Farklı Kurutma Yöntemlerine Göre Fesleğen (Ocimum basilicum L.) Çeşitlerinin Kalite Özelliklerindeki Değişimlerin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışma, Kayseri ekolojik koşullarında hasat edilen fesleğen çeşitlerinin (Moonlight, Midnight ve Large Sweet) bazı önemli kalite özellikleri üzerine uygulanan farklı kurutma yöntemlerinin etkilerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada hasat edilen fesleğen çeşitleri üzerinde 6 farklı kurutma yöntemi (Güneşte, havalandırmalı oda koşulunda, mikrodalgada, etüvde, konvektif ve hibrit koşullarda kurutma) denenmiştir. Çalışmada fesleğen çeşitlerinde yaş herbada nem oranı, yaş herba verimi, kuru herba verimi, yaş herbada uçucu yağ oranı, kuru herbada uçucu yağ oranı, bitkide C vitamini miktarı ve uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda, uygulanan kurutma yöntemlerinin kuru herbada uçucu yağ oranı ve bitkide C vitamini miktarı özelliklerini önemli düzeyde etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca araştırma sonucunda yaş herbada nem oranının % 84.61-86.96, yaş herba veriminin 673.16-862.50 kg/da, kuru herba veriminin 100.78-127.96 kg/da, yaş herbada uçucu yağ oranının % 0.04-0.07, kuru herbada uçucu yağ oranının % 0.14-0.51 ve bitkide C vitamini miktarının ise 31.41-77.71 mg/L arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bununla beraber yapılan uçucu yağ bileşen analizlerinde her üç çeşitte de linalol ana bileşen olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmada kuru herbada uçucu yağ oranı bakımından Midnight çeşidinde havalandırmalı oda koşulunda kurutma yöntemi önerilebilir uygulama olarak belirlenmiştir. Bununla beraber Moonlight çeşidinde güneşte, Midnight çeşidinde konvektif ve Large sweet çeşidinde ise hibrit kurutma yöntemleri yüksek uçucu yağ bileşen içeriği göstermesi bakımından ön plana çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ocimum basilicum
• fesleğen
• kurutma yöntemleri
• uçucu yağ oranı
• C vitamini
• uçucu yağ bileşenleri

Determination of Changes in Quality Characteristics of Basil (Ocimum basilicum L.) Cultivars According to Different Drying Methods

Abstract

This study was carried out to investigate the effects of different drying methods applied on some important quality traits of basil cultivars (Moonlight, Midnight and Large Sweet) harvested in Kayseri ecological conditions. In the study, 6 different drying methods (sun, ventilated room condition, microwave, oven, convective and hybrid drying conditions) were tested on the harvested basil cultivars. In the study, moisture rate in fresh herb, fresh herb yield, dry herb yield, essential oil content in fresh herb, essential oil content in dry herb, vitamin C amount in the plant and essential oil components were investigated in basil cultivars. At the end of the study, it was determined that the applied drying methods significantly affected the essential oil content in dry herb and vitamin C amount in the plant. In addition, as a result of the research, it was found that the moisture rate in fresh herb varied between 84.61-86.96%, the fresh herb yield varied between 673.16-862.50 kg/da, the dry herb yield varied between 100.78-127.96 kg/da, the essential oil content in fresh herb varied between 0.04-0.07%, the essential oil content in dry herb varied between 0.14-0.51% and the vitamin C amount in the plant varied between 31.41-77.71 mg/L. In addition, linalool appeared as the main component in all three cultivars according to the essential oil component analyses. In the research, drying method under ventilated room condition was determined as the recommendable application in terms of essential oil content in dry herb for the Midnight cultivar. Moreover, sun drying method for the Moonlight cultivar, convective drying method for the Midnight cultivar and hybrid drying method for the Large sweet cultivar can be recommended as they show high essential oil composition.

