit etmek amacı ile Üç Yıldız Modeli, rekabetçilik avantajını ortaya koymak için ise Porter Elmas Modeli kullanılmıştır. Böylelikle bu çalışmanın; ihracat potansiyelinin gelişiminde önemli bir araç olan yabancı sermayeli yatırımların sektörel tercihleri ve kümelenme potansiyeli ortaya konarak, İzmir’in sanayi gelişim politikalarının oluşturulmasında ve desteklenmesinde bir araç olarak kullanılan küme geliştirme çalışmalarında yol gösterici olması beklenmektedir.