Aquila’nın Yolları: Paflagonya Alanlarını Bağlamak

Öz

Bu çalışma, antik Amastris (modern Amasra) şehrinin sosyo-politik yapısını, yol altyapısı perspektifinden, özellikle de Aquila’nın yollarının inşası ve önemi üzerine odaklanarak incelemektedir. Kuzey Anadolu’nun zorlu Küre Dağları arazisinde yer alan Amastris, Paphlagonia’daki çeşitli iç ve kıyı topluluklarını birbirine bağlayan hayati bir denizcilik merkeziydi. Antik edebi metinlerin analizi, arkeolojik kanıtlar, coğrafi modelleme ve modern fotogrametriyi birleştiren çok disiplinli bir yaklaşım benimseyen bu makale, Amastris’ten yayılan birincil ve ikincil Roma yol ağını yeniden yapılandırmaktadır. Araştırma, bu yolların hem bölgesel bütünleşmeyi sağlamadaki hem de yerel özerkliği desteklerken imparatorluk yönetimini güçlendirmedeki çifte rolünü vurgulamaktadır. Temel bulgular, Aquila’nın yollarının yalnızca altyapısal projeler olmadığını, aynı zamanda özel yatırımları kamu yararıyla birleştiren stratejik girişimler olduğunu ortaya koymaktadır. Bu projeler, Roma eyalet yönetiminde bireysel girişimler ile devlet çıkarlarının karmaşık etkileşimini yansıtmaktadır. Ayrıca, çalışma Amastris’teki yol inşaatının daha geniş kültürel ve ekonomik etkilerini inceleyerek, bağlantısallığın kent kimliğini, sosyal bütünleşmeyi ve toprak bütünlüğünü nasıl şekillendirdiğini göstermektedir. Makale, Aquila’nın yol yapım girişimlerinin, Amastris’in Roma İmparatorluğu içindeki stratejik önemi ve işlevselliğini sürdürmede hayati bir rol oynadığını savunmaktadır. Yerel ve imparatorluk önceliklerinin dinamik ilişkisini inceleyen bu çalışma, altyapının antik Anadolu’da yönetim, ekonomik kalkınma ve bölgesel entegrasyonun bir bağlantı noktası olarak nasıl işlev gördüğüne dair öngörüler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Amastris
• Paphlagonia
• Gaius Iulius Aquila
• bölgesel uyum
• Roma yolları

Aquila's Roads: Connecting Paphlagonian Spaces

Abstract

This study examines the socio-political landscape of the ancient city of Amastris (modern Amasra) through the lens of its road infrastructure, with a particular focus on the construction and significance of Aquila’s roads. Situated in the challenging terrain of northern Anatolia’s Küre Mountains, Amastris served as a vital maritime hub, linking diverse inland and coastal communities within Paphlagonia. Employing a multidisciplinary approach that integrates ancient literary analysis, archaeological evidence, geospatial modeling, and modern photogrammetry, this paper reconstructs the network of primary and secondary Roman roads emanating from Amastris. The research highlights the dual role of these roads in fostering territorial coherence and enhancing regional connectivity, supporting both local autonomy and imperial governance. Key findings demonstrate that Aquila’s roads were not merely infrastructural projects but strategic undertakings that blended private investment with public utility. These projects reflect the intricate interplay between individual agency and state interests in Roman provincial administration. Furthermore, the study explores the broader cultural and economic impacts of road construction on Amastris, illustrating how connectivity shaped civic identity, social integration, and territorial integrity. The paper concludes that Aquila’s road-building initiatives were instrumental in sustaining Amastris’s strategic significance and functionality within the Roman Empire. By examining the dynamic relationship between local and imperial priorities, this study offers insights into how infrastructure functioned as a nexus of governance, economic development, and regional integration in ancient Anatolia.

