Nüfusun Yaşlanma Sürecinde Vergi Hasılatının Seyri: Türkiye’den Ampirik Kanıtlar

Öz

Toplumlar sosyoekonomik olarak sürekli bir değişim içerisindedir. Toplum nüfusunun yaşlanması da bu değişimlerden önemli bir tanesidir. Bu değişimin önemli ekonomik ve sosyal sonuçları olmaktadır. Çalışmada 1971 ve 2020 yılları arasını kapsayan veriler kullanılarak Türkiye’de nüfusun yaşlanmasının vergi hasılatı üzerindeki etkisi test edilmektedir. Çalışmada ARDL eşbütünleşme analizi ve FMOLS uzun dönemli eşbütünleşme tahmincisi kullanılmıştır. Analiz sonucuna göre genel literatürün aksine yaşlanma ile vergi hasılatı arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Medyan yaşta meydana gelen %1’lik bir artış GSYH içerisindeki vergi gelirlerinin payını %2,71 oranında artırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nüfus Yaşlanması
• Vergi Geliri
• Türkiye
• ARDL
• FMOLS

The Course of Tax Revenue During the Process of Population Aging: Empirical Evidence from Turkey

Abstract

Societies undergo continuous socio-economic transformations. One such significant change is the aging of the population, which carries substantial economic and social implications. This study examines the impact of population aging on tax revenues in Turkey, utilizing data spanning from 1971 to 2020. The ARDL cointegration analysis and the FMOLS long-term cointegration estimator were employed for the research. Contrary to the prevailing literature, the analysis results indicate a positive correlation between aging and tax revenue. Specifically, a 1% rise in the median age leads to a 2.71% increase in the share of tax revenues as a percentage of GDP.

Keywords

• Aging Population
• Tax Revenue
• Turkey
• ARDL
• FMOLS

Kaynakça

1. Achenbaum, W. A. (2002). Gerontocracy. D. J. Ekerdt (Ed.), Encyclopedia of Aging (561-562). Thomson Gale.
2. Akalın, G. (2000). Kamu Ekonomisi. Akcag.
3. Akdoğan, A. (2011). Kamu Maliyesi. Gazi.
4. Arslan, N. (2015). Derin Yaşamak. Sokak Kitapları.
5. Beznoska, M. & Hentze, T. (2017). Demographic Change and Income Tax Revenue in Germany: A Microsimulation Approach. Public Sector Economics, 41(1), 71-84. https://doi.org/10.3326/pse.41.1.8
6. Braun, R. A. & Joines, D. H. (2015). The Implications of A Graying Japan for Government Policy. Journal of Economic Dynamics and Control, 57, 1-23. https://doi.org/10.1016/j.jedc.2015.05.005
7. Can, E. & Duran, İ. (2015). Demografik Faktörlerin Vergi Ahlakı Üzerindeki Etkisi: İstanbul İli Örneği. Finans, Politik & Ekonomik Yorumlar, 52(606), 55-71. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fpeyd/issue/48041/607530
8. Canatan, A. (2008). Sosyal Yönleriyle Yaşlılık. Palme.

