Amygdalus orientalis (Mill) ve Amygdalus turcomanica (Lincz) Badem Türlerinde Tohum Çimlenmesi ve Çöğür Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesinden seçilen Amygdalus orientalis (Mill) için 13 genotip ve Amygdalus turcomanica (Lincz) için 8 genotipin tohum çimlenme ve çöğür özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Katlama süresi (gün), çimlenme oranı (%), çıkış oranı (%), çıkış süresi (%), çöğür uzunluğu (cm), gövde çapı (cm), boğum arası uzunluğu ve dallanma durumu iki yabani badem türünde incelenmiştir. En yüksek çimlenme oranları A. orientalis'in O13 genotipinden (%79,50) ve A. turcomanica'nın T8 genotipinden (%84,76) elde edilmiştir. Çıkış oranları A. orientalis (Mill) genotiplerinde %49.40 (O4) ile %85.69 (O12) arasında ve A. turcomanica (Lincz) genotiplerinde %57.16 (T1) ve %75.00 (T8) arasında değişmiştir. Çıkış süresi A. orientalis (Mill) genotiplerinde 10 ile 31 gün arasında ve A. turcomanica (Lincz) genotiplerinde 13 ile 28 gün arasında değişim göstermiştir. Bu sonuçlar, A. orientalis (Mill) genotiplerinde çöğür uzunluğunun 21.95 cm ile 48.50 cm arasında ve gövde çapının 2.30 mm ile 5.09 mm arasında ve A. turcomanica (Lincz) genotiplerinde çöğür uzunluğunun 12.05 cm ile 30.88 cm arasında ve gövde çapının 2.22 mm ile 3.29 mm arasında değiştiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• Yabani badem
• çıkış
• katlama
• gövde kalınlığı

Determination of Seed Germination and Seedling Characteristics of Amygdalus orientalis (Mill) and Amygdalus turcomanica (Lincz) Almond Species

Abstract

This study was conducted to determine the seed germination and seedling characteristics of 13 genotypes for Amygdalus orientalis (Mill) and 8 genotypes for Amygdalus turcomanica (Lincz) selected from Southeastern Anatolia region of Türkiye. Stratification time (days), germination rate (%), the emergence rate (%), the emergence time (%), seedling length (cm), stem diameter (cm), the length of internodes, and branching status were examined in two wild almond species. The highest germination rates were obtained from O13 genotype (79.50%) of A. orientalis and T8 genotype (84.76%) of A. turcomanica. The emergence rates ranged from 49.4% (O4) to 85.69% (O12) in A. orientalis (Mill) genotypes and ranged from 57.16% (T1) and 75.00% (T8) in A. turcomanica (Lincz) genotypes. Emergence duration varied between 10 and 31 days in A. orientalis (Mill) genotypes and between 13 and 28 days in A. turcomanica (Lincz) genotypes. These results demostreated that seedling length varied between 21.95 cm and 48.50 cm, stem diameter between 2.30 mm and 5.09 mm in A. orientalis (Mill) genotypes, whereas seedling length ranged from 12.05 cm to 30.88 cm and stem diameter ranged from 2.22 mm to 3.29 mm in A. turcomanica (Lincz) genotypes.