Keywords

• Amastris
• Paphlagonia
• Roman roads
• Gaius Iulius Aquila
• territorial coherence

References

1. Bağdatlı Çam, F. –Bora A. – Altunkayalıer, H. B. 2019. “Archaeological Explorations in Anceint City of Amastris (Amasra).” Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 24: 169-188.
2. Bağdatlı Çam, F. 2020. “Bir Kente İsim Veren Kraliçe Amastris ve Yönetici Kültü.” TÜBA-AR 26, 91-110.
3. Bağdatlı Çam, F. 2022. “Bartın İli Antik Dönem Yerleşimleri: 2017-2019 Yılı Araştırma Sonuçları.” In: F. Bağdatlı Çam (ed.), Bartın İli ve İlçeleri Yüzey Araştırması (Biya) İlk Tespitler ve Belgeler. Paphlagonia’dan Parthenios’a – I. Istanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 13-112.
4. Bakan, C. – Şerifoğlu, T. E. 2015. “Cytorus-Cide during the Hellenistic Period.” In: E. Laflı – S. Patacı (edd.), Recent Studies on the Archaeology of Anatolia. London: Archaeopress, 297-303.
5. Barat, C. 2013. “La Paphlagonie: histoire et peuplement.” In: H. Bru – G. Labarre (edd.), L'Anatolie des peuples, des cités et des cultures(IIe millénaire av. J.-C. – Ve siècle ap. J.-C.). Colloque international de Besançon - 26-27 novembre 2010. Volume I. Autour d'un projet d'atlas historique et archéologique de l'Asie Mineure. Méthodologie et prospective. Besançon: Institut des Sciences et Techniques de l'Antiquité, 151-166.
6. Bekker-Nielsen, T. 2000. “New Approaches to the Study of Roman Roads.” In: 19th International Congress of Historical Sciences Oslo, August 2000. Oslo: CISH, 1-6.
7. Belke, K. 1996. Tabulae Imperii Byzantini 9. Paphlagonien und Honorias. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
8. Blanck, H. 1969. Wiederverwendung alter Statuen als Ehrendenkmäler bei Griechen und Römern. Ph.D. Diss, Universität Köln.