Keywords

• Ocimum basilicum
• basil
• drying methods
• essential oil content
• vitamin C
• essential oil components

References

1. Akgül, A., 1993. Baharat bilimi ve teknolojisi, Gıda Teknolojisi Derneği, Yayınları No:15, 451.
2. Altay, K., Hayaloglu, A. A., Dirim, S. N., 2019. Determination of the drying kinetics and energy efficiency of purple basil (Ocimum basilicum L.) leaves using different drying methods. Heat Mass Transfer 55: 2173–2184.
3. Altay, K., Dirim, S. N., Hayaloglu, A. A., 2024. Effects of different drying processes on the quality changes in Arapgir purple basil (Ocimum basilicum L.) leaves and drying-induced changes in bioactive and volatile compounds and essential oils. Journal of Food Science 89: 9088–9107.
4. Anonim, 2022. Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliği, Tebliğ No: 2022/7, Ankara, Erişim tarihi: 23.01.2025, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/04/202 20419-4.htm.
5. Baytop, T., 1994. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, T.D.K. Yay. No: 578, 508s., Ankara.
6. Baytop, T., 1999. Türkiye’de Tıbbi Bitkilerle Tedavi (Geçmişte ve Bugün). Nobel Tıp Kitapevleri (İlaveli ikinci Baskı).
7. Calín-Sánchez, Á., Lech, K., Szumny, A., Figiel, A., Carbonell-Barrachina, Á. A., 2012. Volatile composition of sweet basil essential oil (Ocimum basilicum L.) as affected by drying method. Food Research International 48 (1): 217-225.
8. Ceylan, A., 1997. Tıbbi Bitkiler-II (Uçucu Yağ Bitkileri) E.Ü.Z.F. Yayınları No:481, Bornova, İzmir, s.306.

9. Danso-Boateng, E., 2013. Effect of drying methods on nutrient quality of Basil (Ocimum viride) leaves cultivated in Ghana. International Food Research Journal 20 (4): 1569-1573.
10. Darrah, H. H., 1998. The cultivated Basil. Buckeye Printing. Independence. Düzgüneş, O., Kesici, T., Kavuncu, O., Gündüz, F., 1987. Araştırma Deneme Metotları (İstatistik Metotlar II). Ankara U. Zir. Fak. Yay. No: 1021, 381s., Ankara.
11. Günaydın, S., 2024. Farklı kurutma yöntemlerinin gilaburu (Viburnum opulus L.) meyvesinin kurutma karakteristiklerine ve biyokimyasal içeriğine etkisinin belirlenmesi ve kurutulmuş ürünlerin görüntü işleme ve makine öğrenmesi ile sınıflandırılması. Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, Kayseri.
12. Hassanpouraghdam, M. B., Hassani, A., Vojodi, L., FarsadAkhtar, N., 2010. Drying method affects essential oil content and composition of basil (Ocimum basilicum L.). Journal of Essential Oil Bearing Plants 13 (6): 759–766.
13. Özcan, M., Arslan, D., Ünver, A., 2005. Effect of drying methods on the mineral content of basil (Ocimum basilicum L.). Journal of Food Engineering 69 (3): 375-379.
14. Pirbalouti, A. G., Mahdad, E., Craker, L., 2013. Effects of drying methods on qualitative and quantitative properties of essential oil of two basil landraces. Food Chemistry, 141 (3): 2440-2449.
15. Polatcı, H., Tarhan, S., 2009. Farklı kurutma yöntemlerinin reyhan (Ocimum basilicum) bitkisinin kuruma süresine ve kalitesine etkisi. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University 1: 61-70.
16. Simon, J. E., Morales, M. R., Phippen, W.B., Vieira R. F., Hao, Z., 1999. Basil: A Source of Aroma Compounds and a Popular Culinary and Ornamental Herb.
17. Prespecctives on new crops and new uses (Ed: J. Janick ASHS press, alexandria, V.A. Telci, İ., 2005. Reyhan (Ocimum basilicum L.) genotiplerinde uygun biçim yüksekliklerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 22 (2): 77-83.
18. Toncer, O., Karaman, S., Diraz, E., Tansi, S., 2017. Essential oil composition of Ocimum basilicum L. at different phenological stages in semi-arid environmental conditions. Fresenius Environmental Bulletin, 26 (8): 5441-5446.
19. Turgay, Ö., Esen, Y., 2020. Antioxidant, total phenolic, ascorbic and changes of Ocimum basilicum L. by sun and microwave drying. Food and Health 6(2): 110-116.
20. Ürüşan, Z., 2024. Farklı gelişme dönemleri ve azot seviyelerinin fesleğen (Ocimum basilicum L.) 'in verim, uçucu yağ oranı ve bileşenleri üzerine etkileri. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, Erzurum.
21. Yaldız, G., Çamlıca, M., Eratalar, S. A., Kulak, M., 2017. Farklı dozda kıbele gübre uygulamasının fesleğen (Ocimum basilicum L.) verimine etkisi. Journal of the Institute of Science and Technology 7(1): 363- 369.