Elit Düzey Güreşçilerin Bilişsel Esneklik Düzeyleri ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri

Öz

Bilişsel esneklik ve stresle başa çıkma düzeyinin yüksek olması sporda performansa olumlu yansıyan bir etkendir, dolayısıyla bu araştırmada elit düzey güreşçilere dair yaş, spor yaşı ve stil demografik özellikleri ile bilişsel esneklik ve stresle başa çıkma strateji düzeylerinin ilişkilendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile sürdürülmüş ve araştırmaya uygun örneklem yöntemiyle ulaşılmış olan toplam 157 erkek elit düzey güreşçi katılmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından oluşturulmuş demografik bilgiler anketi, Martin ve Rubin (1995) tarafından geliştirilmiş Çelikkaleli (2014) tarafından Türkçe uyarlaması yapılmış “Stresle Başa Çıkma Ölçeği” ve Türküm (2002) tarafından geliştirilmiş “Bilişsel Esneklik Ölçeği” kullanılmıştır. Veri analizinde, yüzde, frekans, Cronbach Alpha katsayısı hesaplamaları yapılmıştır Bilişsel esneklik ile stresle başa çıkma arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile incelenmiş/kullanılmış, bilişsel esnekliğin stresle başa çıkma üzerinde etkisi basit regresyon analiziyle hesaplanmıştır. Katılımcıların yaş, spor yaşı ve güreş stili olmak üzere kişisel özellikleri ile ölçekler arasında fark olup olmadığı incelenirken ikili değişkenler için t testi, ikiden fazla değişkenler için Anova testi yapılmıştır. Sonuç olarak, elit düzey güreşçilerin yaş, spor yaşı ve güreş stili (serbest ve grekoromen) ile ölçekler arasında anlamlı bir ilişki olmadığı, stresle başa çıkma ve bilişsel esnekliklerinin orta düzeyde olduğu elde edilmiştir. Yani elit düzey güreşçilerin karşılaştıkları sorunlara karşı tam anlamıyla adaptasyon sağlayamadığı ve çözüm üretme süreçlerinin orta düzeyde başarılı olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Elit Güreşçiler
• Bilişsel Esneklik
• Stresle Başa Çıkma

Cognitive Flexibility Levels of Elite Level Wrestlers and Strategies for Coping with Stress

Abstract

The fact that the level of cognitive flexibility and coping with stress is high is a factor that reflects positively on performance in sports, therefore, in this study, it was aimed to correlate the age, sport age and style demographic characteristics of elite wrestlers with cognitive flexibility and stress coping strategy levels. The research was carried out with the relational survey model, one of the quantitative research methods, and a total of 157 male elite level wrestlers participated in the research, which was reached by the appropriate sampling method. The demographic information questionnaire created by the researchers, the "Stress Coping Scale" developed by Martin and Rubin (1995) and adapted into Turkish by Çelikkaleli (2014), and the "Cognitive Flexibility Scale" developed by Türküm (2002) were used to collect the data. In the data analysis, percentage, frequency, Cronbach Alpha coefficient calculations were made. The relationship between cognitive flexibility and coping with stress was examined/used with Pearson correlation analysis, and the effect of cognitive flexibility on coping with stress was calculated with simple regression analysis. While examining the personal characteristics of the participants, such as age, sports age and wrestling style, and whether there was a difference between the scales, the t-test for binary variables and the Anova test for more than two variables were used. As a result, it was found that there was no significant relationship between the age, sport age and wrestling style (freestyle and Greco-Roman) of elite level wrestlers, and their cognitive flexibility and coping with stress were moderate. In other words, it was seen that elite level wrestlers could not fully adapt to the problems they faced and their solution-generating processes were moderately successful.

