Determining the Relationship Between Self-Efficacy and Addiction Levels of University Students Who Smoke

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 4, 132 - 138, 30.12.2025

Edanur Sağiroğlu , Berra Nur Arslan , Şeyma Taşpınar , Büşra Altınel

https://doi.org/10.59518/farabimedj.1753756

Öz

This study aimed to determine the relationship between self-efficacy and addiction levels among university students who smoke. This descriptive, correlational study was conducted with 271 university students. Data were collected via face-to-face surveys using a random sample selection method. A Personal Information Form, the Fagerström Nicotine Dependence Test, and the Self-Efficacy Scale were used to collect data. Data were analyzed using number, percentage, means, independent samples t-test, ANOVA, and Pearson correlation analysis. The mean age of the participating university students was 22.05±2.90, and 58.3% were female. The total mean score of the participating university students on the Fagerström Nicotine Dependence Test was 3.49±2.56. It was determined that 36.9% of the participants had very low nicotine dependence, 29.2% had low nicotine dependence, 9.6% had moderate nicotine dependence, 17.7% had high nicotine dependence, and 6.6% had very high nicotine dependence. The students' total mean score on the Self-Efficacy Scale was determined to be 50.03±21.73. A weak negative correlation was found between the university students' mean Fagerström Nicotine Dependence Test score and the Self-Efficacy Scale (p<0.05). Male students had higher Fagerström Nicotine Dependence Scale scores than female students (p<0.05). The difference between university students' socioeconomic status and their mean Fagerström Nicotine Dependence Scale scores was found to be statistically significant (p<0.05). Furthermore, a statistically significant and positive correlation was found between duration of smoking, number of cigarettes smoked daily, and weekly cigarette consumption, and nicotine dependence (p<0.05).
Consequently, the majority of university students have a low level of nicotine dependence. Their self-efficacy is also below average. As students' dependence level increases, their self-efficacy levels decrease. It is recommended that initiatives be implemented to increase students' self-efficacy and reduce cigarette use.

Anahtar Kelimeler

University students , Nicotine Dependence , Self-efficacy , Smoking

Proje Numarası

1919B012401855

Sigara Kullanan Üniversite Öğrencilerinin Öz-yeterlilikleri ile Bağımlılık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışma ile sigara kullanan üniversite öğrencilerinin öz-yeterlilikleri ve bağımlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ilişki arayıcı türdeki bu çalışma 271 üniversite öğrencisiyle yapılmıştır. Araştırma verileri yüzyüze anket yöntemi ile gelişigüzel örnek seçim yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ve Öz-yeterlilik ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, bağımsız gruplarda t testi, ANOVA ve pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan üniversite öğrencilerinin yaş ortalaması 22.05±2.90 olup, %58.3’ü kadındır. Çalışmaya katılan üniversite öğrencilerinin Fagerström nikotin bağımlılık testi ölçeği toplam puan ortalaması 3.49±2.56’dır. Katılımcıların %36.9’unun çok düşük, %29.2’sinin düşük, %9.6’sının orta düzeyde, %17.7’sinin yüksek ve %6.6’sının ise çok yüksek düzeyde nikotin bağımlılığına sahip olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin Öz-yeterlilik Ölçeği toplam puan ortalamasının 50.03±21.73 olduğu belirlenmiştir. Üniversite öğrencilerinin Fagerström nikotin bağımlılık testi puan ortalaması ile Öz-yeterlilik ölçeği arasında negatif yönlü zayıf düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Erkek öğrencilerin Fagerström Nikotin Bağımlılık ölçeği puan ortalaması kadın öğrencilere göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Üniversite öğrencilerinin sosyoekonomik durumu ile Fagerström Nikotin Bağımlılık ölçeği puan ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca sigara kullanma süresi, günlük içilen sigara sayısı ve haftalık sigara tüketimi ile nikotin bağımlılığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç olarak üniversite öğrencilerinin çoğunluğu düşük nikotin bağımlılık düzeyine sahiptir. Öz-yeterlilikleri de ortalamanın altındadır. Öğrencilerin bağımlılık düzeyi arttıkça öz-yeterlilik düzeyleri azalmaktadır. Öğrencilerin öz-yeterlilik düzeylerini artırıcı ve sigara kullanımını azaltmaya yönelik uygulamaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Nikotin bağımlılığı , Öz-yeterlilik , Sigara kullanımı , Üniversite öğrencileri

