Geşedana Hişî û Zimanî di Serdema Zaroktîya Pêşîn da

Abstract

Geşedana zimanî û hişî ji zayîna mirovan dest pê dike, berî mirina wan jî dewam dike. Di navbera ziman û hişî da têkilîyeka pir xurt heye. Her du hêman jî di bin bandora hevûdin da dimînin û rê li ber pêşveçûna hevûdin vedikin. Çawa ku rê li ber pêşveçûna hevûdin vedikin, dibe ku rê li ber pêşveçûna hevûdin jî bigirin. Geşedena hiş û zimanî ji destpêkê heta dawîya temenê mirovan dewam dike lê yek ji serdemên herî giring jî serdema zaroktîya pêşî ye. Zaroktîya pêşî ji alîyê geşedana zimanî û hişî ve serdemeka giring e. Ji ber ku zarok di vê heyamê da bi hiş û zimanê xwe zêdetir tev li jîyanê dibe, bêguman bandora wê jî gelekî zêde çêdibe. Me jî bi vê xebatê hewil da ku geşedana zimanî û hişî ya di zaroktîya pêşî da pêk dihê, analîz bikin.

Keywords

• hiş
• ziman
• geşedan
• zarok
• serdem

COGNITIVE AND LINGUISTIC DEVELOPMENT IN EARLY CHILDHOOD

Abstract

Geşedana zimanî û hişî ji zayîna mirovan dest pê dike, berî mirina wan jî dewam dike. Di navbera ziman û hişî da têkilîyeka pir xurt heye. Her du hêman jî di bin bandora hevûdin da dimînin û rê li ber pêşveçûna hevûdin vedikin. Çawa ku rê li ber pêşveçûna hevûdin vedikin, dibe ku rê li ber pêşveçûna hevûdin jî bigirin. Geşedena hiş û zimanî ji destpêkê heta dawîya temenê mirovan dewam dike lê yek ji serdemên herî giring jî serdema zaroktîya pêşî ye. Zaroktîya pêşî ji alîyê geşedana zimanî û hişî ve serdemeka giring e. Ji ber ku zarok di vê heyamê da bi hiş û zimanê xwe zêdetir tev li jîyanê dibe, bêguman bandora wê jî gelekî zêde çêdibe. Me jî bi vê xebatê hewil da ku geşedana zimanî û hişî ya di zaroktîya pêşî da pêk dihê, analîz bikin.

Keywords

• zarok
• hiş
• ziman
• serdem
• geşedan

References

1. Arıca, E. (2003). Otistik Çocukların Dil Kullanımlarındaki Farklılaşmalar. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınlanmamış Doktora Tezi.
2. Aydın, A., (1999). Gelişim ve oğrenme psikolojisi, Ankara: Anı.
3. Bacanlı, H. , (2002). Gelişim ve Öğrenme. Ankara: Nobel
4. Bayhan, P. ve Artan İ. (2007). Cocuk gelişimi ve eğitimi. İstanbul: Morpa Kultur Yayınları.
5. Damar, Mustafa. , (2007). İsviçre'de Yaşayan Altı Yaş Türk Çocuklarının Dil Kazanımlarına Yönelik Geliştirilen Türkçe Dili Etkinlikleri Gözlem Formu Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınlanmamış Doktora Tezi
6. Ergun, M. ve Özsüer S., (2008). Vygotsky’nin yeniden değerlendirilmesi, http://www.egitim.aku.edu. tr/vygotsky.pdf, adresinden 11 Ocak 2011 tarihinde edinilmiştir.
7. Gander, M. J., & Gardiner, H. W. (2015). Çocuk ve Ergen Gelişimi (8 b.). (B. Onur, Çev.) Ankara: Imge.
8. Güneş, F. (2014). Türkçe Öğretiminde Yaklaşımlar ve Modeller (3. b.). Ankara: Pegem Akademi.

9. Güvendir, E. ve Yıldız, I.G. (2014) Dil Edinimi. Ankara: Anı
10. Kıran, Z., & Kıran, A. (2006). Dilbilime giriş. Istanbul: Seçkin.
11. Konrot, A. (2001). Çocukta Dil ve Kavram Gelişimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
12. Kürkçüoğlu, B. (2010). 0-6 yaş çocukların temel gelişim özellikleri: Bilişsel ve dil gelişimi. İ. Diken içinde, Erken Çocukluk Eğitimi (s. 136-167). Ankara: Pegem.
13. Özdemir, A. (2002). Bilişsel Gelişim Kuramları Işığında Türkçenin Ana Dil Olarak Öğretiminde Yen kuramlar. Denizli: Pamukkale Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
14. Öztürk, H. (1995). Okulöncesi Eğitim Kurumlarına Giden ve Gitmeyen İlkokul Birinci Sınıf Öğrencilerinin Alıcı ve İfade Edici Dil Düzeyleri. Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
15. Piaget, J.,& Inhelder, B. (2020). Çocuk Psikolojisi. İstanbul: Pinhan.
16. Selçuk, Z. (2007). Eğitim Psikolojisi. Ankara: Nobel.
17. Senenmoğlu, N. (2007). Gelişim Öğrenme ve Öğretim (Kuramdan Uygulamaya). İstanbul: Gönül.
18. Sönmez, V., (2000). Öğretmenlik Mesleğine Giriş. Ankara: Anı
19. Temiz, G. (2002), Okulöncesi Eğitimin Çocuğun Dil Gelişimine Olan Etkisi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi
20. Tulu, Y. (2009). ANA DİLİ TÜRKÇE OLAN VE ANA DİLİ TÜRKÇE Olmayan ikidlli 4-7 yaş çocukların dil düzeylerine etki eden faktörlerin incelenmesi. Konya: Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
21. Tümkaya, S. , Dil Gelişimi. M. E. Deniz (Ed.). Erken çocukluk doneminde gelişim içinde, Ankara,: Maya Akademi.
22. Vygotsky, L. (2020). Zihinsel Gelişim Süreçleri (1 b.). (F. Ergiz, Çev.) İstanbul: Roza.
23. Yavuzer, Haluk. (2018). Çocuk Psikolojisi (42 b.). Istanbul: Remzi Kitapevi