Keywords

• Elite Wrestlers
• Cognitive Flexibility
• Coping with Stress

References

1. 1. Avşaroğlu, S. ve Taşğın, Ö. (2011). Study of the styles of copıng with stress of teachers ın terms of some variables. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 225-248.
2. 2. Altınışık, Ü. ve Çelik, A. (2022). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin liderlik yönelimleri ile duygusal zeka düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(1), 225-236.
3. 3. Atalı, M. (2022). Elit düzey kadın erkek buz hokeyi sporcularının mental dayanıklılık ve bilişsel esneklik düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmış doktora tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
4. 4. Aslan, S. (2018). Examination of cognitive flexibility levels of young individual and team sport athletes. Journal of Education and Training Studies, 6(8), 149-154.
5. 5. Bedel, A. ve Ulubey, E. (2015). Ergenlerde başa çıkma stratejilerini açıklamada bilişsel esnekliğin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergi-si, 14(55), 291-300.
6. 6. Bedir, D. (2023). Sporcularda bilişsel kontrol ve bilişsel esneklik becerilerinin mental iyi oluş üzerine etkisinin incelenmesi. Research in Sport Education and Sciences, 25(1), 26-29.
7. 7. Cañas, J. J., Quesada, J. F., Antolí, A. ve Fajardo, I. (2003). Dinamik karmaşık problem çözme görevlerinde bilişsel esneklik ve çevresel deği-şikliklere uyum sağlama. Ergonomi, 46, 482.
8. 8. Canas, J. J., Fajardo, I. ve Salmeron, L. (2006). Cognitive flexibility. International Encyclopedia of Ergonomics and Human Factors, 1(3), 297-301.