Etik Beyan

Çalışmaya başlamadan önce belirlenen üniversitenin Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik kurul izni (Karar No: 2024/69, Tarih: 15.10.2024), ve kurum izni alınmıştır (Tarih: 06.03.2025 Sayı: 9611097). Araştırmada kullanılacak olan ölçekler için yazarlardan izin alınmıştır. Araştırmaya katılacak olan öğrencilere araştırmanın amacı sözlü olarak açıklanarak bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Bu çalışma, Helsinki Bildirgesi’nin etik ilkelerine ve ilgili ulusal düzenlemelere uygun olarak yürütülmüştür.

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209A-Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı

Proje Numarası

1919B012401855

Teşekkür

Yazarlar, çalışmanın gerçekleştirilmesinde verdikleri destekten dolayı Selçuk Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi’ne ve gönüllü olarak katılım sağlayan üniversite öğrencilerine teşekkürlerini sunarlar. Bunun yanı sıra bu çalışmada yer alan bulguların bir kısmı, 10-11 Mayıs 2025 tarihlerinde düzenlenen I. Ulusal Yüksek İhtisas Sağlık Bilimleri Öğrenci Kongresinde sözel bildiri olarak sunulmuştur.

Kaynakça

• Peacock A, Leung J, Larney S, et al. Global statistics on alcohol, tobacco and illicit drug use: 2017 status report. Addiction. 2018;113(10):1905-1926.
• Reitsma MB, Fullman N, Ng M, et al. Smoking prevalence and attributable disease burden in 195 countries and territories, 1990–2015: a systematic analysis from the Global Burden of Disease Study 2015. The Lancet. 2017;389(10082):1885-1906.
• Murray CJ, Aravkin AY, Zheng P, et al. Global burden of 87 risk factors in 204 countries and territories, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. The Lancet. 2020;396(10258):1223-1249.
• He H, Pan Z, Wu J, Hu C, Bai L, Lyu J. Health effects of tobacco at the global, regional, and national levels: results from the 2019 global burden of disease study. Nicotine & Tobacco Research. 2022;24(6):864-870.
• World Health Organization. WHO global report on trends in prevalence of tobacco smoking 2000–2025. 2nd ed. Geneva: World Health Organization; 2018.
• Chinwong D, Mookmanee N, Chongpornchai J, Chinwong SA. Comparison of gender differences in smoking behaviors, intention to quit, and nicotine dependence among Thai University Students. J Addict. 2018;8081670.
• Türkiye İstatistik Kurumu. Türkiye sağlık araştırması: bireylerin tütün mamulü kullanma durumu, 2010–2022. Published June 1, 2023. Accessed April 10, 2025. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2022-49747.
• Türkiye İstatistik Kurumu. Küresel yetişkin tütün araştırması: Türkiye 2012. Published August 31, 2012. Accessed April 7, 2025. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kuresel-Yetiskin-Tutun-Arastirmasi-2012-13142.
• Karadağ M, Aydın Güçlü Ö, Görek Dilektaşlı A, Coşkun F, Uzaslan E. Understanding university students' smoking behaviors towards tobacco-free campus policy. Tuberk Toraks. 2021;69(1):49-58.
• Owen L, Pennington B, Fischer A, Jeong K. The cost-effectiveness of public health interventions examined by NICE from 2011 to 2016. J Public Health (Oxf). 2018;40(3):557-566.
• Tate C, Kumar R, Murray JM, et al. Socio-environmental and psychosocial predictors of smoking susceptibility among adolescents with contrasting socio-cultural characteristics: a comparative analysis. BMC Public Health. 2021;21(1):2240.
• Gwaltney CJ, Metrik J, Kahler CW, Shiffman S. Self-efficacy and smoking cessation: a meta-analysis. Psychol Addict Behav. 2009;23(1):56-66.
• Bandura A. Social foundations of thought and action: a social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall; 1986.
• Tarı Selçuk K, Avcı D, Mercan Y. Smoking addiction among university students and the willingness and self-efficacy to quit smoking. Clin Exp Health Sci. 2018;8:36-43.
