Türkiye’de Enflasyon Hedeflemesi Politikası Sürecinde Yatırımlar Üzerinde Faiz Oranlarındaki Değişmelerin Etkisi: Zaman Serisi Analizi

Öz

Bu çalışmanın temel amacı 2000’li yıllardan günümüze Türkiye’de özel sektör yatırımlarının zaman içerisinde gelişimini incelemek ve Türkiye’de faiz oranlarının özel sektör yatırımları üzerindeki etkisini test etmektir. Özellikle 2014 yılından itibaren yaşanan enflasyonist süreç ve sonrasında uygulanan faizi düşürme politikalarının özel sektör yatırımları üzerindeki etkilerin ayrıştırılması çalışmanın ayırıcı amaçlarından bir tanesidir. Bu çerçevede 2002-Q1 ve 2022-Q3 dönemleri arasında Türkiye’de yatırımlar ve faiz oranları arasındaki ilişki VAR Granger Nedensellik analizi ile incelenmektedir. Aynı zamanda değişkenler arasında itki-tepki analizleri yapılmıştır. Son olarak bu çalışma da varyans ayrıştırması analizi de gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak incelediğimiz dönemde reel faiz oranları ile özel sektör yatırımları arasında nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Diğer bir ifade ile enflasyon hedeflemesi rejimi boyunca özel sektör yatırımları faiz oranlarındaki değişmelere oldukça duyarlıdır. Varyans ayrıştırması analizine göre ise, kısa dönemde, milli gelirdeki değişmeler yatırımlardaki değişmeleri güçlü bir şekilde açıklamaktadır. Diğer taraftan uzun dönemde ise yatırımlar üzerinde faiz oranlarındaki değişmelerin açıklama gücünün daha fazla olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Faiz Oranı
• Yatırım
• VAR
• Varyans Ayrıştırması

The Effect of Changes in Interest Rates on Investments During the Inflation Targeting Policy Process in Türkiye: Time Series Analysis

Öz

The main purpose of this study is to examine the development of private sector investments in Turkey over time from the 2000s to the present and to test the effect of interest rates on private sector investments in Turkey. One of the distinctive aims of the study is to differentiate the effects of the inflationary process experienced since 2014 and the subsequent interest rate reduction policies on private sector investments. In this context, the relationship between investments and interest rates in Turkey between the 2002-Q1 and 2022-Q3 periods is examined with VAR Granger Causality analysis. At the same time, impulse-response analyzes were conducted between variables. Finally, variance decomposition analysis was also performed in this study. As a result, a causal relationship was found between real interest rates and private sector investments in the period we examined. In other words, during the inflation targeting regime, private sector investments are very sensitive to changes in interest rates. According to variance decomposition analysis, in the short term, changes in national income strongly explain changes in investments. On the other hand, in the long run, it seems that changes in interest rates on investments have more explanatory power.

Anahtar Kelimeler

• İnterest Rate
• Investment
• VAR
• Variance Decomposition

Kaynakça

1. Adugna, H. (2013). Determinants of private investment in Ethiopia. Journal of Economics and Sustainable Development, 4(20), 186-194.
2. Akyüz, H. E. (2018). Vektör otoregresyon (VAR) modeli ile iklimsel değişkenlerin istatistiksel analizi. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 10(2).
3. Albu, L. L. (2006). Trends in the interest rate–investment–Gdp growth relationship. Romanian Journal of Economic Forecasting 3, 5-13.
4. Athukorala, P. C. (1998). Interest rates, saving and investment: Evidence from India. Oxford Development Studies, 26(2), 153-169. 10.1080/13600819808424151
5. Aydın, Y. (2015). Keynes'in parasal faiz teorisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1),207-224.
6. Bader, M. & Malawi, A. I. (2010). The impact of interest rate on investment in Jordan: A cointegration analysis. JKAU: Econ. & Adm, 24(1), 199-209. 10.4197/Eco. 24-1.6
7. Bağci, E. & Ergüven, E. (2016). Relations between interest rate, inflation, growth and investment in Turkey, 2002-2015. IOSR Journal of Economics and Finance (IOSR-JEF), 7(5), 43-49.
8. Barro, R. J. (1992). World interest rates and investment. Scandinavian Journal of Economics, 94(2), 323-42

9. Beccarini, A. (2007). Investment sensitivity to interest rates in an uncertain context: Is a positive relationship possible?. Econ Change, 40, 223–234. https://doi.org/10.1007/s10644-007-9025-1
10. Blomstrom, M., Lipsey R. E. & Zejan, M. (1996). Is fixed investment the key to economic growth?. Quarterly Journal of Economics, 1(1), 269-276.
11. Çavuşoğlu, F. (2010). Para politikası faiz oranlarından mevzuat ve kredi faiz oranlarına geçişkenlik: Türkiye örneği. Uzmanlık yeterlilik tezi. TCMB Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü. Ankara
12. Davidson, P. (1986) Finance, funding, saving, and investment. Journal of Post-Keynesian Economics, 9, 101-110.
13. Erdem, H. F. & Yamak, R. (2018). The impacts of macroeconomic uncertainty and interest rates on the investment spending: ARDL co-integration approach. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (638), 49-57.
14. Erdoğan, A., Erdoğan, S. & Erdaş, H. (2018). Kamu büyüklüğünün Türkiye ekonomisine yönelik var analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (55), 119-131.
15. Everhart, S. & Sumlinski M. (2001). Trends in private investment in developing countries. International Finance Corporation Discussion Paper 44, W Bank: Washington DC
16. Frimpong, J. M. & Marbuah, G. (2010). The determinants of private sector investment in Ghana: An ARDL approach. European Journal of Social Sciences, 15(2), 250-261.
17. Hall, R. E., Sims, C. A., Modigliani, F. & Brainard, W. (1977). Investment, interest rates, and the effects of stabilization policies. Brookings Papers on Economic Activity, 1977(1), 61–121. https://doi.org/10.2307/2534257
18. Krishna, K.; Ozyildirim, A. & Swanson, N. R. (2003). Trade, investment and growth: Nexus, analysis and prognosis. Journal of Development Economics, 70(2), 479-499.
19. McKinnon, R. I. (1973) Money and capital in economic development. Washington, DC, Brooking Institute.
20. Onwumere, J. U. J., Okore, O. A., Ibe, I. G. (2012). The impact of interest rate liberalization on savings and investment: Evidence from Nigeria. Research Journal of Finance and Accounting, 3(10).
21. Shaw, E. (1973) Financial deepening in economic development. Oxford, Oxford University Pres
22. Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1-48.
23. Suyuan, W. L.& Khurshid, A. (2015) The effect of interest rate on investment; empirical evidence of Jiangsu Province, China. Journal of International Studies, 8(1), 81-90. 10.14254/2071-8330.2015/8-1/7
24. Taylor, L. (1983). Structuralist macroeconomics: Applicable models for the third world. New York, Basic Books.
25. Thirlwall, A.P. (1976). Financing economic development. London, Macmillan.