9. Arnoldus, A. – Grey, C. – Mercuri. A. 2021. “Geological Considerations, Land Evaluation/Use, and Mobility [Case Nuove].” In: K. Bowes (ed.), The Roman Peasant Project 2009-2014. Excavating the Roman Rural Poor. Philadelphia: University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology, 144-153.
10. Burstein, S. 1976. Outpost of Hellenism: The Emergence of Heraclea on the Black Sea. Berkeley: University of California Press.
11. Chiai, G. F. 2019. “Paphlagonien: das Land, seine Herrscher und seine Götter in der Zeit des pontischen Königshauses und in der Kaiserzeit.” Gephyra 18: 97-135.
12. Corsten, Thomas. 2007. “Prosophographische und onomastische Notizen III.” Gephyra 4: 133-144.
13. Cumont, F. 1901. “Le Zeus Stratios de Mithridate.” RHR 43: 47-57.
14. Dalgaard, C.-J. – Kaarsen, N. – Olsson, O. – Selaya, P. 2021. “Roman Roads to Prosperity: Persistence and Non-Persistence of Public Infrastructure.” Journal of Comparative Economics 50.4: 896-916.
15. Dalla Rosa, A. 2019. “Imperial Properties and Civic Territories: Between Economic Interests and Internal Diplomacy.” In: F. Luciani – E. Migliario (edd.), Boundaries of Territories and Peoples in Roman Italy and Beyond. Bari: Edipuglia, 105-120.
16. von Diest, W. 1889. Von Pergamon über den Dindymos zum Pontus. Gotha: Justus Perthes.
17. Donceel, R. 1984a. “Taureaux de pierre de la vallée du Gökırmak et des abords (Paphlagonie).” In: R. Donceel – R. Lebrun (edd.), Archéologie et religions de l’Anatolie ancienne. Mélanges en l’honneur du professeur Paul Naster. Louvain-la-Neuve: Centre d’Histoie des Religions, 21-80.
18. Erciyas, D. B. 2003. “Heracleia Pontica – Amastris.” In: D. V. Grammenos – E. K. Petropoulos (edd.), Ancient Greek Colonies in the Black Sea. Thessaloniki: Archaeological Institute of Northern Greece, 1403-1432.
19. Eyice, S. 1955. “Das Denkmal von Kușkayası bei Amasra (Paphlagonien).” IstMit 6: 109-112.
20. Fischer, M. – Isaac, B. – Roll, I. 1996. Roman Roads in Judaea II. The Jaffa-Jerusalem Roads. Oxford: British Archaeological Reports.
21. Fodorean, F.-G. 2023. “Aspects regarding the roads of Roman Dacia. State of research, new data, new perspectives.” In: Limes XXIIII. Proceedings of the 24th International Congress of Roman Frontier Studies, Serbia 2018, 271-283.
22. French, D. 2013. Roman Roads and Milestones of Asia Minor. Fasc. 3.4 Milestones, Pontus et Bithynia: (with Northern Galatia). Ankara: British Institute at Ankara.
23. Harada, T. – Cimok, F. 2008. Roads of Ancient Anatolia. 2 Vols. 1st ed. Istanbul, Turkey: A Turizm Yayınları.
24. Hirt, A. M. 2010. Imperial Mines and Quarries in the Roman World. Oxford: Oxford University Press.
25. Hoffmann, A. 1989. “Zum ‘Bedesten’ in Amastris. Ein römischer Marktbau?” MDAI(I) 39: 197-210.
26. Horden, P. – Purcell, N. 2000. The Corrupting Sea. A Study of Mediterranean History. Oxford and Malden, Mass.: Blackwell.
27. Hritz, C. 2014. “Contributions of GIS and Satellite-based Remote Sensing to Landscape Archaeology in the Middle East.” Journal of Archaeological Research 22/3: 229-276.
28. Isaac, B – Roll, I. 1982. Roman Roads in Judaea I. The Legio-Scythopolis Road. Oxford: British Archaeological Reports.
29. Johnson, P. 2010. Landscapes of Achaemenid Paphlagonia. Ph.D. Diss., University of Pennsylvania.
30. Jones, C. 1986. Culture and Society in Lucian. Cambridge, Mass.: Harvard University Press.
31. Kalinka, E. 1933.“Aus Bithynien und Umgebend.” JÖAI 28: 44-111.
32. Kaimaris, D. – Patias, P. – Tsakiri, M. 2012. “Best Period for High Spatial Resolution Satellite Images for the Detection of Marks of Buried Structures.” The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Sciences 15: 9-18.
33. Kienast, D. 1996. Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.
34. Kiepert, R. 1902-1906. Karte von Kleinasien. Meist nach noch nicht oder in Kleinstem Massstabe veröffentlichten Aufnahmen. Berlin: Dietrich Reimer (Ernst Vohsen).
35. Knapton, J. 2016. “The Romans and Their Roads - The Original Small Element Pavement Technologists.” Pave Israel 96: 17-52.
36. Laurence, R. 1999. The Roads of Roman Italy. Mobility and Cultural Change. London-New York: Routledge.