9. Çelikkaya, A. & Gürbüz, H. (2008). Mükelleflerin Vergiye Karşı Tutum ve Davranışlarını Etkileyen Çeşitli Değişkenler Arasındaki İlişkinin Analizi. Sosyoekonomi, 8(8), 23-54. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sosyoekonomi/issue/21068/226833
10. Chen, D. (2016). Population Age Structure And The Budget Deficit. Journal of Insurance and Financial Management, 1(4), 32-67. https://journal-of-insurance-and-financial-management.com/index.php/JIFM/article/view/35
11. Clotfelter, C. (1983). Tax Evasion and Tax Rates: An Analysis of Individual Returns. The Review of Economics and Statistics, 65(3), 363-373. https://www.jstor.org/stable/1924181
12. Creedy, J., Enright, J., Gemmell, N. & Mellish, A. (2010). Population Ageing and Taxation in New Zealand. New Zealand Economic Papers, 44(2), 137-158. https://doi.org/10.1080/00779954.2010.492574
13. Dağ, M. (2019). Sosyal Güvenlik Bütçe Açıklarının Sürdürülebilirliği: 2009-2018 Türkiye Örneği. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 14(56), 369-378. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jyasar/issue/49978/573588
14. Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427-431.
15. Gökbunar, A. R., Selim, S. & Yanıkkaya, H. (2007). Türkiye’de Vergi Ahlakını Belirleyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma. Ekonomik Yaklasim, 18(63), 69-94. https://www.ejmanager.com/fulltextpdf.php?mno=156071
16. Gruca, T. S. & Schewe, C. D. (1992). Researching Older Consumers. Marketing Research, 4(3), 18-24. https://www.researchgate.net/publication/299559987_Researching_Older_Consumers
17. İpek, S. & Kaynar, İ. (2009). Vergiye Gönüllü Uyum Konusunda Çanakkale İline Yönelik Ampirik Bir Çalışma. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 16(1), 173-190. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yonveek/issue/13690/165693
18. Kaymak, H. & Dökmen, G. (2021). Nüfus Yaş Yapısındaki Değişimin Bütçe Açıklarına Etkisi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(3), 459-476. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fesa/issue/64955/975940
19. Kudrna, G., Tran, C. & Woodland, A. (2015). The Dynamic Fiscal Effects of Demographic Shift: The Case of Australia. Economic Modelling, 50, 105-122. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2015.05.010
20. Lee, R., Mason, A. & Cotlear, D. (2010). Some Economic Consequences of Global Aging: A Discussion Note for the World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/13603
21. Lee, S.-H., Kim, J. & Park, D. (2017). Demographic Change and Fiscal Sustainability in Asia. Social Indicators Research, 134(1), 287-322. https://doi.org/10.1007/s11205-016-1424-0
22. Martinez-Vazquez, J. & Torgler, B. (2009). The Evolution of Tax Morale in Modern Spain. Journal of Economic Issues, 43(1), 1-28. https://doi.org/10.2753/JEI0021-3624430101
23. Mutlu, A. & Taşçı, K. (2013). Vergi Dairelerinin Mükellefe Davranış Biçimlerinin Vergilemede Gönüllü Uyuma Etkisi: Malatya Örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 45(45), 214-232. https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/issue/6159/82792
24. Okamoto, A. (2005). Simulating Fundamental Tax Reforms in an Aging Japan. Economic Systems Research, 17(2), 163-185. https://doi.org/10.1080/09535310500114911
25. Okamoto, A. (2007). Optimal Tax Combination in an Aging Japan. International Economic Journal, 21(1), 91-114. https://doi.org/10.1080/10168730601180978
26. Phillips, P. C. & Perron, P. (1988). Testing for a Unit Root in Time Series Regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
27. Phillips, P. C. & Hansen, B. E. (1990). Statistical Inference in Instrumental Variables Regression with I(1) Processes. The Review of Economic Studies, 57(1), 99-125.
28. Population Pyramid. (2023). Population Pyramids of the World from 1950 to 2100. https://www.populationpyramid.net/
29. Prammer, D. (2019). How does Population Ageing Impact on Personal Income Taxes and Social Security Contributions?. The Journal of the Economics of Ageing, 14, 100186. https://doi.org/10.1016/j.jeoa.2018.12.005
30. Rockstein, M. & Sussman, M. (1979). Biology of Aging. Wadsworth Publishing Company.
31. Salvati, L., Carlucci, M., Serra, P. & Zambon, I. (2019). Demographic Transitions and Socioeconomic Development in Italy, 1862-2009: A Brief Overview. Sustainability, 11(242), 1-12. https://doi.org/10.3390/su11010242
32. Simmons, L. W. (1945). The Role of the Aged in Primitive Society. Yale University Press.
33. Sriyana, J. (2011). Impact of Ageing Population on Tax Revenue in Indonesia. 3rd IRSA International Institute. https://www.researchgate.net/publication/282977051_IMPACT_OF_AGEING_POPULATION_ON_TAX_REVENUE_IN_INDONESIA
34. Tatlı, H. & Göçer, İ. (2015). Türkiye’de Sosyal Güvenlik Politikalarının Sürdürülebilirliği: Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Analizi. İşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(3), 87-111. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/195685/turkiyede-sosyal-guvenlik-politikalarinin-surdurulebilirligi-coklu-yapisal-kirilmali-esbutunlesme-analizi
35. Tolkien, J. R. R. (2004). The Return of the King: Being the third part of The Lord of the Rings. HarperCollins Publisher.
36. Torgler, B. (2004). Tax Morale in Asian Countries. Journal of Asian Economics, 15(2), 237-266. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2004.02.001
37. Torgler, B. (2006). The Importance of Faith: Tax Morale and Religiosity. Journal of Economic Behavior & Organization, 61(1), 81-109. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2004.10.007
38. Tufan, İ. (2016). Antik Çağ’dan Günümüze Yaşlılık ve Yaşlanma. Nobel Yayınevi.
39. TurkStat. (2023). Data Portal for Statistics. https://data.tuik.gov.tr/
40. United Nations. (2023). Population Division: World Population Prospects 2022. https://population.un.org/wpp/
41. Vogel, J. (1974). Taxation and Public Opinion in Sweden: An Interpretation of Recent Survey Data. National Tax Journal, 27(4), 499-513. https://www.jstor.org/stable/41861983
42. Wallschutzky, I. G. (1984). Possible Causes of Tax Evasion. Journal of Economic Psychology, 5(4), 371-384. https://doi.org/10.1016/0167-4870(84)90034-5
43. World Bank. (2023). World Bank Open Data. https://data.worldbank.org/
44. Zokalj, M. (2016). The Impact of Population Aging on Public Finance in the European Union. Financial Theory and Practice, 40(4), 383-412. https://doi.org/10.3326/fintp.40.4.2