• Örsal Ö. Gençlik danışma birimine başvuran üniversite öğrencilerinin sigara bırakma durumunu etkileyen faktörler ve akran eğitiminin etkisi: retrospektif bir değerlendirme [yüksek lisans tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi; 2019.
• Pardavila-Belio MI, García-Vivar C, Pimenta AM, Canga-Armayor A, Pueyo-Garrigues S, Canga-Armayor N. Intervention study for smoking cessation in Spanish college students: pragmatic randomized controlled trial. Addiction. 2015;110(10):1676-1683.
• García-Alba L, Postigo Á, Gullo F, Muñiz J, Valle JFD. Assessing independent life skills of youth in child protection: a multi-informant approach. Eur J Psychol Appl Legal Context. 2022;14(1):1-10.
• Gázquez Linares JJ, Barragán Martín AB, Molero Jurado MDM, et al. Perception of Parental Attitudes and Self-Efficacy in Refusing Alcohol Drinking and Smoking by Spanish Adolescents: A Cross-Sectional Study. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(1):808.
• Lima-Serrano M, Martínez-Montilla JM, Vargas-Martínez AM, Zafra-Agea JA, Lima-Rodríguez JS. Características presentes en escolares de secundaria que no fuman o no tienen intención de hacerlo [Characteristics present in secondary school students who do not smoke and who have no intention to smoke]. Gac Sanit. 2019;33(3):259-262.
• Kaya M, Ergün A. Sağlık bilimleri öğrencilerinin sigara içme durumu, etkileyen faktörler ve ikincil sigara dumanı ile ilgili farkındalık düzeyleri. Jaren. 2020;6(3):416-25.
• Uysal MA, Kadakal F, Karşıdağ Ç, Bayram NG, Uysal Ö, Yılmaz V. Fagerstrom nikotin bağımlılık testinin Türkçe versiyonunun güvenirliği ve faktör analizi. Tüberküloz ve Toraks Dergisi. 2004;52(2):115-121.
• Karanci NA. Self-efficacy-based smoking situation factors: the effects of contemplating quitting versus relapsing in a Turkish sample. Int J Addict. 1992;27(7):879-886.
• Evans JD. Straightforward statistics for the behavioral sciences. Pacific Grove, CA: Brooks/Cole Publishing; 1996.
• Altaş ZM, Al-shubaki J, Qawasmi S, et al. Nicotine Use Frequency and Addiction among Medical Students. Clinical and Experimental Health Sciences. June 2024;14(2):304-309.
• Çetin E, Cantürk N, Dağalp R. Alkol Ölçeği: Sigara Bağımlısı Öğrencilerde Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. Bağımlılık Dergisi. Haziran 2019;20(2):72-79.
• Pardavila-Belio MI, García-Vivar C, Pimenta AM, Canga-Armayor A, Pueyo-Garrigues S, Canga-Armayor N. Intervention study for smoking cessation in Spanish college students: pragmatic randomized controlled trial. Addiction. 2015;110(10):1676-1683.
• Prochaska JO, Prochaska JM. Changing to thrive: using the stages of change to overcome the top threats to your health and happiness. Center City, MN: Hazelden Publishing; 2016.
• Söğütlü L, Göktaş SŞ. Relationship among smoking addiction, psychological flexibility, and impulsivity in university students. Addicta Turk J Addict. 2021;8(1):16-22.
• Waters AF, Kendzor DE, Roys MR, Stewart SA, Copeland AL. Financial strain mediates the relationship between socioeconomic status and smoking. Tob Prev Cessat. 2019;5:3.
• Yakar B, Pirinçci E, Canpolat E. Sigara içme durumuna etki eden faktörler ve tütün kontrol eylem planının sigara kullanım üzerine etkisinin araştırılması. Fırat Univ Sağlık Bilimleri Tıp Derg. 2020;34(2):147-153.
• Kutlu R, Demirbaş N, Yazıcı T, Karaoğlu N. Sigara içenlerde psikolojik bağımlılığın ve sigara içme isteğinin bırakma başarısı üzerine etkisinin değerlendirilmesi. Selçuk Tıp Derg. 2021;37(3):231-237.
• Selçuk K, Temizer D, Mercan Y. Üniversite öğrencilerinde sigara bağımlılığı, sigarayı bırakmaya yönelik istek ve öz-etkililik. Clin Exp Health Sci. 2018;8(1):36-43.
• Boudreaux ED, Baumann BM, Camargo CA Jr, O'Hea E, Ziedonis DM. Changes in smoking associated with an acute health event: theoretical and practical implications. Ann Behav Med. 2007;33(2):189-199.