37. Marek, C. 1989. “Amastris. Geschichte, Topographie, archäologische Reste.” MDAI(I) 39: 373-389.
38. Marek, C. 1993. Stadt, Ara und Territorium in Pontus-Bithynia und Nord-Galatia. Tübingen: E. Wasmuth.
39. Marek, C. 2003. Pontus et Bithynia. Die römischen Provinzen im Norden Kleinasiens. Mainz: Zabern.
40. Matteazzi, M. 2017. “All the Roads to Patavium: Morphology, Genesis and Development of the Roman Road Network Around Padua.” Open Archaeology 3: 83-100.
41. Matteazzi, M. 2020. “tra Raetia e Venetia. Definizione e costruzione de lpaesaggio rurale a nord di Vicenza in epoca romana.” In: A. Cristilli – A. Gonfloni – F. Stok (edd.), Experiencing the Landscape in Antiquity. Oxford: BAR, 199-208.
42. Matteazzi, M. 2023. “Road Building in Roman Times: An Insight from Northern Italy.” Itinera 3: 167-194.
43. Oltean, I. A. – Fonte, J. 2023. “The Road to Be Taken: A GIS-Based Analysis of the Spatial & Networking Patterns Pertaining to the Roman Conquest of Sarmizegetusa Regia, Dacia.” In: S. Golubović (ed.), Limes XXIIII. Proceedings of the 24th International Congress of Roman Frontier Studies, Serbia 2018, Belgrade: Institute of Archaeology, 305-315.
44. van Oppen, B. F. 2020. “Amastris. The First Hellenistic Queen.” Historia 69: 17-37.
45. Öztürk, B. 2022. “Amastris Üzerine Yapılan Epigrafik Çalışmalar ve 2017-2019 Yılları Arasında Bartın İli Yüzey Araştırması’nda Bulunan Amastris Yazıtları.” In: F. Bağdatlı Çam (ed.), Bartın İli ve İlçeleri Yüzey Araştırması (Biya) İlk Tespitler ve Belgeler. Paphlagonia’dan Parthenios’a – I. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 171-213.
46. Parcak, S. 2007. “Satellite Remote Sensing Methods for Monitoring Archaeological Tells in the Middle East.” JFA 32/1: 65-81.
47. Patacı, S. – Laflı, E. 2015. “Archaeology of the Southern Black Sea During the Period of Mithridates VI Eupator.” In: E. Laflı – S. Patacı (edd.), Recent Studies on the Archaeology of Anatolia. London: Archaeopress, 313-325.
48. Petrović, V. P. 2019. “Some Considerations about the Roman Road Network in Central Balkan Provinces,” in A. Kolb (ed.), Roman Roads. New Evidence-New Perspectives, Berlin: De Gruyter, 252-271.
49. Ruscu, L. 2017. “Über Sex. Vibius Gallus aus Amastris.” Istraživanja. Journal of Historical Researches 28: 52-68.
50. Sağlan, S. 2022. “Bartın Sipahiler Köyü’nden İki Stel.” In: F. Bağdatlı Çam (ed.), Bartın İli ve İlçeleri Yüzey Araştırması (Biya) İlk Tespitler ve Belgeler. Paphlagonia’dan Parthenios’a - I. Istanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 214-230.
51. Ščeglov, A. 1986. “Les amphores timbrées d’Amastris.” BCH Suppl. 13: 365-400.
52. Schneider, K. 1935. “Miliarium.” In: RE Suppl. 6, 395-431.
53. Silvia, S. 2021. “Decapitation and Dynamite: The Mutilated Mountainside Monument of Gaius Julius Aquila on the Coast of Bithynia et Pontus.” CLARA 7: 1-25.
54. Stolba, V. 2003. “Some Reflections on the Amphora Stamps with the Name of Amastris.” In: P. G. Bilde – J. M. Højte – V. F. Stolba (edd.), The Cauldron of Ariantas. Studies presented to A.N. Ščeglov on the occasion of his 70th birthday. Aarhus: Aarhus University Press, 279-301.
55. Summerer, L. 2015. “Topographies of Worship in Northern Anatolia.” In: T. Bekker-Nielsen (ed.), Space, Place and Identity in Northern Anatolia. Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 189-213.
56. Tezgor, D. 2020. Corpus des amphores romaines produites dans les centress de mer Noire. Collections des musées de la côte turque de la mer Noire (Ereğli, Amasra, Sinop, Samsun, Giresun, Ordu, Trabzon et Amasya). Oxford: Archaeopress.
57. Vermeulen, F. – Mlekuz, D. 2012. “Surveying an Adriatic Valley: A Wide Area View on Early Urbanization Processes in Northern Picenum.” In: F. Vermeulen – G.-J. Burgers – S. Keay – C. Corsi (edd.), Urban Landscape Survey in Italy and the Mediterranean. Oxford: Oxbow, 207-222.
58. Weiss, M. 2006. “Latin Orbis and its Cognates.” HSF 119: 250-272.
59. Wu, C.-Y. 2018. The Local Impact of the Koinon in Roman Coastal Paphlagonia. Ph.D. Diss., University of Pennsylvania.