Tesewirên Nasnameyî yên Kurdên Elewî û Êzîdî di Pêwendîya Vegotinên Gelêrî da

Abstract

Di avabûna nasnameya kolektîf da, li kêleka çend dîyardeyên giring, dîn û bawerî hêmanên gelekî xurt in ku carinan, di hin perîyodên dîrokê da, rê lê vedikin ku civak xwe li ser bingeha wan pênase bikin. Di nava civaka kurd da jî, di gel nîqaşên giştî li ser nasnameya kurdbûnê, hin civakên etno-dînî hene ku, pênaseyên wan yên nasnameyî yên derbarê xwe da, hem nîqaşa li ser nasnameya kurdî kûrtir dikin û hem jî nîqaşa li ser nasnameya wan bi xwe jî derdixe meydanê. Dema ku em seyra dîrokî ya van nîqaşan datînin pêş xwe, tê dîtin ku ev nîqaş hem di asta civakê da û hem jî di asta lêkoleran da, tu car bi temamî li dû prensîbên zanistî bi rê ve neçûye. Di vê kontekstê da civakên elewî û êzîdî yên kurd, ji alîyê şênberîya vê nîqaşê ve, du mînakên gelekî giring in. Wekî îlaweyekê li vê nîqaşê, em ê berê xwe bidin metinên folklorî ku li wê derê ji tesbîtên derveyî bêtir, tesewirên civakî derdikevin pêşberî me ku ev yek meyla civakê ya objektîf dide der.

Keywords

• folklor
• kurd
• elewî
• êzîdî
• etnîsîte
• etno-dîn

IDENTITY PERCEPTIONS OF ALEVI AND EZIDI KURDS IN THE CONTEXT OF FOLK NARRATIVES

Abstract

Religion and beliefs are curcial elements in the construction of the collective identity and in some periods of history communities takes them as basis to define themselves. Although there are general debates on kurdish identity within the kurdish society, the existence of some ethno- religious groups and their self-definition deepens the debate on kurdish identity in general and reveals the debate on their identity perceptions. When we look at the historical course of these discussions, it seems that this issue has never carried out entirely in the light of scientific criteria, both on the social level and on the level of researchers’ definitions. In this context, the kurdish alavi community and the yazidi communities are two important examples of the concreteness of this debate. As an additional contribution to this debate, we will regard a look into folklore texts, where the concept of the society appears before us, and this shows the objective tendencies of that social group.

Keywords

• Folklore
• kurd
• alevi
• ezidi
• ethnicity
• ethno-religion

References

1. Aksoy, G. (2006). Dersim Alevi Kürt mitolojisi, İstanbul: Komal.
2. Allison, C. (2007). Yezidi sözlü kültürü, (çev. Fahriye Adsay), İstanbul: Avesta.
3. Bates, D. G. (2009). 21. yüzyılda kültürel antropoloji, (çev. Süavi Aydın), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi.
4. Bruinessen, M. V. (2002). Kürdistan üzerine yazılar, (çev. , Nevzat Kıraç), İstanbul: İletişim.
5. Celîl, C. &Şadkam, G. (2012). Sêxiştiyên kurmancî, Wien: Înstîtuya Kurdzaniyê-Wien.
6. Cengiz, D. (2010). Dizeleriyle tarihe tanık Dersim Şairi Sey Qaji, İstanbul: Horasan.
7. Düzgün, M. (1992). Tayê lawikê Dêrsimî, Ankara: Berhem.
8. Farqînî, Î (2011). Bi zarê êzîdîyan çîrokên gelêrî (Ji deverên Xankê û Baedrê), İstanbul: J&J

9. Eriksen, T. H. (2004). Etnisite ve milliyetçilik, antropolojik bir bakış, (çev. Ekin Uşaklı), İstanbul: Avesta.
10. Hobsbawm, E. J. (2017). Milletler ve milliyetçilik, Ayrıntı Yayınları, (çev. Osman Akınhay), İstanbul: Ayrıntı.
11. Izady, M. R. (2013). Kürtler, Doz Yayınları, (çev. Cemal Atilla), İstanbul: Doz.
12. Kreyenbroek, P. G. &Reşow, X. C. (2011), Tanrı ve Şeyh Adi kusursuzdur, (çev. İbrahim Bingöl), 1. Baskı, İstanbul: Avesta.
13. Oğuz, M. Ö. &Baki, Z. S. &Tekin, G. (Ed. ), (2014). Halk biliminde kuramlar ve yaklaşımlar IV, Ankara: Geleneksel.
14. Celîl, C. &Celîl, O. (2003). Zargotina kurda, Amed: Aram
15. Pertev, R. (2018). Folklor û nasnameya kurdî ya neteweyî, Stenbol: Avesta.
16. Smith, A. D. (2002). Ulusların etnik kökeni, (çev. Sonay Bayramoğlu&Hülya Kendir), Ankara: Dost.
17. Stern, S. (2014). ‘Etnik folklor ve etnisite folklorü’, (çev. Başak Çalışkan), Halk biliminde kuramlar ve yaklaşımlar IV, Ankara: Geleneksel.
18. Şengalî, X. (2011). Li Çiyayê Şengalê qebqeba kewê nêre (Bergî Yekem), Duhok: Enstîtuya Kelepûrên Kurdî.
19. Bedlîsî, Ş. (2007), Şerefname, (çev. Ziya Avcı), Stenbol: Avesta.
20. Uluçay, Ö. (2012). Destana Dewrêşê Evdî (tehlîl-tesnîf-kilam), Stenbol: Dîwan.
21. Vali, A. (2005). Kürt milliyetçiliğinin kökenleri, (çev. Fahriye Adsay&Ümit Aydoğmuş&Sema Kılıç), İstanbul: Avesta.