9. 9. Ceylan, M. (2005). Stresle başa çıkmada bilişsel stratejilerin kullanılmasında cinsiyet ve kişilik değişkenlerinin etkisi (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
10. 10. Cohen, L., Manion, L. ve Morrison, K. (2011). Research methods in education (7. Basım). London: Routledg.
11. 11. Çelikkaleli, Ö. (2014). The validity and reliability of the cognitive flexibility scale. Education & Science, 39(176), 339-346.
12. 12. Çuhadaroğlu, A. (2013). Bilişsel esnekliğin yordayıcıları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 2(1), 86-101.
13. 13. Dalkılıç, M. (2017). Sporcuların bilişsel esnekliklerinin kişi-organizasyona etkisi. Uluslararası Spor Kültürü ve Bilimi Dergisi, 5(3), 213-224.
14. 14. Deniz, M. E. ve Yılmaz, E. (2006). Üniversite öğrencilerinde duygusal zekâ ve stresle başa çıkma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(25), 17-26.
15. 15. Dokuzoğlu, G., Çevik, A., Özmaden, M., Yıldız, Y. ve Tezcan, E. (2022). Gençlere yönelik egzersiz bağımlılığı ölçeği (gyeb): bir ölçek uyarlama çalışması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 644-653.
16. 16. Doğan Laçin, B. G. ve Yalçın, İ. (2019). Üniversite öğrencilerinde öz-yeterlilik ve stresle başa çıkma stratejilerinin bilişsel esnekliği yordama düzeyleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 358-371.
17. 17. Edland, A., Svenson, O. ve Hollnagel, E. (2000). Ciddi bir olay yönetimi dizisindeki zayıf noktaları belirleme süreci. P. Wright., S. Dekker ve C. P. Warren, (Eds.), Confronting reality, proceedings of the tenth european conference on cognitive ergonomics (s. 68). Linköping: Eace.
18. 18. Eraslan, M., Yetiş, Ü. ve Şahin, M. Y. (2016). Futbolda psikolojik performans danışmanlığı eğitimi kursuna katılan bireylerin stresle başa çıkma stillerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(1), 111-119.
19. 19. Friedman, N. P., Miyake, A., Corley, R. P., Young, S. E., Defries, J. C. ve Hewitt, J. K. (2006). Not all executive functions are related to intelli-gence. Psychological Science, 17(2), 172-179.
20. 20. Gross, M., Moore, Z. E., Gardner, F. L., Wolanin, A. T., Pess, R. ve Marks, D. R. (2018). An empirical examination comparing the mindfulness-acc eptance-commitment approach and psychological skills training for the mental health and sport performance of female student athletes. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 16(4), 431–451.
21. 21. Han, D. H., Park, H. W., Kee, B. S., Na, C., Na, D. H. E. ve Zaichkowsky, L. (2011). Performance enhancement with low stress and anxiety modulated by cognitive flexibility. Psychiatry İnvestigation, 8(3), 221.
22. 22. Johles, L., Gustafsson, H., Jansson-Fröjmark, M., Classon, C., Hasselqvist, J. ve Lundgren, T. (2020). Psychological flexibility among competitive athletes: a psychometric investigation of a new scale. Frontiers İn Sports and Active Living, 2, (110).
23. 23. Kalkavan, A., Kadıoğlu, H. C. ve Kayhan, R. F. (2021). Spor lisesindeki sporcuların stresle başa çıkma düzeylerinin araştırılması. Gençlik Araş-tırmaları Dergisi, 9(24), 124-137.
24. 24. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
25. 25. Kaya, D. G. ve Günay, M. (2020). Güreş grekoromen milli sporcularının imgeleme ve başarı motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelen-mesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 62-72.
26. 26. Kesselring, A. F. (2010). The relation of executive functioning to coping strategies and internalizing symptoms in a community sample of african american adolescents (Published master's thesis). Loyola University, Abd.
27. 27. Luchins, A. S. (1942). Mechanization in problem solving: The effect of Einstellung. Psychological Monographs, 54(6), i-95.
28. 28. Martin, M. M., Anderson, C. M. ve Thweatt, K. S. (1998). Aggressive communication traits and their relationship with the cognitive flexibility scale and the communication flexibility scale. Journal of Social Behavior And Personality, 13 (3), 34-45.
29. 29. Martin, M. M. ve Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological Reports, 76, 623-626.
30. 30. Menteş, G. ve Saygın, Ö. (2019). Investigation of mental toughness and cognitive flexibility of e-sports and traditional sports. International Journal of Sport, Exercise and Training Sciences, 5(4), 238-250.
31. 31. Miyake, A., Friedman, N. P., Emerson, M. J., Witzki, A. H., Howerter, A. ve Wager, T. D. (2000). The unity and diversity of executive functi-ons and their contributions to complex “frontal lobe” tasks: A latent variable analysis. Cognitive Psychology, 41(1), 49-100.
32. 32. Montuori, S., D'aurizio, G., Foti, F., Liparoti, M., Lardone, A., Pesoli, M. ve Sorrentino, P. (2019). Executive functioning profiles in elite volleyball athletes: Preliminary results by a sport-specific task switching protocol. Human Movement Science, 63, 73-81.
33. 33. Park, J. K. (2000). Coping strategies used by korean national athletes. The Sport Psychologist, 14, 63-80.
34. 34. Şahin, N. H., Güler, M. ve Basım, N. (2009). The relationship between cognitive ıntelligence, emotional ıntelligence, coping and stress symp-toms in the context of type a personality patern. Türk Psikiyatri Dergisi, 20(3), 243-254.
35. 35. Tazegül, Ü. (2012). Bireysel sporcuların stresle başa çıkma tarzlarının karşılaştırılması. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 3(2), 13-22.
36. 36. Türküm, A. S. (2002). Stresle basa çıkma ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(18), 25-34.
37. 37. Tingaz, E. O. (2020). The mediating role of mindfulness in the relationship between the cognitive flexibility and irrational performance beli-efs of university student-athletes. Current Psychology, 39(4), 1208-1214.
38. 38. Yılmaz, M. (2022). Veteran tenisçi ve sedanterlerin kognitif performanslarının karşılaştırılması (Yayımlanmış doktora tezi). Bursa Uludağ Üni-versitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
39. 39. Yıldız, N. O., Kula, H., Kaçay, Z. ve Soyer, F. (2023). Bireysel yaratıcılığın başa çıkma tutumları üzerine etkisi: Elit düzeyde bireysel ve takım sporu yapan sporcular üzerine bir araştırma. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 63-74.
40. 40. Yoo, J. (2001). Coping profile of korean competitive athletes. International Journal of Sport Psychology, 32, 290-303.
41. 41. Yongtawee, A., Park, J., Kim, Y. ve Woo, M. (2022). Athletes have different dominant cognitive functions depending on type of sport. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 20(1), 1-15.
42. 42. Woo, M. ve Lee, G. (2013). Stresin atış performansı ve kortiko-kortikal iletişim üzerindeki etkisi: Bir eeg tutarlılık analizi. Korean Journal of Physical Education, 52(2), 139-149.
43. 43. Weinberg, R. S. ve Gould, D. (2015). Foundations of sport and exercise psychology (6th Ed.). Champaign: Human Kinetics.