Evaluation of the awareness levels of certified public accountants regarding the basic concepts of accounting: the case of Yozgat province

Abstract

Accounting science, which deals with financial transactions and events, is closely related to many segments in terms of its structure and affects them at the same time. Investors, creditors, financial institutions, public institutions and other users of financial information use the information produced by accounting science in line with their needs. Certified Public Accountants (CPAs) play an active role in the preparation of such information in a quality manner. As stated in the Law No. 3568 on Certified Public Accountants and Sworn-in Certified Public Accountants, CPAs fulfill this duty in accordance with generally accepted accounting principles and the provisions of the relevant legislation. In this study, it is aimed to determine the level of awareness of CPAs regarding the basic concepts of accounting. Within the scope of the qualitative research, the data obtained from face-to-face interviews with 11 professional members registered to Yozgat Chamber of CPAs were analyzed with MAXQDA Analytics Pro 2022 program. According to the statements of the participants, it has been determined that professional members care about the core concepts and generally act in accordance with them, professional experience has a positive effect on the use of core concepts, enterprises do not act in accordance with the core concepts, but their level of institutionalization positively affects the use of core concepts, the concept of objectivity and documentation is important in the audit process, and the concept of periodicity affects the financial statements the most.

Keywords

• Basic Concepts of Accounting
• Accounting Professionals
• Certified Public Accountant
• Qualitative Research
• MAXQDA Analytics Pro 2022

Serbest muhasebeci mali müşavirlerin muhasebenin temel kavramlarına ilişkin farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi: Yozgat ili örneği

Öz

Mali nitelikteki işlem ve olayların konu edildiği muhasebe bilimi, yapısı itibarıyla birçok kesimi yakından ilgilendirirken aynı zamanda da etkilemektedir. Finansal bilgi kullanıcılarından yatırımcılar, kreditörler, finans kuruluşları, kamu kuruluşları ve diğer kullanıcılar muhasebe bilimi tarafından üretilen bilgileri ihtiyaçları doğrultusunda kullanmaktadırlar. Bahsedilen bilgilerin kaliteli bir şekilde hazırlanması için Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM) aktif bir rol üstlenmektedirler. 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nda da yer aldığı üzere SMMM’ler, bu görevi genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve ilgili mevzuat hükümlerine göre yerine getirmektedirler. Bu çalışmada SMMM’lerin, muhasebenin temel kavramlarına ilişkin farkındalık düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma şeklinde yapılan çalışma kapsamında, Yozgat SMMM Odası’na kayıtlı 11 meslek mensubu ile yüz yüze yapılan görüşmeden elde edilen veriler MAXQDA Analytics Pro 2022 programı ile analiz edilmiştir. Katılımcı ifadelerine göre; meslek mensuplarının temel kavramları önemsedikleri ve genel itibarıyla uygun davrandıkları, mesleki tecrübenin temel kavram kullanımı üzerinde olumlu etki yarattığı, işletmelerin temel kavramlara uygun davranmadığı ancak kurumsallık düzeylerinin temel kavram kullanımını olumlu etkilediği, denetim sürecinde tarafsızlık ve belgelendirme kavramının önem arz ettiği, finansal tabloları da en çok dönemsellik kavramının etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Muhasebenin Temel Kavramları
• Muhasebe Meslek Mensubu
• Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
• Nitel Araştırma
• MAXQDA Analytics Pro 2022

Kaynakça

1. Alkan, B. Ş. (2018). Muhasebe teorisi ve uygulamaları açısından muhasebe bilgisinin niteliksel özellikleri. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, MODAV 15. Uluslararası Muhasebe Konferansı Özel Sayısı, 819-837. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/mbdd/issue/42789/518374
2. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. BEÜ SBE Dergisi, 7(1), 231-274. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/38061/399955
3. Bariyima, D.K. ve Loveday, A. N. (2014). Some Basic Concepts of Accounting: A Critical Appraisal. Research Journal of Finance and Accounting, 5(7), 197-204. Erişim adresi: https://iiste.org/Journals/index.php/RJFA/article/view/12759/13068
4. Bergant, Ž. (2020). Accounting, accountancy and social responsibility. 15th IRDO International Science and Business Conference, Social Responsibility And Current Challenges 2020: Personal and social responsibility for sustainable future, 45 June 2020, Maribor, Slovenia.
5. Burak, E. ve Öztaş, S. (2015). Kurumsal yönetim ilkelerinin muhasebenin temel kavramları açısından değerlendirilmesi. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 1-17. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/klujfeas/issue/26887/283304
6. Çiçekay, H. ve Demir, M. (2022). SMMM’lerin muhasebe temel kavramları ve bu kavramların mali tablolara etkilerine yönelik görüşleri üzerine nitel bir araştırma. Journal of Academic Value Studies, 8(3), 262-282. doi: 10.29228/javs.63707
7. Demir, M., Ülker, Y., ve Şenol, M.M. (2020). Muhasebe temel kavramları açısından muhasebe uygulamalarının değerlendirilmesi: Sivas ilinde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1358-1372. doi: 10.20491/isarder.2020.917
8. Doğan, S. (2018). Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve Muhasebenin Sosyal Sorumluluğu. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 04(01), 100-107. Erişim Adresi: https://www.ibaness.org/bnejss/2018_04_01/11_Dogan.pdf

9. Elitaş, B. L. (2013). Muhasebe manipülasyonu ve muhasebe bilgi kalitesine etkisi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 58, 41-54. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/mufad/issue/35643/396412
10. Güvemli, B. (2008). Uluslararası muhasebe standartları'nın çeşitli ülkelerin muhasebe kültürleri ile etkileşimi ve Türkiye örneği”, (Yayımlanmamış doktora tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından elde edildi. (Tez No: 221835)
11. Kaya, İ. ve Akbulut, D. H. (2018). İhtiyatlılık kavramı üzerine yeniden düşünmek: teorik ve ampirik literatürden kanıtlar. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20 (Özel Sayı), ös173- ös202. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/mbdd/issue/42789/517102
12. Kaya, U. ve Yazan, Ö. (2018). Muhasebenin Temel Varsayımlarından İşletmenin Sürekliliğine Tarihsel Bir Bakış. Journal of Accounting and Taxation Studies, 11(2), 185-199. doi: 10.29067muvu.340818
13. Küçüksavaş, N. (2005). Finansal muhasebe (genel muhasebe), İstanbul: Kare Yayınları
14. Maliye Bakanlığı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği. (1992). Tebliğ Sıra No: 1, T.C. Resmî Gazete, Sayı: 21447 (M), Erişim adresi: http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21447_1.pdf, Erişim tarihi: 01.04.2023
15. Merriam, S.B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber, 3. Basımdan Çeviri, (Çeviri Ed. S. Turan), Ankara: Nobel Yayıncılık
16. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu. (1989). Kanun Numarası: 3568, T.C. Resmî Gazete, Sayı: 20194, Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3568.pdf, Erişim tarihi: 13.04.2023
17. Sevilengül, O. (2016). Genel Muhasebe, 18. Baskı, Ankara: Gazi Kitabevi
18. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Güncellenmiş 12. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık
19. Yıldırım, H. ve Demir, M. (2022). Seçilmiş muhasebe temel kavramlarıyla ilgili farklı uygulamaların mali tablolara etkisi. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 4(2), 91-114. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/ijafr/issue/76152/1131752