Keywords

• Wild almond
• emergence
• stratification
• stem thickness

References

1. Ağaoğlu, Y. S., Çelik, H., Çelik, M., Fidan, Y., Gülşen, Y., Günay, A., Halloran, N., Köksal, İ. andYanmaz, R., 1995. Genel Bahçe Bitkileri. A.Ü. Ziraat Fakültesi Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Vakfı Yayınları, No 4: 369 s.
2. Atlı, H.S., 2008. Amygdalus orientalis Mill. Badem Türünün Farklı Tiplerinin Anaçlık Özelliklerinin Saptanması. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. Yayın No:37. 14 s.
3. Atlı, H.S., 2019. Bazı badem çeşitlerinin fenolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 6(2):222-229.
4. Baninasab, B., and Rahemi, M., 2006. Evaluation of three wild species of almonds on the basis of their morphological characters. Journal Center. European Agriculture 7:4, 619-626.
5. Bayazit, S., 2007. Türkiye’nin farkli ekolojilerindeki yabani badem genotiplerinde fenolojik, morfolojik ve pomolojik özellikler ile moleküler yapilarin tanimlanmasi. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Basılmamış), Adana.
6. Bayazit, S., Imrak, B., and Çalişkan, O., 2012. Determination of pollen product on and quality attributes of some almond cultivars (Prunus dulcis) and selected wild almond (Amygdalus orientalis) genotypes. International Journal of Agriculture & Biology, 14: 425–429.
7. Bayazit, S., 2018. Fruit characteristics and fatty acids content of Amygdalus orientalis (Mill) and Amygdalus turcomanica (Lincz) almond species. Fresenius Environmental Bulletin. 27(9);6021-6030.
8. Browicz, K., and Zielinski, J., 1984. Chology of trees and shrubs in South-West Asia and adjacent regions. Polish Scientific Publishers, Vol.8. Warzsawa-Poznan 80 s.

9. Browicz, K., and Zohary, D., 1996. The Genus Amygdalus L.(Rosaceae) species relationships, distribution and evolution under domestication. Genetic Resources and Crop Evaluation, 43: 229-247.
10. Demir, I., 1990. Genel Bitki Islahı. E. Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları No 496: 366 s.E.Ü.Z. F. Ofset Atölyesi IZMIR.
11. Gradziel, T.M., Martínez-Gómez, P., Dicenta, F., and Kester, D.E., 2001. The Utilization of related almond species for almond variety improvement. Journal of the American Pomological Society, 55: 100-109.
12. Denisov, V.P., 1988.Almond genetic resources in the USSR and their use in production and breeding. Acta. Hort. 244.2999-306.
13. Kayra, R., Atlı, H.S., and Yavic, A., 2018. Determination of propagation statue of Amygdalus arabica oliv. Almond species grown in Siirt province. Fresenius Environmental Bulletin 27 (12); 9345-9351.
14. Kester, D.E., and Asay, R. 1975. Almonds. Advances in Fruit Breeding. In: J Janick & JN Moore (Eds), Purdue Univ. Pres; West Lafayette, Indiana, pp.387-418.
15. Kester, D. E., Gradziel, T.M., and Grassely, C., 1991. Almonds (Prunus). Genetic Resources of Temperate Fruits and Nut Crops. Int. Soc. Hort. Sci., p.701-758.
16. Kester, D.E., and Gradziel, T.M., 1996. Almonds. In: JNMoore & J Janick (eds.). Fruit Breeding. John Wiley & Sons, New York, p.1-97. Madani, B., Rahemi, M., Assad, M.T., Tafazoli, E., and Mardani, A.A., 2006. A study on morphological, cytogenetic and grafting take of five almond rootstocks. M.Sc. Thesis, University of Shiraz, Shiraz, p.92.
17. Martínez-Gómez P., Arulsekar, S., Potter, D., and Gradziel, T.M. (2003). Relationships among peach and almond and related species as detected by SSRs. Journal of the American Society for Horticultural Science, 128: 667-671
18. Mortazavi, M., 1986. Problems of grafting of cultivated almond on wild almond. Iranian Scientific and Specific Journal in Agriculture ‘Zeitun’, 71: 15-21
19. Özbek, S., 1978. Özel Meyvecilik. Ç.Ü.Z.F. Yayınları 128. Ders Kitabı: 11.
20. Rahemi, A., Taghavi, T., Fatahi, R., Ebadi, A., Hassani, D., Chaparro, J., Gradziel, T., 2011. Seed germination and seedling establishment of some wild almond species. African Journal of Biotechnology 10(40): 7780-7786.
21. SAS Institute, 2005. SAS Online Doc. Version 9.1. SAS Institute, Cary, NC, USA.